"مذاکرات محرمانه ایران و آمریکا برای اخراج ایرانیان در میانه جنگ"

دولت دونالد ترامپ، رئیس‌جمهوری آمریکا، در حالی که جنگ با جمهوری اسلامی ادامه دارد، مذاکرات محرمانه‌ای با مقام‌های ایرانی برای بازگرداندن شهروندان ایران از ایالات متحده انجام داده است.

بر اساس اسناد قضایی که روز پنجشنبه (۱۴ آبان) از حالت محرمانه خارج شده و در اختیار خبرگزاری آسوشیتدپرس قرار گرفته است، دولت آمریکا حتی تا اواسط ماه اکتبر برنامه‌هایی برای اخراج گروهی از ایرانیان بازداشتی از طریق یک کشور ثالث داشته است. این اسناد نشان می‌دهند که تماس‌های مقام‌های دو کشور در جریان جنگ نیز ادامه داشته و طرفین درباره صدور مدارک مسافرتی و بررسی مسیرهای انتقال شهروندان ایرانی گفت‌وگو کرده‌اند.

با این حال، هنوز مشخص نیست که دولت آمریکا چه زمانی قصد اجرای این برنامه را داشته و آیا توافق نهایی برای بازگرداندن افراد مورد نظر حاصل شده است یا خیر.

آنا ریس، قاضی فدرال رسیدگی‌کننده به این پرونده، در جلسه دادگاه روز ۱۵ اکتبر نسبت به خطرات بازگرداندن ایرانیان به کشوری که با آمریکا در جنگ است، به شدت ابراز نگرانی کرد. او با اشاره به اظهارات دونالد ترامپ درباره سرکوب معترضان در ایران گفت که رئیس‌جمهوری آمریکا خود حکومت ایران را دشمن ایالات متحده توصیف کرده و از کشته شدن ده‌ها هزار معترض به دست این حکومت سخن گفته است. این قاضی خطاب به نماینده وزارت دادگستری آمریکا هشدار داد که بازگرداندن افراد به چنین شرایطی می‌تواند آنها را با خطر جدی مرگ روبرو کند.

در پی نگرانی‌ها درباره امنیت افراد بازداشتی، قاضی پرونده دستور داده است که دولت آمریکا هرگونه برنامه قطعی برای اخراج ایرانیان به ایران یا کشورهای دیگر را ظرف ۲۴ ساعت به دادگاه اطلاع دهد. همچنین مقام‌های آمریکایی موظف شده‌اند دست‌کم پنج روز پیش از اجرای هرگونه اخراج، اطلاعیه کتبی ارائه کنند.

این تصمیم پس از طرح شکایتی از سوی "صندوق دفاع حقوقی ایرانیان آمریکایی" اتخاذ شده است. این نهاد حقوقی دولت ترامپ را متهم کرده که اطلاعات محرمانه برخی پناهجویان ایرانی را در اختیار مقام‌های جمهوری اسلامی قرار داده است.

شاکیان معتقدند که انتقال چنین اطلاعاتی می‌تواند امنیت افرادی را که به دلیل ترس از آزار و پیگرد سیاسی درخواست پناهندگی کرده‌اند، به خطر بیندازد. وزارت امنیت داخلی آمریکا پیش‌تر اتهام انتقال اطلاعات پرونده‌های پناهندگی به جمهوری اسلامی را رد کرده است.

صندوق دفاع حقوقی ایرانیان آمریکایی روز پنجشنبه اعلام کرد دست‌کم ۱۲ ایرانی بازداشت‌شده در هفته گذشته با دفتر حافظ منافع ایران در سفارت پاکستان در واشنگتن تماس دریافت کرده‌اند. این دفتر امور کنسولی ایران را در آمریکا پیگیری می‌کند.

به گفته این نهاد، به بازداشت‌شدگان اطلاع داده شده بود که پروازی برای اخراج آن‌ها به ایران از مسیر پاکستان در نظر گرفته شده است. با این حال، زمان اجرای این پرواز مشخص نشده بود.

یاسمین چوبین، مدیر اجرایی این سازمان، گفت یکی از بازداشت‌شدگان پس از اطلاع از احتمال بازگردانده شدن به ایران اقدام به خودکشی کرده است. او یکی از دو نفری بود که بعداً به یک بازداشتگاه در ایالت تگزاس منتقل شدند؛ اقدامی که به گفته گزارش، معمولاً در آستانه اخراج افراد صورت می‌گیرد.

اسناد منتشرشده نشان می‌دهند که همکاری مقام‌های مهاجرتی آمریکا و جمهوری اسلامی برای بازگرداندن ایرانیان، پیش از آغاز جنگ نیز جریان داشته است.

بررسی صدها ایمیل میان مقام‌های مهاجرتی آمریکا نشان می‌دهد که دو کشور برای بازگرداندن بیش از ۱۰۰ شهروند ایرانی از طریق سه پرواز در سپتامبر و دسامبر ۲۰۲۵ و ژانویه ۲۰۲۶ هماهنگی کرده بودند.

آسوشیتدپرس در ادامه گزارش خود می‌نویسد که اخراج شهروندان ایرانی از آمریکا به ایران در دهه‌های گذشته به دلیل نبود روابط دیپلماتیک میان دو کشور و نگرانی درباره احتمال آزار و پیگرد افراد بازگردانده‌شده، اقدامی کم‌سابقه بوده است، اما دولت ترامپ، در چارچوب سیاست گسترده‌تر سخت‌گیری در زمینه مهاجرت ، تلاش کرده است حتی شهروندان کشورهایی را اخراج کند که معمولاً تمایلی به پذیرش اتباع خود ندارند یا آمریکا با آن‌ها روابط دیپلماتیک سرد یا فاقد روابط رسمی دارد.

در برخی موارد، این سیاست به معنای بازگرداندن افراد به کشور مبدأشان بوده و در موارد دیگر، افراد به کشورهایی اخراج شده‌اند که هیچ ارتباطی با آن‌ها نداشته‌اند.

دولت ترامپ برای دور زدن موانع دیپلماتیک، برخی مهاجران، از جمله ایرانیان، را به کشورهایی غیر از کشور خودشان فرستاده است. در دوره دوم ریاست‌جمهوری ترامپ، کشورهایی مانند السالوادور، کاستاریکا و پاناما پذیرای اتباع خارجی اخراج‌شده از آمریکا بوده‌اند.

در ماه ژوئن نیز یک زن ایرانی در میان ۲۴ مهاجری بود که آمریکا آن‌ها را به جمهوری آفریقای مرکزی اخراج کرد.