نشست سران ترامپ و شی، ضعف ایالات متحده در جنوب جهانی را آشکار می کند

مدیر مؤسس مؤسسه چین و رئیس بازنشسته تحقیقات مکتاگارت در دانشگاه آلبرتا.

سفر دولتی شی جین پینگ، رئیس‌جمهور چین به ایالات متحده، با همه رقص‌ها همراه بود: پل هوایی B-2، پانداها، نان تست دوران نیکسون. اما برای هر کسی که از جنوب جهانی تماشا می‌کرد، این تماشایی در کنار نکته بود. مهمتر از آن تاکید پکن بر «ثبات استراتژیک سازنده» در روابط خود با واشنگتن بود. برای پایتخت‌هایی از ریاض تا دهلی نو تا جاکارتا، این اجلاس نگاهی اجمالی به چگونگی روابط آنها با این دو قدرت در ادامه دهه جاری ارائه کرد.

پکن با ارائه پوشش دیپلماتیک بدون درگیری نظامی از نشست سران خارج شد. در مقابل، واشنگتن در حالی به این نشست آمد که درگیر جنگ تقریبا هفت ماهه آمریکا و اسرائیل علیه ایران بود، متحدانش را در تجارت تحت فشار قرار داد، تسلط ایالات متحده در آمریکای لاتین را مجددا تثبیت کرد و از جنوب جهانی خواست در تلاش برای مهار چین، طرف‌هایی را انتخاب کند، همه اینها در حالی است که ترامپ خود به شی جینپینگ می‌خورد و این نشست را موفقیت‌آمیز می‌خواند. برای دولت‌های سراسر جنوب جهانی که از آنها خواسته می‌شود از پکن فاصله بگیرند، این تضاد بی‌توجه نخواهد بود.

هیچ کجا واضح تر از خلیج فارس نیست. ترامپ از چین، بزرگترین شریک تجاری تهران، می خواهد که به بازگشایی تنگه هرمز که از زمان آغاز جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران در ماه فوریه خفه شده است، کمک کند. شی از بازگشت به آتش بس و مذاکرات نهایی صلح حمایت کرد، اما بازخوانی چین هیچ گونه جزئیاتی در مورد بازگشایی تنگه و تعهدی برای فشار بر ایران ارائه نکرد. به نظر می رسد پکن مصمم به حفظ فضای مانور خود است.

برای ریاض، ابوظبی و دوحه، این مزایای آشکاری دارد. چین می‌تواند با تهران تماس بگیرد، بیانیه سازمان ملل صادر کند یا پیشنهاد میانجی‌گری کند، همه اینها بدون استقرار یک سرباز یا درخواست پایگاه نظامی. در همین حال، واشنگتن یک طرف مستقیم جنگ است و اعتبار آن به عنوان یک ضامن امنیتی به دلیل همان بحرانی که به ایجاد آن کمک کرد، از بین رفته است. پایتخت های خلیج فارس در حال کالیبراسیون هستند: برای سخت افزار زیر چتر ایالات متحده بمانید، اما برای مدیریت بحران دیپلماتیک و ثبات بازار انرژی از پکن محافظت کنید.

به عبارت دیگر، سودمندی چین تا حدی در این واقعیت نهفته است که با جنگ هایی که واشنگتن می جنگد نمی جنگد.

این محاسبه در سراسر منطقه گسترده تر گسترش می یابد. برای عراق، مصر و الجزایر که همگی شاهد افزایش قیمت انرژی و خفه شدن خطوط کشتیرانی هستند، خویشتن داری چین جذابیت خود را دارد. جنوب جهانی برای پیوستن به جنگ به قدرت بزرگ دیگری نیاز ندارد. به کسی نیاز دارد که بتواند بدون تیراندازی با همه طرف صحبت کند. پکن برای ایفای این نقش در موقعیتی قرار می گیرد.

برای دولت‌های دیگر در سراسر جنوب جهانی، این انتخاب‌های دشواری را ایجاد می‌کند. آنها تحت فشار هستند تا از چین فاصله بگیرند، حتی در شرایطی که خود ترامپ مجددا درگیر شده است. از آنها خواسته می شود که تعرفه ها و شوک های زنجیره تامین را جذب کنند، در حالی که واشنگتن و پکن آتش بس تجاری خود را برای دو ماه دیگر تمدید می کنند. نتیجه این احساس فزاینده ای است که انتظار می رود کشورهای دیگر هزینه های رقابت قدرت های بزرگ را متقبل شوند در حالی که واشنگتن و پکن آزادی مذاکره با یکدیگر را حفظ می کنند.

