هرتزوگ با وزیر خارجه بحرین در آذربایجان دیدار می کند که باکو به عنوان یک مرکز منطقه ای در حال ظهور است

دیدار رئیس جمهور اسحاق هرتزوگ با عبداللطیف بن راشد الزیانی وزیر امور خارجه بحرین در روز چهارشنبه در باکو بر نقش فزاینده مهم آذربایجان در دیپلماسی منطقه ای تاکید کرد. در زمانی که روابط در سرتاسر خاورمیانه تیره است، پایتخت آذربایجان به محل ملاقات کشورهایی تبدیل شده است که گفتگو با یکدیگر همیشه آسان نیست. این دیدار در حاشیه کنفرانس تعامل و اقدامات اعتمادسازی در آسیا (CICA) به میزبانی آذربایجان برگزار شد.

به گفته دفتر هرتزوگ، دو طرف در مورد تقویت توافقنامه آبراهام و گسترش همکاری های منطقه ای گفتگو کردند. هرتزوگ همچنین با الهام علی اف رئیس جمهور آذربایجان دیدار کرد تا در مورد روابط دوجانبه و امنیت منطقه گفتگو کند. برای آذربایجان، یک قدرت متوسط ​​در حال ظهور، این دیدارها نشان دهنده نقش دیپلماتیکی است که در طول سال ها توسعه یافته است. این کشور روابط نزدیکی با اسرائیل دارد و در عین حال روابط قوی خود را با ترکیه، بحرین، امارات متحده عربی و دیگر کشورهای مسلمان نشین حفظ می کند.

توانایی این کشور در کار با دولت هایی که گاهی منافعشان در تضاد است، آن را به مکانی مفید برای گفتگوهای حساس تبدیل کرده است. نقش دیپلماتیک آذربایجان امکان "آشتی بدون صحنه عمومی" را جوزف اپستاین، مدیر مرکز تحقیقات توران و یکی از همکاران ارشد موسسه یورک تاون، این رویکرد را به عنوان "آشتی با اسرائیل بدون مرحله عمومی برقرار کرده است" توصیف می کند. اپستین گفت که از طریق دو جنگ قره باغ، جنگ غزه و سالها فشار تهران و آنکارا دست نخورده باقی مانده است.

این مشارکت امنیت، تجارت، فناوری و انرژی را پوشش می‌دهد و باکو آن را بدون قطع رابطه با جهان عرب و اسلام ساخته است.» به گفته اپستین، روابط آذربایجان با اسرائیل و کشورهای مسلمان، قبل از امضای توافق‌نامه ابراهیم در سال 2020 به آن نقش دیپلماتیک داده است. این رابطه همچنین به مدیریت تنش بین اسرائیل و ترکیه کمک کرده است.

در آوریل 2025، هیئت های امنیتی اسرائیل و ترکیه در آذربایجان برای گفت و گو با هدف ایجاد مکانیسمی برای جلوگیری از حوادث نظامی در سوریه، جایی که هر دو کشور دارای منافع استراتژیک هستند، ملاقات کردند. دفتر نخست وزیری علنا از آذربایجان و رئیس جمهور علی اف برای میزبانی مذاکرات تشکر کرد. این گفتگوها اختلافات گسترده تر بین اورشلیم و آنکارا را حل نکرد، اما ارزش حفظ یک کانال مستقیم را حتی زمانی که روابط سیاسی تیره است نشان داد.

باکو نزدیک ترین متحد آنکارا و یکی از نزدیک ترین شرکای اورشلیم است و از این اعتماد استفاده می کند تا این دو را از رویارویی دور نگه دارد.» پس از پیروزی در قره باغ، آذربایجان گام دیگری در این استراتژی برداشت و از موفقیت نظامی به سمت عادی سازی با ارمنستان حرکت کرد. مذاکرات بر سر یک معاهده صلح، تعیین حدود مرزها و باز کردن خطوط حمل و نقل، منعکس کننده هدف اعلام شده باکو برای تحکیم دستاوردهای خود از طریق یک چارچوب جدید منطقه ای به جای نیروی نظامی به تنهایی است. این روند همچنین فرصت هایی را برای عادی سازی روابط بین ارمنستان و ترکیه ایجاد کرده است.

