"هر کشور راه خود را می رود": سیاست بالکان چگونه روابط با اسرائیل را شکل می دهد

در طول جنگ نسل کشی اسرائیل علیه غزه، موضع اروپا تا حدی همسو بوده است.

گروه‌هایی مانند اسپانیا و جمهوری ایرلند مدت‌هاست که در محکومیت اسرائیل با صدای بلندتری صحبت می‌کنند، اما در مجموع، تغییر از همبستگی بی‌قید و شرط با اسرائیل به نگرانی در مورد رفتار آن در بسیاری از این قاره جا افتاده است.

به گفته کارشناسان، در سراسر بالکان، سیاست‌های متفاوت در قبال اسرائیل منعکس‌کننده محاسبات داخلی، دیپلماسی معاملاتی و سیاست‌های هویتی حل‌نشده است تا یک دیدگاه مشترک برای خاورمیانه.

مارکو پرلک، تحلیلگر گروه بین المللی بحران، به الجزیره گفت: «کشورهای بالکان تقریبا هیچ مواضع مشترکی ندارند و بنابراین جای تعجب نیست که مواضع آنها در قبال اسرائیل و غزه در سراسر نقشه وجود دارد. "هر کشوری راه خود را می رود."

پرلک خاطرنشان کرد که در حالی که انزجار واقعی نسبت به سیاست اسرائیل در غزه و همدردی با فلسطینی ها - به ویژه در میان مسلمانان بوسنیایی وجود دارد - اکثر کشورهای منطقه مواضع خود را بر اساس منافع نامرتبط اتخاذ می کنند.

فلوریان بیبر، استاد تاریخ و سیاست اروپای جنوب شرقی در دانشگاه گراتس اتریش، گفت که اجماع منطقه ای تقریبا غیرممکن است.

بیبر به الجزیره گفت: «موضع در قبال اسرائیل به شدت توسط سیاست داخلی و همچنین روایت های ملی شکل می گیرد، که موقعیت منطقه ای یا حتی یک کشور خاص را بعید می کند.

این پراکندگی در هیچ کجا به اندازه بوسنی و هرزگوین مشهود نیست، جایی که جنگ در غزه شکاف های قومی-ملی موجود را عمیق تر کرده است.

نمایندگان سیاسی بوسنیایی و بسیاری از مردم در فدراسیون بوسنی و هرزگوین همبستگی شدید خود را با فلسطینی ها ابراز کرده اند، در حالی که رهبران جمهوری صربسکا آشکارا طرفدار اسرائیل بوده اند و برخی از شخصیت های سیاسی کروات نیز لحن دلسوزانه تری نسبت به اسرائیل اتخاذ کرده اند.

بیبر توضیح داد: «همبستگی بوسنیایی‌ها با فلسطینی‌ها اغلب نه تنها از دریچه ایدئولوژیک، بلکه از منظر جنگ و قربانی تجاوز ناسیونالیستی صرب‌ها، مقایسه تجربه فلسطین با تجربه بوسنیایی در دهه 1990 دیده می‌شود».

برعکس، رهبران موجودیت اکثریت صرب، جمهوری صربسکا، به رهبری رئیس جمهور سابق میلوراد دودیک، آشکارا اسرائیل را پذیرفته اند.

بوسکو جاکسیچ، تحلیلگر سیاست خارجی و روزنامه نگار، به الجزیره گفت که برای دودیک، "دشمن دشمن من دوست من است - یهودیان و صرب های ارتدوکس در برابر مسلمانان. این عامل مذهبی و قومی به او اجازه می دهد تا ارتباط اسرائیلی را به موازات نزدیکی خود با روسیه حفظ کند، در حالی که همزمان با تجلیل از دونالد ترامپ، یک تلنگر جدید آمریکایی انجام می دهد."

پریلک افزود که ارتباط صرب‌های بوسنیایی با اسرائیل و به‌ویژه لیکود، حزب حاکم اسرائیل، نشان‌دهنده «تلاشی برای یافتن متحدانی برای معاشقه‌های غیرمحبوب بین‌المللی آن با جدایی‌طلبی، و راهی غیرمستقیم برای تقویت روابط با بخش‌هایی از جنبش MAGA [آمریکا را دوباره بزرگ کنیم] و دولت ترامپ است».

در صربستان، رویکرد به اسرائیل، اقتصاد دفاعی را با سیاست خارجی آمیخته است.

با وجود روابط دوستانه تاریخی با فلسطین و رای موافق به عضویت فلسطین در مجامع بین المللی، بلگراد از اکتبر 2023 مهمات و سلاح به اسرائیل صادر کرده است.

این رابطه از صادرات نیز فراتر رفته است. در ماه سپتامبر، صربستان یک کارخانه مونتاژ پهپادهای مرتبط با اسرائیل را افتتاح کرد که بر بعد عملی رو به رشد همکاری دفاعی دوجانبه تاکید دارد.

ووک ووکسانوویچ، مدرس سیاست خارجی و استراتژی کلان در کینگز کالج لندن، به الجزیره گفت که صنعت دفاعی صربستان «در مورد مشتریانش به‌ویژه سختگیر نبوده و میل به سود یکی از عوامل بوده است».

با این حال، او بر جاه طلبی های ژئوپلیتیک گسترده تر تأکید کرد.

وی گفت: در سه سال گذشته در زمینه همکاری های امنیتی به اسرائیل گرایش پیدا کرده است، در حالی که صربستان از نظر دیپلماتیک سعی می کند در نهادهای چندجانبه به دلیل روابطش با جهان اسلام احتیاط کند.