پاسخ از قبل قابل مشاهده است. هند موازنه چندقطبی خود را عمیق تر می کند و نفت روسیه را می خرد و در عین حال از فناوری ایالات متحده و سرمایه گذاری چینی می خواهد. اندونزی به سیاست خارجی "آزاد و فعال" خود ادامه می دهد و با واشنگتن و پکن قراردادهای دفاعی امضا می کند. آفریقای جنوبی و برزیل از پلتفرم های بریکس برای محافظت از خود استفاده می کنند، نه به عنوان حرکات ضد غربی، بلکه به عنوان بیمه در برابر سیستمی که دیگران قوانین را در آن می نویسند. این اجلاس باعث این پرچینی نشد، اما احتمالا آن را تقویت خواهد کرد.

هوش مصنوعی مشکل متفاوتی را برای جنوب جهانی ایجاد می کند: چه کسی باید قوانین را تعیین کند. تاکید شی بر "کنترل انسانی" و مقاومت ترامپ در برابر نرده‌های محافظ هوش مصنوعی جدید نشان‌دهنده دو دیدگاه رقیب است، اما هیچ‌کدام با منافع کشورهای سراسر جنوب جهانی در مرکز آن طراحی نشده‌اند. دو طرف توافق کرده‌اند که گفت‌وگوهای جدید هوش مصنوعی را ادامه دهند و در حال بحث در مورد مکانیسم اطلاع‌رسانی حادثه هستند، اما هیچ قانون الزام‌آوری وجود ندارد. بسیاری از کشورها همچنان به سیستم‌های هوش مصنوعی، زیرساخت‌ها و استانداردهای توسعه‌یافته در جاهای دیگر وابسته خواهند بود و در مورد هنجارهای حاکم بر آن‌ها حرف چندانی وجود ندارد.

مدل تحت رهبری چین ممکن است جذاب‌تر از مدل جایگزین تحت رهبری آمریکا به نظر برسد، اما همچنان شکل دیگری از وابستگی است.

با این حال، جنوب جهانی کاملا منفعل نیست. هند در حال ساخت مدل‌های زبان بزرگ بومی است و کتاب بازی دیجیتال-زیرساخت عمومی خود را صادر می‌کند. امارات متحده عربی خود را به عنوان یک مرکز اصلی هوش مصنوعی معرفی کرده است. اتحادیه آفریقا چارچوب‌های حاکمیت داده‌ها را با هدف کنترل بیشتر کشورهای آفریقایی بر داده‌ها و زیرساخت‌های دیجیتالی خود پیش می‌برد. این تلاش‌ها نوپا هستند اما عزم خود را برای اجتناب از انتخاب ساده بین مدل‌های آمریکایی و چینی نشان می‌دهند.

پکن سعی کرده چشم انداز خود را نهادینه کند و یک ابتکار جهانی حکمرانی هوش مصنوعی را راه اندازی کند و به تأسیس سازمان جهانی همکاری هوش مصنوعی کمک کند، که توافق نامه تأسیس آن توسط 29 کشور در ماه جولای در شانگهای امضا شد. برای برخی، این جایگزینی برای چارچوب های غربی ارائه می دهد. برای دیگران، یک وابستگی را با وابستگی دیگر عوض می کند. سوال این است که آیا کشورهای سراسر جنوب جهانی می توانند به اندازه کافی قوی با هم هماهنگ شوند تا خود قوانین را شکل دهند.

فراتر از مراسم، پیام گسترده تری از اجلاس از قبل روشن است. واشنگتن عکس ها و آتش بس موقت تعرفه ای را تضمین کرد. پکن چیزی استراتژیک تر را تضمین کرد: به رسمیت شناختن شرایطی که می خواهد روابط بر اساس آنها مدیریت شود. برای دولت‌های سراسر جنوب جهانی، این نشست رویکردی را تقویت کرد که بسیاری در حال حاضر دنبال می‌کردند: تا جایی که ممکن است از انتخاب طرف‌ها خودداری کنید، روابط با هر دو قدرت را حفظ کنید و از رقابت بین آنها برای حفظ فضا برای مانور استفاده کنید.

رقابت قدرت های بزرگ، بر اساس شرایط پکن، صلح نیست. اما برای پایتخت‌هایی از ریاض تا جاکارتا، فضای بین واشنگتن و پکن نیز می‌تواند فرصت‌هایی برای ایجاد اهرم فشار و پیگیری منافع خود ایجاد کند. چالش این است که اطمینان حاصل شود که معاملات آینده بین دو قدرت باعث نمی شود دیگران به سادگی عواقب را جذب کنند.

نظرات بیان شده در این مقاله متعلق به خود نویسنده است و لزوما منعکس کننده موضع تحریریه الجزیره نیست.