قرارداد حق حاکمیت بریتانیا و موریس چاگوس به دلیل ترس از تاخیر بیشتر متوقف شد

Pointe aux Sables، موریس - اولیویه بانکوت از گروه پناهندگان چاگوس می‌گوید: «در یک مراسم خاکسپاری، ما شن و ماسه چاگوس را به آرامگاه یک پیر پراکنده کردیم تا به آرزوی برآورده نشده‌اش برای نفس کشیدن در وطنش احترام بگذاریم.

برای چاگوسی‌های سالخورده که دهه‌ها پیش از سرزمین خود در اقیانوس هند آواره شده‌اند، تأخیر در توافقی که اجازه بازگشت آنها را می‌دهد این نگرانی را ایجاد می‌کند که ممکن است دیگر هرگز جزایر را نبینند.

این توافقنامه که توسط بریتانیا و موریس در ماه مه 2025 امضا شد، امکان اسکان مجدد در جزایری غیر از دیگو گارسیا را فراهم می‌کند که همچنان یک پایگاه نظامی باقی می‌ماند. اما به دلیل مخالفت دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا، هنوز اجرایی نشده است.

بانکولت می گوید: «ما از دخالت ترامپ در توافق چاگوس متزلزل می مانیم.

«نظر مشورتی ICJ در سال 2019 به نفع بازگشت مجمع الجزایر به موریس، حیثیت و ایمان ما را به حقوق ما به عنوان چاگوسیان بومی بازگردانده است.»

مجمع الجزایر چاگوس، مجموعه ای از جزایر در اقیانوس هند، سه سال قبل از استقلال موریس توسط بریتانیا در سال 1965 از موریس جدا شد. بریتانیا بعدا یک پایگاه نظامی با ایالات متحده در دیگو گارسیا، بزرگترین جزیره گروه ایجاد کرد.

بین سال‌های 1968 و 1973، بریتانیا حدود 1400 تا 1700 چاگوسی را از جزایر خارج کرد. بسیاری از آنها در موریس و سیشل اسکان داده شدند و برخی دیگر بعدا به بریتانیا نقل مکان کردند. مقامات بریتانیایی همچنین ماندن یا بازگشت به جزایر بدون اجازه را غیرقانونی اعلام کردند.

بانکولت می گوید: «اگر ترامپ می خواهد در این موضوع دخالت کند، خوب اجازه دهید. ما نظر مشورتی سال 2019 ICJ [دیوان بین‌المللی دادگستری]، حکم دادگاه بین‌المللی حقوق دریاها در سال 2021، و معاهده 2025 بریتانیا و موریس که اعمال حاکمیت موریس بر مجمع‌الجزایر را فراهم می‌کرد، داشتیم. حقوق بین‌الملل کاملا طرف ماست.»

این معاهده که در 22 می 2025 امضا شد، به موریس اجازه می‌دهد تا بر مجمع‌الجزایر چاگوس اعمال حاکمیت کند، در حالی که به بریتانیا اجازه می‌دهد از حقوق خود بر پایگاه نظامی دیگو گارسیا برای یک دوره اولیه 99 ساله استفاده کند. همچنین به موریس اجازه می دهد تا اسکان مجدد چاگوسی ها را در جزایری غیر از دیگو گارسیا ترتیب دهد. این معاهده هنوز لازم الاجرا نشده است.

در ماه آوریل، دولت بریتانیا به پارلمان گفت که قانون مورد نیاز برای اجرای توافقنامه نمی تواند تصویب آن را در جلسه پارلمان 2024-26 تکمیل کند. جلسه در 29 آوریل به پایان رسید، به این معنی که این لایحه پیشرفت بیشتری نداشت.

در ماه ژانویه، ترامپ از این توافق انتقاد کرد و آن را یک «حماقت بزرگ» خواند و این سوال را مطرح کرد که آیا این توافق به اندازه کافی از پایگاه نظامی دیگو گارسیا محافظت می کند یا خیر.

این موضوع در ماه سپتامبر به دستور کار دیپلماتیک بازگشت. در 21 سپتامبر، اندی برنهام، نخست وزیر بریتانیا، گفت که بریتانیا با موریس و ایالات متحده در مسیری رو به جلو کار خواهد کرد که عملیات دیگو گارسیا را تضمین کند و از امنیت ملی بریتانیا محافظت کند.

در 26 سپتامبر، نوین رامگولام، نخست وزیر موریس، برای گفتگو با جاناتان پاول، مشاور امنیت ملی بریتانیا و دیگر مقامات درباره موضوع چاگوس، به بریتانیا سفر کرد. او در لندن باقی می ماند و دولت موریس گفت که این گفتگوها تحولات اخیر در مورد مجمع الجزایر را پوشش می دهد.

برای بانکولت، سوال اصلی این است که آیا چاگوسی‌های مسن به اندازه کافی عمر خواهند کرد تا شاهد تحقق وعده‌های پیمان باشند.

او می گوید: "مردم چاگوسی که در مجمع الجزایر به دنیا آمده اند اکنون بین 58 تا 100 سال سن دارند. ما در حال پیر شدن هستیم و تنها در سال جاری چندین پیر چاگوسیایی را از دست داده ایم."

برای چاگوسی های جوان، عواقب آن نیز فرهنگی است.