ووکسانوویچ خاطرنشان کرد که بلگراد به اسرائیل به عنوان شریکی برای "به دست آوردن حمایت از گروه های لابی اسرائیل و دسترسی به دولت ترامپ در ایالات متحده" نگاه می کند، به خصوص که دولت صربستان با مخالفت های سیاسی داخلی مواجه است.

در همین حال، جاکسیچ نسبت به خطرات بین المللی درگیر هشدار داد.

وی گفت: با توجه به افزایش قابل توجه صادرات مهمات به اسرائیل در طول جنگ غزه، صربستان در خطر متهم شدن به همدستی در نسل کشی قرار دارد. فراتر از محاسبات مالی، رئیس جمهور صربستان سعی می کند از نزدیکی با متحد ایدئولوژیک، مستبد و ملی گرای خود، بنیامین نتانیاهو (نخست وزیر اسرائیل) برای نزدیک شدن به ترامپ استفاده کند.

برای کوزوو و آلبانی، سیاست خارجی در رابطه با اسرائیل همچنان به اتحادهای امنیتی با واشنگتن پیوند خورده است.

بر اساس توافق 2020 واشنگتن، کوزوو در ازای به رسمیت شناختن استقلال کوزوو توسط اسرائیل، سفارت خود را در اورشلیم باز کرد. صربستان که در سال 2020 متعهد شده بود سفارت خود را به اورشلیم منتقل کند، در نهایت این کار را انجام نداد.

جاکسیچ گفت که پریشتینا سفارت خود در اورشلیم را "در اعتراض به موضع جامعه بین المللی گسترده تر" افتتاح کرد.

وی خاطرنشان کرد: نفوذ فزاینده اسرائیل در بالکان غربی مشهود است. این شامل سرمایه‌گذاری‌ها، و در مورد صربستان، به‌ویژه همکاری‌های نظامی می‌شود. این مطلقا تلاش‌های شخصی برای خرید معافیت سیاسی از تحریم‌های آمریکا یا کاهش فشار دیپلماتیک را منتفی نمی‌کند.»

در کشور همسایه آلبانی، دولت ادی راما، نخست وزیر، روابط سیاسی گرم خود را با اسرائیل حفظ کرده است.

آلبانی تا حدودی به دلیل نیازهای دفاعی عملیاتی، همکاری خود را با شرکت های امنیت سایبری اسرائیل پس از حملات سایبری تعمیق بخشید و در عین حال دیپلماسی گسترده تر را با واشنگتن و بروکسل همسو کرد.

در کرواسی، سیاست خارجی غزه به دلیل شکاف اجرایی شدید بین آندری پلنکوویچ، نخست وزیر محافظه کار و رئیس جمهور زوران میلانوویچ از حزب سوسیال دموکرات، فلج شده است.

دولت پلنکوویچ رویکردی محتاطانه و جریان اصلی اتحادیه اروپا را دنبال کرده است، در حالی که میلانوویچ آشکارا رفتار نظامی اسرائیل در غزه را محکوم کرده و آن را نامتناسب می‌داند و باعث ایجاد شکاف عمومی در رهبری سیاست خارجی کشور می‌شود.

در شمال اسلوونی، تغییرات ایدئولوژیکی وجود دارد.

دولت چپ میانه قبلی اقدامات قاطعانه ای را علیه اسرائیل اتخاذ کرد - مانند تحریم تسلیحاتی، ممنوعیت واردات از شهرک های غیرقانونی، و ممنوعیت ورود مقامات ارشد مانند نتانیاهو - و همچنین به رسمیت شناختن کشور فلسطین.

نیروهای محافظه کار در زمان نخست وزیری یانز یانسا به دنبال معکوس کردن این سیاست ها بوده اند.

بیبر گفت: «در اسلوونی، ما می توانیم تقسیم بندی چپ-راست کلاسیک را ببینیم که احزاب پوپولیست و راست افراطی از اسرائیل به دلیل نتانیاهو به عنوان یک بازیگر سیاسی مشابه حمایت می کنند. آنها او را از نظر ایدئولوژیک همسو می‌دانند، که به تقویت دیدگاه آن‌ها درباره اسلام به‌عنوان یک تهدید و متناسب با روایت‌های خودشان کمک می‌کند.»

اعضای کوچکتر ناتو مانند مونته نگرو و مقدونیه شمالی مسیری را برای همسویی آرام انتخاب کرده اند.

هر دو به بیانیه‌های استاندارد اتحادیه اروپا و ناتو پایبند هستند و خواستار آتش‌بس و کمک‌های بشردوستانه هستند و در عین حال از اختلافات پرمخاطب دوجانبه یا ابتکارات مستقل دیپلماتیک جسورانه اجتناب می‌کنند.

بیشتر شرق، رومانی و بلغارستان لحن محتاطانه ای دارند که گاهی به سمت اسرائیل متمایل می شود. بخارست و صوفیه که مبتنی بر روابط تاریخی دوجانبه و مشارکت عمیق دفاعی استراتژیک با ایالات متحده است، بیانیه های دقیق بیان شده در سازمان ملل را با هماهنگی نظامی و اطلاعاتی مستمر متعادل می کنند.

در نهایت، پاسخ های متفاوت در سراسر بالکان نشان می دهد که سیاست خاورمیانه در منطقه به ندرت مربوط به خود خاورمیانه است.

بازیگران منطقه ای، خواه ناشی از سود دفاعی، رقابت های قانون اساسی، یا جستجوی حمایت سیاسی در واشنگتن باشند، به اسراییل تقریبا منحصرا از دریچه مبادلاتی نگاه می کنند.