فرآیند «کاملا چرخه‌ای» در کرواسی به مواد شیمیایی خطرناک جان دوباره می‌دهد

کارگران یک کارخانه بازیافت در شهر ایوانیچ گراد در کرواسی با ماسکهای مجهز به فیلتر هوا، اتانول، بنزن، استون و رقیقکننده های رنگ را بازیافت می‌کنند.  این حلالها و دیگر حلالهای مصرف‌شده از صنایع بسته‌بندی مواد غذایی، داروسازی و خودروسازی می‌آیند. آنها پر از مواد خطرناک هستند. یک فرایند پیچیده همه باقیمانده‌ها را حذف می‌کند و حلالهای آلوده را به حلالهای تمیز و آماده استفاده دوباره تبدیل می‌کند. ماریو زلیژنیاک، سرپرست تولید در شرکت Premifab Ltd، در حالی که فناوریهای مختلف به کاررفته در این واحد صنعتی ساده و تازه افتتاح‌شده را نشان می‌دهد، می‌گوید: «این حلال آلوده‌ای است که از دستگاه می‌گیریم و وارد دستگاه تقطیر می‌کنیم. آن را تقطیر می‌کنیم و در نهایت به حلال تمیزی می‌رسیم که در ادامه تولید دوباره استفاده می‌شود؛ کاملا تمیز.» به همراه آب و دیگر ناخالصیها، پسماند حاصل در اصل لجن غلیظی است که برای تولید انرژی استفاده می‌شود؛ انرژیی که تاسیسات بازیافت را تغذیه می‌کند. ماریو می‌گوید: «همه چیز داخل یک کوره دوار سوزانده و به خاکستر بی‌ضرر تبدیل می‌شود.» این خاکستر بعدا می‌تواند به عنوان یک ماده ساختمانی به کار برود. این شرکت پاک‌فناوری که بخشی از تامین مالی آن را اتحادیه اروپا بر عهده دارد، می‌گوید سالانه حدود سه میلیون کیلوگرم حلال مصرف‌شده را بازیافت می‌کند؛ یعنی نرخ بازیافت ۹۰ درصدی برای مواد خام آلوده‌ای که مشتریانش می‌فرستند. ایگور پودراواتس، مدیر توسعه کسب‌وکار شرکت، توضیح می‌دهد که با وجود رقابت شدید با بازیگران بزرگ این صنعت در آلمان، فرانسه، اسپانیا و ایتالیا، شرکت باید کارآمدی و انعطاف‌پذیری بالایی ارائه کند. ایگور می‌گوید: «ما مشتریان بسیار سختگیری در صنایع داروسازی، خودروسازی، رنگ و همچنین بسته‌بندی مواد غذایی داریم. بعد از آنکه آنها یک ماده را آلوده می‌کنند و دیگر امکان استفاده دوباره از آن وجود ندارد، آن را برای ما می‌فرستند.» او در حالی که کار کارگران را نشان می‌دهد ادامه می‌دهد: «ما این مواد را دریافت، تحلیل و تصفیه می‌کنیم و پس از آنکه همه پارامترها بررسی شد، همان ماده را به همان خط تولید برمی‌گردانیم تا چرخه‌ای بسته در اقتصاد چرخشی به شکل واقعی شکل بگیرد.» نخستین گام در آزمایشگاه شرکت برداشته می‌شود. نمونه‌های حلالهای مصرف‌شده ابتدا اینجا بررسی می‌شوند تا مشخص شود آیا و چگونه می‌توان آنها را به شکل ایمن و موثر بازیافت کرد. پارامترهای بسیار متفاوتی از جمله دما، فشار و توازن انرژی باید در نظر گرفته شود. سیلویا پتکوویچ، مدیر کنترل کیفیت و رئیس آزمایشگاه، توضیح می‌دهد: «ممکن است بازده تقطیر آنقدر پایین باشد که از نظر مادی و مالی توجیه نداشته باشد. از طرف دیگر، اگر مقدار زیادی باقیمانده تقطیر باقی بماند که نتوانیم برای آن کاری انجام دهیم، تصمیم می‌گیریم اصلا از آن ماده استفاده نکنیم.» او اضافه می‌کند: «ویژگی خاص حلالها اشتعال‌پذیری آنهاست. همه آنها مایعات قابل اشتعال هستند و باید همه تدابیر احتیاطی را به کار بگیریم تا چیزی آتش نگیرد یا شعله‌ور نشود.»  