بدون کاهش تنش بین باکو و ایروان، پیشرفت بین ارمنستان و ترکیه بسیار دشوارتر می شد. ظهور آذربایجان به عنوان یک قدرت متوسط در خاورمیانه، پروفسور زئیو خانین، رئیس برنامه تحقیقاتی درگیری های پس از شوروی در مرکز مطالعات استراتژیک بگین-سادات، ظهور آذربایجان را به عنوان چارچوبی از قدرت میانی باکو می بیند. با وجود تشدید مناقشه اسرائیل و فلسطین و فشار ایران و ترکیه به توسعه روابط با اسرائیل ادامه می دهد.

خانین استدلال می کند که برای اسرائیل، این امر آذربایجان را نه تنها یک شریک، بلکه نمونه نادری از یک پل بادوام بین دولت یهود و جهان اسلام می کند. سفر هرتزوگ همچنین بر اهمیت روزافزون آذربایجان برای ایالات متحده و غرب تأکید می کند. به رسمیت شناختن نقش این کشور در ثبات منطقه توسط واشنگتن در منشور مشارکت راهبردی که دو دولت در فوریه 2026 امضا کردند، منعکس شد، که بر منافع مشترک آنها در صلح و امنیت در قفقاز جنوبی تاکید کرد. برای باکو، این فرصتی برای تحکیم موقعیت خود به عنوان یک واسطه دیپلماتیک است.

برای اسراییل، ترکیه، ارمنستان و کشورهای عربی، وجود یک مکان برای گفتگو حتی در دوره های تنش منطقه ای را برجسته می کند. مقامات آذربایجانی که در سیاست خارجی کشور دخیل هستند، رویکرد دیپلماتیک باکو را به جای ایدئولوژیک، عملگرایانه معرفی می کنند. در این دیدگاه، آذربایجان دولت ها را ملزم نمی کند که الگوی سیاسی خود را تایید کنند یا به عنوان شرط گفتگو، امتیازات عمومی بدهند.

همچنین به دنبال تبدیل تماس‌های دیپلماتیک به کمپین‌های تبلیغاتی عمومی نیست. این رویکرد به توضیح اینکه چرا اسرائیل، ترکیه، کشورهای عربی خلیج‌فارس و ارمنستان می‌توانند با آذربایجان علی‌رغم منافع گاه متضاد خود وارد تعامل شوند، بدون اینکه لزوما چنین تماس‌هایی را به مناقشات سیاسی داخلی تبدیل کنند، کمک می‌کند. توافقات آبراهام نشان داد که عادی سازی امکان پذیر است، اما دوام آنها به چیزی بیش از توافقات رسمی بستگی دارد.

این امر همچنین مستلزم کشورهایی است که مایل به حفظ روابط در زمانی که لفاظی های سیاسی سخت می شود. آذربایجان به یکی از این کشورها تبدیل شده است و شراکت خود با اسرائیل را حفظ می کند و در عین حال ارتباطات خود را در سراسر جهان عرب و اسلام حفظ می کند. بنابراین دیدار هرتزوگ با وزیر خارجه بحرین در باکو اهمیتی فراتر از پروتکل دیپلماتیک داشت.

اسرائیل و بحرین در سال 2020 روابط دیپلماتیک خود را بر اساس توافقنامه ابراهیم برقرار کردند، اما روابط آنها پس از شروع جنگ غزه در اکتبر 2023 تحت تنش قرار گرفت. این نشست نشان داد که علیرغم یک دوره سرد شدن روابط، اورشلیم و منامه همچنان می توانند وارد گفتگوی مستقیم شوند و باکو مکانی را برای گفتگوهای آنها فراهم کرد. برای واشنگتن، بر اهمیت حفظ کانال های دیپلماتیک منطقه ای تاکید کرد.

برای آذربایجان، وضعیت رو به رشد خود را به عنوان یک قدرت متوسط ​​و یک مرکز نفوذ مستقل تقویت کرد. همانطور که پروفسور خانین می گوید، "باکو می تواند مکانی برای گفت و گو بین دولت هایی که دلایلی برای حفظ تماس با وجود اختلاف نظر دارند، ارائه دهد. همانطور که تنش های منطقه ای ادامه دارد، تجربه آذربایجان نشان می دهد که نفوذ دیپلماتیک همیشه به میانجیگری یک توافقنامه صلح بستگی ندارد و گاهی اوقات، حفظ یک رابطه دشوار است."