کریسیل ونگ هانگ سان، محقق دکترای انسان‌شناسی در دانشگاه ادینبورگ، می‌گوید سال‌ها آوارگی و مهاجرت، حفظ فرهنگ چاگوسی را دشوارتر می‌کند.

او می‌گوید: «در طول کار میدانی من، بسیاری از اعضای دیاسپورا نگرانی‌های خود را در مورد از دست دادن فرهنگی، مانند کلماتی به زبان کریول چاگوسی و دستورهایی که بازآفرینی در خارج از کشور دشوار است، ابراز کردند. نوادگان چاگوسی‌ها، از جمله من، مشتاقند جزایر اقوام و اجداد خود را بشناسند.»

این اختلاف همچنین اختلافات سیاسی میان چاگوسی ها را آشکار کرده است.

وونگ هانگ سان می گوید: «اقدامات هر دو دولت بریتانیا و موریس منجر به عقاید سیاسی بسیار متفاوت و متفاوت در میان مردم چاگوسی در سراسر بریتانیا، موریس و سیشل شده است.

گروه پناهندگان چاگوس با نسل دوم چاگوسیان میسلی ماندارین مستقر در بریتانیا و حامیانش که طرفدار اسکان مجدد تحت حاکمیت بریتانیا به جای موریس هستند و از Reform UK حمایت شده اند، اختلاف دارد.

وونگ هانگ سان می گوید که این اختلافات باید با ادامه مذاکرات به رسمیت شناخته شوند.

او می‌گوید که هر دو دولت باید «راه‌هایی برای اولویت‌بندی و تعامل با دیاسپورای چاگوسی به‌عنوان یک کل بیابند».

موریس در مورد ماهیت آخرین گفتگوها در مورد چاگوس به طور علنی فاش نکرده است.

در مجمع عمومی سازمان ملل در ماه سپتامبر، دانانجی رامفول، وزیر امور خارجه، موضع موریس مبنی بر اینکه حاکمیت آن بر مجمع الجزایر چاگوس «غیرقابل مذاکره» است، تکرار کرد. وی همچنین توافقنامه 2025 را تاییدی بر حقوق بین الملل توصیف کرد و گفت موریس متعهد به دیپلماسی و گفتگو بر سر این موضوع است.

فراتر از بیانیه ها و بیانیه های رسمی، دولت موریس جزئیات کمی در مورد محتوای بحث های جاری ارائه کرده است.

برونو دونات مشاور روابط بین‌الملل که قبلا در سازمان ملل کار کرده است، می‌گوید موریس باید بر تعامل پایدار با شرکای دیپلماتیک از جمله اتحادیه آفریقا، کشورهای جزیره‌ای کوچک، دبیرخانه مشترک المنافع و صداهای همدل در کنگره ایالات متحده تمرکز کند.

دونات می گوید: «بودن در راهروهای نیویورک برای عکس گرفتن» اولویت نیست. او استدلال می کند که تعامل پایدار می تواند بر واشنگتن فشار بیاورد و از حل نشدن این موضوع به طور نامحدود جلوگیری کند.

گروه پناهندگان چاگوس نیز رویکرد مشابهی را دنبال کرده است. در ژوئن، دو ماه پس از توقف این معاهده، اعضای آن برای لابی کردن نمایندگان احزاب سیاسی بریتانیا، به استثنای Reform UK، به بریتانیا سفر کردند.

اما دیگو گارسیا بحث برانگیزترین بخش توافق است.

لالیت، یک سازمان سیاسی موریس که دهه‌ها برای بسته شدن این پایگاه مبارزه کرده است، با ادامه استفاده نظامی از آن مخالف است. لیندزی کولن از لالیت می‌گوید که این معاهده، همانطور که در ماه آوریل بود، پایگاه را باز نگه می‌داشت و موریس را با حضور نظامی ایالات متحده در جزیره نزدیک‌تر کرد.

او می‌گوید: «علاوه بر مسئولیت اخلاقی، ما این آگاهی را داریم که در صورت استفاده از زمین ما ممکن است به هدفی برای دفاع از خود تبدیل شویم.»

کولن همچنین در مورد همکاری جدید بین نیروی پلیس موریس و گارد ملی نیومکزیکو و همچنین آنچه که او به عنوان "ساختمان های نظامی عظیم" سفارت جدید ایالات متحده در موریس توصیف می کند، نگران است.

دونات استدلال می کند که این معاهده در عوض می تواند به موریس اهرم بیشتری در مورد نحوه استفاده از دیگو گارسیا بدهد.

او می‌گوید: «موریس علنا اعلام کرده است که حملاتی که از دیگو گارسیا علیه ایران انجام شده است، قوانین بین‌المللی را نقض می‌کند. این موضع یک دولت نیست که برای محافظت از پرداخت اجاره سکوت کند.»

برای Bancoult، این پرسش‌های استراتژیک گسترده‌تر به دلیل نیاز به اطمینان از اینکه چاگوسی‌های مسن شانس بازگشت به وطن خود را در طول زندگی خود دارند، در درجه دوم اهمیت قرار دارند.

ما از نظر اخلاقی با جنگ مخالفیم، اما زمان ما نیز رو به اتمام است.»

گروه پناهندگان چاگوس امیدوار است که به زودی صد و یکمین سالگرد تولد یکی از اعضای خود را جشن بگیرد.

بانکولت می گوید: «انشاالله او سال های بیشتری با ما خواهد ماند.