محاکمه دنیز گوکتاش، کمدین ترک بهدلیل شوخی با اردوغان؛ اتهاماتی که میتواند به بیش از ۱۰ سال حبس منجر شود
یک کمدین محبوب ترک روز دوشنبه در دادگاهی در استانبول به اتهام توهین به رجب طیب اردوغان، رئیسجمهوری ترکیه و اتهامات دیگری که به اجرای استندآپ کمدی او در ماه ژوئن مربوط میشود محاکمه شد.
دنیز گوکتاش، کمدین ۳۲ سالهای که به طنزپردازی سیاسی شهرت دارد، روز ۳ ژوئیه توسط پلیس بازداشت شد. این بازداشت یک هفته پس از آن انجام شد که او ویدئویی از اجرای خود را در یوتیوب منتشر کرد؛ ویدئویی که نزدیک به ۹ میلیون بار دیده شد.گوکتاش از آن زمان در بازداشت موقت به سر میبرد و با اتهام توهین به اردوغان و تحریک به نفرت عمومی روبهرو است. به گفته کیفرخواست، دادستانها بعدا اتهام دیگری مبنی بر تمجید از جرم و مجرمان نیز به پرونده او اضافه کردند.بازداشت گوکتاش تازهترین مورد از سرکوب فزاینده هر کسی بود که منتقد دولت محافظهکار ترکیه یا ارزشهای آن تلقی شود؛ سرکوبی که صدها سیاستمدار، هنرمند، موزیسین، روزنامهنگار و فعال حقوق افراد LGBTQ+ «دگرباش جنسی و جنسیتی» و دیگران را در بر گرفته است.خبرنگار خبرگزاری فرانسه گزارش داد که در باران شدید حدود ۵۰ معترض با چتر در مقابل دادگاه چاغلایان استانبول تجمع کردند و زیر نظر چند ده مامور پلیس شعار میدادند: «دنیس گوکتاش تنها نیست!»چند ده مامور پلیس نیز در داخل دادگاه حضور داشتند و جمعی از روزنامهنگاران و حامیان گوکتاش منتظر ورود به سالن دادگاه بودند؛ جایی که انتظار میرفت گوکتاش شخصا در جلسه حضور یابد.در میان حاضران چند کمدین از باشگاه کمدی «توزبیبر» استانبول نیز بودند؛ جایی که گوکتاش بنا بر گزارشها فعالیت حرفهای خود را در سال ۲۰۱۹ آغاز کرد.نمایندگانی از سفارت هلند و کنسولگری آمریکا نیز در میان ناظران حضور داشتند.پستهای ایکس از زندان: «به محله ما همسایهای با دو جت شخصی نقلمکان کرد»این کمدین در زندان فوقامنیتی کاراتپه در حدود ۱۲۰ کیلومتری غرب استانبول نگهداری میشود و گهگاه در ایکس پستهایی منتشر کرده که بیشتر مشاهداتی طنزآمیز درباره زندگی پشت میلههای زندان بودهاند.او شامگاه یکشنبه و در آستانه نخستین روز دادگاه خود نوشت: «بعد از ۸۸ روز، برای اولین بار دستبند به دستم زده میشود و صدای بوق یک خودرو را میشنوم. قطعا دلم برای دستبند تنگ نشده است.»او اواخر ماه اوت نیز نوشت: «یک اجرای ۹۰ دقیقهای هر دو ماه یک اتهام جدید به دنبال دارد.» او گفت اتهام تازه به دلیل «شوخی درباره دالتونها» به پروندهاش اضافه شده است؛ دالتونها یکی از گروههای جرایم سازمانیافته در ترکیه هستند.در کیفرخواست میزان دقیق مجازات مشخص نشده بود، اما خبرگزاری آنکا با استناد به محاسبات رسانههای ترکیه گزارش داد که در صورت محکومیت در همه اتهامات ممکن است مجازات او به ۱۰ سال یا بیشتر حبس برسد. رسانههای دیگر نیز رقم مشابهی را اعلام کردهاند.به گفته رسانههای ترکیه، این کمدین متولد آنکارا فعالیت خود را در باشگاه «توزبیبر» در استانبول آغاز کرد و پس از آن در سالنهایی در سراسر اروپا و آمریکا به اجرای برنامه پرداخت.در کیفرخواست چه آمده است؟در کیفرخواست ادعا شده است که برخی عبارات بهکاررفته از سوی گوکتاش درباره رجب طیب اردوغان، رئیسجمهوری ترکیه، در این اجرا از مرزهای نقد فراتر رفته و به شرف و اعتبار رئیسجمهوری آسیب زده است. دادستانی با استناد به این استدلال خواستار رسیدگی به پرونده در چارچوب ماده ۲۹۹ قانون جزای ترکیه شده است.در بخش دیگری از کیفرخواست آمده است که برخی جملات درباره پیروان دین اسلام و مناسک دینی در بخشهایی از این اجرا، یک بخش از جامعه را علیه بخش دیگری به کینه و دشمنی تحریک کرده است. در این چارچوب به شوخیهای گوکتاش درباره روزهدار بودن بمبگذاران انتحاری و قرآن اشاره شده است. همچنین در کیفرخواست آمده است که اظهارات او درباره غواصان اشارهای به زنانی دارد که مایوی اسلامی میپوشند.اتهام دیگر مطرحشده علیه گوکتاش به بخشی از استنداپ او درباره یک گروه تبهکاری مربوط میشود که در افکار عمومی با نام «دالتونها» شناخته میشود.دادستانی معتقد است جملات بهکاررفته در این بخش فعالیتهای این گروه مجرمانه را ستایش و مشروع جلوه میدهد و به این ترتیب جرم «تمجید از جرم و مجرم» محقق شده است.در کیفرخواست ذکر شده است که در ارتباط با این اجرا بیش از ۵۰۰ شکایت از طریق سامانه شکایات مردمی ریاستجمهوری ترکیه (CİMER) و همچنین تعداد زیادی دادخواست رسمی ثبت شده است.دادستانی همچنین ارزیابی کرده است که این جملات از نظر نظم عمومی «خطر آشکار و نزدیک» ایجاد کرده است.گوکتاش اجرای «اولو دنیز» را که مدتها روی صحنه اجرا کرده بود، ۲۴ ژوئن در یوتیوب منتشر کرد. این ویدئو ظرف سه ماه بیش از ۱۵ میلیون بار دیده شد.گوکتاش با همین اجرای استنداپ در کانون توجه افکار عمومی قرار گرفت و مدت کوتاهی بعد بازداشت و با تصمیم دادگاه صلح کیفری به زندان منتقل شد.گوکتاش پس از بازگشت از یک سفر خارجی به ترکیه، هنگام کنترل گذرنامه در فرودگاه استانبول بازداشت شد. در تصاویر منتشرشده در رسانهها دیده میشود که هنگام بازداشت، دستهای او از پشت دستبند زده شده بود.روز ۲۸ اوت در ارتباط با اتهامهای «تحریک علنی مردم به کینه و دشمنی» و «توهین به رئیسجمهوری» حکم آزادی گوکتاش صادر شد. اما پیش از آنکه این کمدین از زندان آزاد شود، این بار با اتهام «تمجید از جرم و مجرم» دوباره بازداشت شد.دادستانی خواستار لغو تصمیم آزادی گوکتاش و بازداشت دوباره او بر اساس این اتهامها شد. دادگاه نیز با رای همه اعضا تصمیم گرفت او را بهطور جداگانه به اتهام «تحریک علنی مردم به کینه و دشمنی» و «توهین به رئیسجمهوری» همچنان در بازداشت نگه دارد.