لوکس شدن سفر، بهبود صنعت و هوش مصنوعی: روندهای برتر سفر در نمایشگاه ATM دبی ۲۰۲۶

تردیدی نیست که سال سختی برای صنعت گردشگری بوده است، به ویژه در خاورمیانه که درگیری‌های منطقه‌ای و پیامدهای زنجیره‌ای آن سفر را مختل کرده است.با وجود سال رکوردشکن برای گردشگری جهانی در ۲۰۲۵، وضعیت ژئوپولیتیک بر سفر به خاورمیانه و خلیج فارس در ۲۰۲۶ تاثیر گذاشته و تعداد بازدیدکنندگان، ظرفیت پروازها و رزروهای هتل همگی به طور قابل توجهی کاهش یافته‌اند. در حاشیه نمایشگاه Arabian Travel Market (ATM) در دبی، بخش زیادی از گفت‌وگوها حول اختلال‌های گسترده امسال می‌چرخید اما نشانه‌هایی از بهبود صنعت نیز دیده می‌شد.گزارش «روندهای سفر ATM ۲۰۲۶» که این هفته رونمایی شد نشان می‌دهد سفر بین‌المللی در منطقه خاورمیانه، شمال آفریقا و جنوب آسیا (MENASA) در سال ۲۰۲۷ با رشد ۱۷ درصدی دوباره جان خواهد گرفت؛ «بیش از دو برابر نرخ رشد پیش‌بینی شده جهانی یعنی ۸ درصد»، به گفته موسسه Tourism Economics که همکار تهیه این گزارش بوده است. انتظار می‌رود هزینه‌کرد بازدیدکنندگان بین‌المللی در خاورمیانه نیز بین سال‌های ۲۰۲۵ تا ۲۰۳۰ به میزان ۱۱۶ میلیارد دلار (۱۰۰٫۵۸ میلیارد یورو) یعنی ۵۷ درصد افزایش یابد.دیو گجر، مدیرعامل بخش اروپا، خاورمیانه و آفریقا در موسسه Tourism Economics، در سخنرانی خود در ATM Dubai (منبع به زبان انگلیسی) نسبت به این پیش‌بینی‌ها «خوش‌بین» بود. گجر گفت: «در پنج سال آینده شاهد گسترش سفر به صورت ساختاری خواهیم بود، نه صرفا یک بازگشت دوره‌ای.» او افزود: «گردشگری بین‌المللی هیچ وقت تا این حد اهمیت نداشته است. امسال به دلیل پس‌زمینه مبهم اقتصادی و ژئوپولیتیک با اختلال روبه‌رو شده اما مصرف‌کنندگان سفر را یک نیاز ضروری تلقی می‌کنند.»همزمان با آن که صنعت به سمت دوره بهبود و افق‌های بلندمدت حرکت می‌کند، بسیاری از روندها در حال شکل‌گیری هستند که می‌توانند دوره بعدی گردشگری را تعریف کنند. از «پرمیوم شدن» سفر و اوج‌گیری مقاصد کمتر شناخته شده گرفته تا استفاده از هوش مصنوعی برای کشف سفرهای جدید، در این گزارش (منبع به زبان انگلیسی) مهم‌ترین یافته‌ها و برخی دیگر از موضوعات داغ مطرح شده این هفته در نمایشگاه ATM دبی مرور شده است. گرایش به سفرهای ممتاز بخش لوکس همچنان جزء مهمی از بازار سفر است، به ویژه در خاورمیانه و خلیج فارس؛ جایی که به گفته گجر، نزدیک به ۸۰ درصد از مسافران بالقوه هنگام سفر اولویت را به لوکس بودن می‌دهند. اما «پرمیوم شدن» تنها به هتل‌های پنج‌ستاره سنتی محدود نمی‌شود. مسافران هر چه بیشتر حاضرند برای بخش‌هایی از تعطیلات که برایشان مهم است، از کابین‌های ارتقا یافته هواپیما گرفته تا فعالیت‌های خاطره‌انگیز، هزینه بیشتری بپردازند. گجر گفت: «مردم آن تجربه‌های لوکس و ممتاز را می‌خواهند، اما هر جا بتوانند صرفه‌جویی می‌کنند.» در این گزارش همچنین آمده است که ۳۵ درصد از مسافران نسبت به دو سال پیش علاقه بیشتری به تجربه‌های پرمیوم پیدا کرده‌اند. جست‌وجوی ارزش و سفرهای حسابگرانه از نظر قیمت جست‌وجوی ارزش همزمان با روند پرمیوم شدن در جریان است و جای آن را نمی‌گیرد. گجر در گفت‌وگویی جداگانه با بخش سفر یورونیوز گفت حساسیت بیشتر نسبت به قیمت یک «چالش جهانی» است که در سراسر اروپا، آمریکای شمالی، چین و دیگر بازارهای آسیایی دیده می‌شود.او گفت: «مردم نسبت به قیمت حساس هستند و به دنبال ارزش می‌گردند، اما در پی تجربه‌هایی ارزشمندند.» این می‌تواند به معنای صرف هزینه کمتر برای محل اقامت باشد تا بتوانند برای تجربه‌هایی که اساسا انگیزه اصلی سفر بوده است پول کنار بگذارند. گجر اضافه کرد: «آنها صرفا نمی‌گویند ″می‌خواهم ارزان‌ترین تور ممکن را پیدا کنم″. آنها می‌گویند ″از سطح هتل کم می‌کنم اما هنوز هم واقعا می‌خواهم آن تجربه‌ای را که برایش به اینجا آمده‌ام انجام بدهم″.» اوج‌گیری مقاصد کمتر شناخته شده بر اساس نظرسنجی انجام شده، ۵۶ درصد از مسافران نسبت به دو سال پیش علاقه بیشتری به کشف مقاصد جدید دارند و این رقم در میان مسافران بالقوه منطقه MENASA به ۶۸ درصد می‌رسد.