ضد نتانیاهو: آیا گادی آیزنکوت می‌تواند اسرائیلی متفاوت به جهان ببخشد؟

آیزاک هرتزوگ، رئیس‌جمهور اسرائیل، گادی آیزنکوت، رهبر حزب یاشار ("مستقیم") را موظف کرد تا پس از انتخابات که هیچ اتحاد سیاسی با اکثریت در کنست باقی نگذاشته، دولت تشکیل دهد.

آیزنکوت، رئیس سابق ستاد ارتش، اکنون 28 روز فرصت دارد، با امکان تمدید 14 روزه، تا قبل از اینکه هرتزوگ به رهبر جایگزین، به احتمال زیاد، نخست وزیر بنیامین نتانیاهو، اجازه دهد تا همین کار را انجام دهد، دولت تشکیل دهد. در صورت عدم موفقیت، انتخابات جدید برگزار خواهد شد.

اما همانطور که اوضاع پیش می‌رود، بعید است که آیزنکوت بتواند دولتی اکثریتی را تشکیل دهد که نتانیاهو برای اجرای برنامه‌های سیاست جناح راست خود به آن تکیه کرده است.

او ممکن است مجبور باشد حداقل به حمایت یکی از دو حزبی که جامعه افراطی ارتدوکس را که اغلب متحدان نتانیاهو بوده اند، تکیه کند. همچنین متقاعد کردن برخی از عناصر جناح راست تر بلوک مخالف خود برای جلب حمایت احزاب عربی خارج از دولت برای او حیاتی خواهد بود.

اینکه او تا کجا می‌تواند در این زمینه پیش برود، برای مردی که ناظران او را با دغلکاری‌ها و نیرنگ‌های سیاسی که اغلب به نتانیاهو نسبت می‌دهند راحت‌تر توصیف می‌کنند، نامشخص است.

آیزنکوت تنها چند روز قبل از انتخابات 27 اکتبر به عنوان رهبر بلوک اپوزیسیون ناپایدار خود ظاهر شد، و حتی پس از آن، پیام‌ها از داخل ائتلاف گیج‌کننده، متناقض و ظاهرا هیچ شخصیت هماهنگ‌کننده مرکزی وجود نداشت.

تا کنون، هر گونه حمایتی از سوی حزب یهودیت تورات متحد افراطی ارتدوکس، که با متحد سنتی خود شاس در امتناع از حمایت از نتانیاهو شکست خورده است، احتمالا در ازای تداوم سپر عملی به مردان جوان افراطی ارتدوکس که از خدمت سربازی امتناع می‌کنند، خواهد بود.

حمایت احزاب فلسطینی با تابعیت اسرائیل، حتی اگر از خارج از دولت ارائه شود، احتمالا در ازای دست‌کم برخی تلاش‌های معنادار برای مقابله با موج جنایت خشونت‌آمیز است که اجازه داده شده است تا جوامع فلسطینی در داخل اسرائیل را فرا بگیرد.

آنها همچنین خواهان توقف اپیدمی کشتارهای خشونت آمیز شهرک نشینان هستند که در کرانه باختری اشغالی با تشویق به ظاهر فعال شرکای دولت نتانیاهو - به ویژه وزیران راست افراطی ایتامار بن گویر و بزالل اسموتریچ - در کرانه باختری اشغالی درگیر شده است.

اما آیدا توما-سلیمان، عضو کنست از حزب چپ‌گرای هادش و عضو فهرست مشترک به رهبری فلسطین، گفت: تحولات روزهای اخیر نشان داد که آیزنکوت نمی‌خواهد به رای‌دهندگان فلسطینی تکیه کند.

به نظر می رسد که او بسیار مایل به سازش با احزاب مذهبی افراطی ارتدوکس، به ویژه در مورد قانون حاکم بر خدمت اجباری نظامی است، تا اینکه متکی به حمایت اعراب باشد.

یکی از مسائل اصلی که هر کسی که کشور بعدی را رهبری کند باید با آن برخورد کند، جایگاه اسرائیل در ایالات متحده است. شهرت اسرائیل به دلیل جنگ نسل کشی غزه و جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران که نتانیاهو متهم به متقاعد کردن دونالد ترامپ رئیس جمهور آمریکا برای شروع آن است، در بین مردم آمریکا به پایین ترین حد خود رسیده است.

بدون توجه به اعلامیه لحظه آخری، حزب جمهوری خواه ترامپ متحمل خسارات تاریخی شد و مقامات ارشد از جمله معاون رئیس جمهور جی دی ونس، جنگ را به گردن ایران انداختند.

آرون دیوید میلر، یکی از همکاران ارشد مؤسسه کارنگی، اذعان داشت که شهرت اسرائیل در ایالات متحده در سطح پایینی قرار دارد، چیزی که آیزنکوت - با ناراحتی اش در صحنه عمومی و عدم تمایل به صحبت به زبان انگلیسی - باید به آن بپردازد.

تصورات از اسرائیل نسبتا ریشه‌دار است. اساسا، مردم از سال 2023 منطقه را به صورت دوپاره تماشا می‌کنند. در یک صفحه، قتل عام حماس در 7 اکتبر [2023] و در سوی دیگر، مرگ و ویرانی است که اسرائیل در پاسخ به آن راه انداخته است.»