پس از تقطیر و پیش از آنکه حلالهای تمیز دوباره برای مشتریان ارسال شوند، کنترل کیفیت دوباره انجام می‌شود. سیلویا در حالی که یک نمونه را در دست دارد و برای دوربین ما توضیح می‌دهد، می‌گوید: «این نمونه به خاطر رسوب با استانداردها منطبق نیست، بنابراین نمی‌تواند به مشتری ارسال شود. پس این نمونه اینجا می‌ماند و باید دوباره آن را فیلتر کنیم.» او پس از بررسی نمونه دوم که بسیار شفاف است، ادامه می‌دهد: «این یکی مشکلی ندارد و هیچ رسوبی دیده نمی‌شود. می‌توان آن را بست، پلمب کرد و داخل کامیون گذاشت.» حلالهای بازیافتی تاییدشده در مخزنهای ویژه برای مشتریان ارسال می‌شوند. ما همراه یکی از این محموله‌ها با نیکولا گویاویک، یکی از رانندگان شرکت، حرکت می‌کنیم. او حین رانندگی به ما می‌گوید: «این بار به دلیل مایع بودن و انفجارپذیری بالا بسیار خاص است. در زمان بارگیری و حمل‌ونقل باید نهایت دقت را به خرج داد، به همین دلیل به رانندگان متخصص نیاز است؛ این کار واقعا چالش‌برانگیز است.» او اضافه می‌کند که راننده باید متخصص باشد، زیرا «در صورت وقوع تصادف یا هر حادثه‌ای، باید خونسرد بماند و آموزش دیده باشد تا مراحل لازم را انجام دهد».محموله‌ای که همراه آن حرکت می‌کنیم، حلالهای بازیافتی را به یک شرکت خانوادگی به نام Rotoplast بازمی‌گرداند. این شرکت هر سال حدود ۵ هزار تن بسته‌بندی و برچسب برای صنایع مواد غذایی، انرژی و محصولات مرتبط با حیوانات خانگی تولید می‌کند. در فرایندهای چاپ اینجا از حلالها برای حل کردن جوهر استفاده می‌شود. آنتون چنگیچ، مدیر تولید، می‌گوید: «برای ما مهم است که محصولاتمان علاوه بر کارایی بالا از نظر تولیدی، از نظر زیست‌محیطی هم پایدار باشند.» او اضافه می‌کند: «در همکاری با Premifab، همه پسماندهای خود را به شکل ایمن جمع‌آوری و به محل آنها منتقل می‌کنیم تا آن را پردازش کنند و به صورت یک منبع جدید به ما برگردانند. با این کار هزینه‌های تولید را کاهش می‌دهیم.» این شرکت در سال ۱۹۷۵ تاسیس شده و اکنون ۲۶۰ کارمند دارد. به گفته مدیرعامل، بلاژنکو ماریچ، حلالها از جمله مواد بازیافتی متعددی هستند که در اینجا دوباره استفاده می‌شوند.بلاژنکو ماریچ توضیح می‌دهد: «حدود ۸۰ درصد مواد را می‌توان به این شکل دوباره استفاده کرد. ما می‌خواهیم برای همه مواد و همه مشتریان به سمت مواد تک‌جزئی برویم. برنامه ما برای چند سال آینده این است که مواد غیرقابل بازیافت را به طور کامل کنار بگذاریم.»  ایگور پودراواتس، مدیر توسعه کسب‌وکار شرکت، می‌گوید از زمانی که فعالیت خود را در دسامبر ۲۰۱۴ آغاز کرده‌اند، «گردش مالی ما هر سال حدود ۲۰ تا ۲۵ درصد افزایش یافته است». به گفته شرکت، در مقایسه با تولید اولیه، حلالهای بازیافتی تا ۱۰ برابر دی‌اکسیدکربن کمتری تولید می‌کنند.