این روند فرصت‌هایی برای شهرها و مناطق درجه دو دور از مقاصد گردشگری جاافتاده ایجاد می‌کند، اما به این معنا نیست که پاریس، لندن و دیگر غول‌های گردشگری جذابیت خود را از دست داده‌اند. گجر گفت مسافران تازه‌کار همچنان می‌خواهند «جلوی برج ایفل بایستند» یا «کاخ باکینگهام را ببینند»، در حالی که بازدیدکنندگان دوباره بیشتر به سراغ نقاط دورتر می‌روند. او به یورونیوز تراول گفت: «این همان گروهی است که به سراغ مقاصد جدید، مناطق تازه و شهرهای درجه دو می‌رود.» سفر بر پایه تجربه مسافران بیش از گذشته ابتدا یک تجربه یا علاقه شخصی را انتخاب می‌کنند و سپس سفر خود را حول آن می‌چینند.فرهنگ و تجربه‌های اصیل از جمله اولویت‌هایی هستند که در گزارش Tourism Economics برجسته شده، در حالی که مسافران علاقه بیشتری به فعالیت‌ها، غذا و ورزش نشان می‌دهند. گجر در نمایشگاه ATM گفت: «مردم به دنبال تجربه هستند. آنها تجربه‌های جدید می‌خواهند، تجربه‌های فرهنگی می‌خواهند.» گردشگری بیش از حد و زمان سفر مردم گردشگری انبوه نیز کم‌کم بر تصمیم‌های سفر تاثیر می‌گذارد. پژوهش Tourism Economics نشان می‌دهد سه نفر از هر ده مسافر به طور فعال به دلیل نگرانی از ازدحام، از برخی مقاصد دوری می‌کنند.گجر به یورونیوز تراول گفت که گردشگری بیش از حد همچنان در اروپا مسئله‌ای جدی است، هرچند فاصله گرفتن از مقاصد شلوغ هنوز «بسیار ظریف» و تدریجی است. یکی از روندهای نوظهور سفر کردن خارج از شلوغ‌ترین ماه‌هاست. او گفت: «ما شاهد کمی هموار شدن فصل‌های پر و کم‌رونق هستیم. مردم به دنبال سفر در خارج از فصل اوج هستند تا بتوانند بدون ازدحام همان تجربه را داشته باشند.» این روند می‌تواند به نفع مقاصدی باشد که تلاش می‌کنند حضور بازدیدکنندگان را در طول سال متعادل‌تر کنند، و همچنین مکان‌های کمتر شناخته شده‌ای که می‌خواهند مسافران را از نقاط بیش از حد شلوغ به سمت خود جذب کنند. گردشگری رویدادمحور هر روز مسافران بیشتری مرزها را صرفا برای حضور در رویدادها پشت سر می‌گذارند؛ روندی که به اوج‌گیری گردشگری ورزشی و گردشگری موسیقی شتاب بیشتری می‌دهد. سه نفر از هر ده مسافر شرکت‌کننده در نظرسنجی گفته‌اند نسبت به دو سال پیش علاقه بیشتری به سفر برای شرکت در رویدادها دارند.گجر «رویدادهای ورزشی، فرهنگی و مذهبی» را محرک‌های روزافزون سفر دانست، به ویژه در خاورمیانه. رویدادهای تجاری نیز اهمیت بالایی دارند و حضور در نشست‌های انجمنی در خاورمیانه طی دهه گذشته تقریبا دو برابر شده است. استفاده از هوش مصنوعی برای کشف سفر شاید بزرگ‌ترین تغییر در شیوه‌ای که مسافران مقصد بعدی خود را کشف و برنامه‌ریزی می‌کنند، گسترش استفاده از هوش مصنوعی باشد. گجر گفت مسافرانی که به بازدید از خاورمیانه علاقه دارند به طور ویژه «پیشرو از نظر فناوری» هستند و چت‌بات‌های هوش مصنوعی هم‌اکنون نقش مهمی در برنامه‌ریزی سفر آنها ایفا می‌کنند. گزارش نشان می‌دهد ۲۸ درصد از مسافران بالقوه خاورمیانه برای برنامه‌ریزی سفر از چت‌بات هوش مصنوعی استفاده کرده‌اند، در حالی که این رقم در میان مسافرانی که به دیگر مناطق علاقه دارند ۱۲ درصد است. هوش مصنوعی همچنین می‌تواند به مطرح شدن مقاصد کمتر شناخته شده کمک کند؛ آن هم در زمانی که مسافران از جست‌وجوی سنتی بر پایه کلمات کلیدی فاصله می‌گیرند و به سمت پرسش‌های گفت‌وگومحور بر اساس نوع تعطیلات مورد نظر حرکت می‌کنند. گجر گفت برای مقاصد گردشگری، این یعنی دیده شدن در منظره کشف که به سرعت در حال تغییر است. او تاکید کرد: «برای مقاصد کاملا حیاتی است که بتوان آنها را از طریق این پلتفرم‌های مختلف کشف کرد.»