او به الجزیره گفت: از نظر بسیاری، اسرائیل دیگر داوود نیست، بلکه جالوت است. «پیش از آیزنکوت ممکن است سخت‌ترین چشم‌انداز آمریکا باشد که هر نخست‌وزیر اسرائیل باید از آن عبور کند».

حداقل در حال حاضر، آیزنکوت از حمایت اکثریت اسرائیلی‌ها برای آنچه که نیست و آنچه که هست برخوردار است.

برخلاف نتانیاهو، پسر خوش‌جلوه یک خانواده ممتاز یهودی اشکنازی که با این وجود تلاش کرده است از نارضایتی‌های یهودیان میزراهی استفاده کند، آیزنکوت یک بسته واقعی‌تر را نشان می‌دهد.

او که در طبریاس از پدر و مادری اهل مراکش و کازابلانکا به دنیا آمد، در شهر بندری جنوبی ایلات قبل از پیوستن به ارتش در 18 سالگی بزرگ شد و بعدا به درجه رئیس ستاد رسید. او سپس مسیر فرسوده افسران ارشد ارتش اسرائیل را در سیاست دنبال کرد و در نهایت در دولت وحدت ملی که توسط نتانیاهو پس از حملات حماس به جنوب اسرائیل در 7 اکتبر 2023 تشکیل شد، خدمت کرد.

ظاهر فرسوده آیزنکوت که هم متحدان و هم مخالفان آن را هم به‌عنوان «منشی» (محترم) و هم «شلمپی» (ناآرام) توصیف می‌کنند، حداقل از نظر برخی رای‌دهندگان، نشان‌دهنده ارتباط شخصی او با حملات 7 اکتبر و جنگ نسل‌کشی بعدی در غزه است.

پسر او گال در دسامبر 2023 هنگام شرکت در جنگ در جبالیا در شمال غزه کشته شد و یک روز بعد توسط برادرزاده‌اش ماور کشته شد.

در نوامبر 2024، یک برادرزاده دیگر، یوگف پازی، در غزه کشته شد. این باعث ایجاد شخصیتی در اطراف آیزنکوت شده است که با خانواده نتانیاهو مخالف است، که به نظر می رسد سبک زندگی نسبتا پر زرق و برق آنها با وضعیت فعلی مردم اسرائیل فاصله دارد.

یوسی مکلبرگ، یکی از اعضای ارشد چتم هاوس، گفت: «او بسیار نظامی به نظر می رسد، بسیار ثابت قدم و مردی است که همیشه نمی دانید به چه چیزی فکر می کند. من فکر می کنم او در حال حاضر آنچه را که اسرائیل بیش از هر چیز دیگری به آن نیاز دارد ارائه می دهد: احساس عادی بودن و درک اینکه قوانینی وجود دارد که به طور یکسان و برای همه از جمله دولت اعمال می شود.

اما این برای فلسطینیان تفاوت چندانی نخواهد داشت. آیزنکوت معمار دکترین ضاحیه است که از استفاده از نیروی نامتناسب و تخریب گسترده علیه جوامع غیرنظامی که در برابر نیروی اسرائیل مقاومت می کنند، حمایت می کند. روشن نیست که آیا انتصاب آیزنکوت به عنوان نخست وزیر، تفاوتی در شکاف حقوق بین شهروندان یهودی و فلسطینی اسرائیل ایجاد می کند یا خیر.

گزارش شده است که آیزنکوت از اینکه مجبور بوده در طول هشت ماه تصدی خود در دولت وحدت ملی در کنار شخصیت های راست افراطی مانند بن گویر و اسموتریچ بنشیند، ابراز ناراحتی کرده است. اما او با این وجود بر سیاست‌های تنبیهی هم علیه فلسطینی‌ها و هم عرب‌ها در کشورهای همسایه نظارت داشته است.

آیزنکوت به عنوان رئیس ستاد بر عملیات وحشیانه علیه فلسطینیان در غزه و کرانه باختری و همچنین نظارت بر حملات هوایی گسترده علیه اهداف ایرانی و تسلیح شورشیان در سوریه نظارت داشت.

از سال 2015 تا 2018، سال‌هایی که با دوره تصدی وی تداخل دارند، آمارهای سازمان ملل حدود 650 فلسطینی را به دست نیروهای اسرائیلی یا در حوادث مربوط به درگیری کشته‌اند. این آمار تنها در سال 2018 شامل 295 مورد مرگ شد. در میان آنها 189 فلسطینی در راهپیمایی بزرگ بازگشت در غزه کشته و هزاران نفر زخمی شدند که 35 کودک نیز در میان آنها بودند.

یک کمیسیون سازمان ملل بعدا دلایل منطقی پیدا کرد که معتقد بود نیروهای اسرائیلی تحت فرماندهی وی مرتکب نقض جدی قوانین بین‌المللی شده‌اند که برخی از آنها احتمالا به جنایات جنگی یا جنایت علیه بشریت تبدیل می‌شوند.

در طول جنگ سال 2006 در لبنان، زمانی که آیزنکوت به عنوان ابداع دکترین ضاحیه شناخته می شود، اسرائیل 1109 نفر را کشت که حدود 860 نفر از آنها غیرنظامی بودند. هیچ عددی برای ده ها هزار نفر کشته شده تحت تاکتیک آیزنکوت در سال های بعد وجود ندارد.