قطع داروهای GLP-1 در بیماران دیابتی؛ خطر سکته و مرگ دو برابر شد

داروهای نوآورانه‌ای که برای کاهش وزن و درمان دیابت استفاده می‌شوند، با تقلید هورمون طبیعی جی‌ال‌پی‌ـ۱، قند خون را تنظیم و اشتها را مهار می‌کنند. طی سال‌های اخیر این داروها به یکی از ارکان اصلی درمان دیابت نوع ۲ و چاقی تبدیل شده‌اند و همچنین نشان داده‌اند که برای سلامت قلب و کلیه نیز مفید هستند.با وجود اثربخشی اثبات‌شده، بخش قابل‌توجهی از بیماران مصرف این داروها را متوقف می‌کنند و این کار غالبا در همان سال نخست درمان رخ می‌دهد. دلایل رایج شامل عوارض جانبی گوارشی، احساس بی‌اثری دارو، هزینه‌های بالا و نگرانی درباره عوارض نادر است.قطع درمان اغلب با بازگشت وزن و وخیم‌تر شدن چند عامل خطر قلبی ـ متابولیک، مانند قند خون و فشار خون، همراه است.اکنون یک مطالعه جدید که در نشریه «لانست ریجنال هلث اروپا» (منبع به زبان انگلیسی) منتشر شده است، نشان داده که قطع مصرف این داروها با دو برابر شدن خطر ترکیبیِ سکته قلبی غیرکشنده، سکته مغزی غیرکشنده یا مرگ به هر علت نسبت به افرادی که مصرف را ادامه داده‌اند، مرتبط بوده است. این یافته به معنای حدود ۴ رویداد در هر ۱۰۰ نفر در سال در میان کسانی است که مصرف را متوقف کردند، در مقایسه با ۲ رویداد در هر ۱۰۰ نفر در میان افرادی که درمان را ادامه دادند.در میان کسانی که درمان را قطع کردند، خطر برای افراد مبتلا به چاقی نسبت به افراد بدون چاقی بیشتر بود. افراد مبتلا به چاقی (با شاخص توده بدنی بالاتر از ۳۰) پس از قطع مصرف داروهای جی‌ال‌پی‌ـ۱ با ۱۲۷ درصد افزایش خطر قلبی‌عروقی روبه‌رو بودند، در حالی که این افزایش در افراد بدون چاقی ۶۱ درصد گزارش شد.با این حال، چون این مطالعه از نوع مشاهده‌ای بود، نمی‌تواند مشخص کند که آیا قطع مصرف داروهای جی‌ال‌پی‌ـ۱ به طور مستقیم باعث افزایش خطر می‌شود یا این‌که افرادی که مصرف را متوقف کردند از ابتدا در وضعیت سلامت بدتری قرار داشتند.پس از آن‌که افراد مصرف دارو را قطع کردند، وزن، قند خون و فشار خون آن‌ها تنها اندکی تغییر کرد و بین کسانی که دچار سکته قلبی، سکته مغزی یا مرگ شدند و کسانی که چنین رویدادهایی را تجربه نکردند، تفاوت قابل‌توجهی دیده نشد. نویسندگان این موضوع را نشانه‌ای دانستند که شاید این عوامل نتوانند افزایش خطر را به طور کامل توضیح دهند.پژوهشگران پرونده‌های پزشکی الکترونیک بیش از ۳۰۰ کلینیک دیابت را در پایگاه داده انجمن ایتالیایی دیابتولوژیست‌های بالینی (Italian Association of Clinical Diabetologists) بررسی کردند. این پرونده‌ها مربوط به بیش از ۸۰ هزار فرد مبتلا به دیابت نوع ۲ بدون بیماری قلبی‌عروقیِ شناخته‌شده بود که بین سال‌های ۲۰۰۴ تا ۲۰۲۴ میلادی مصرف یکی از داروهای جی‌ال‌پی‌ـ۱ را آغاز کرده بودند.بیشتر شرکت‌کنندگان، داروهای نسل‌های اولیه جی‌ال‌پی‌ـ۱ دریافت کردند. داروی سماگلوتاید (Semaglutide) که یکی از رایج‌ترین درمان‌های نسل جدید است، تنها بخش کوچکی از تجویزها را تشکیل می‌داد و داروی تیرزپتاید (Tirzepatide) در این مطالعه وارد نشده بود، زیرا پس از دوره زمانی مطالعه وارد بازار ایتالیا شد.افرادی که درمان را ادامه دادند، به طور متوسط نزدیک به سه سال از داروی جی‌ال‌پی‌ـ۱ استفاده کردند، در حالی که این مدت برای کسانی که مصرف را قطع کردند کمی بیش از یک سال بود.به گفته نویسندگان، یافته‌ها نشان می‌دهد که در افراد مبتلا به دیابت نوع ۲ بدون بیماری قلبی‌عروقیِ تثبیت‌شده، مصرف طولانی‌مدت داروهای جی‌ال‌پی‌ـ۱ ممکن است برای حفظ مزایای کلی سلامت اهمیت داشته باشد. آن‌ها تاکید کردند که برای مشخص شدن این‌که آیا قطع مصرف به طور مستقیم به افزایش خطر قلبی‌عروقی کمک می‌کند یا صرفا نشانه‌ای از وخیم شدن وضعیت سلامت یا وجود خطر قلبی‌عروقیِ زمینه‌ای است، به پژوهش‌های بیشتری نیاز است.