پدیده ادبی «این بود یا مرگ» با اتهام استفاده از هوش مصنوعی روبه‌روست

آیا یک ابزار تشخیص هوش مصنوعی می‌تواند موفقیت یک کتاب پرفروش را که در رقابت برای بزرگ‌ترین جوایز ادبی است متزلزل کند؟ در فرانسه، رمان "C'était ça ou mourir" نوشته تلیسون اورلیان که به عنوان یکی از کشف‌های ادبی فصل معرفی شده و تا کنون بیش از ۳۵ هزار نسخه از آن فروش رفته، اکنون متهم شده است که توسط یک هوش مصنوعی نوشته شده است.آغاز این جنجال به پیامی برمی‌گردد که دوشنبه ۲۱ سپتامبر توسط حساب کاربری ناشناسی به نام "Balance ton Claude" در شبکه ایکس منتشر (منبع به زبان فرانسوی) شد. او می‌گوید: "به گفته پنگرام، این رمان تقریبا به طور کامل توسط یک هوش مصنوعی نوشته شده است" و تاکید می‌کند که چندین بخش از این "دست‌نوشته" را آزمایش کرده و "تقریبا همیشه به همان نتیجه رسیده است: ۱۰۰ درصد هوش مصنوعی".به گفته گردانندگان این حساب، ابزار آمریکایی پنگرام "با فاصله زیاد قابل اعتمادترین تشخیص‌دهنده هوش مصنوعی" است و "نرخ مثبت کاذب آن ۰٫۰۰۴۱ درصد" عنوان می‌شود.این اتهام برای نویسنده ۳۸ ساله کانادایی اهل کبک با ریشه هائیتی به‌ویژه حساس است؛ رمانی که در بیش از بیست زبان در حال ترجمه است و نامش در فهرست‌های اولیه جوایز گنکور، گنکور دبیرستانی‌ها، فمینا، مدیسی و رنودو دیده می‌شود.این اثر داستان سفر جوناس، معلم جوان تاریخ و جغرافیای هائیتیایی را روایت می‌کند که به دلیل خشونت و ناامنی ناچار به ترک کشورش و عبور از قاره‌های آمریکا می‌شود. پیش از انتشار این نخستین رمان که زمستان گذشته در کبک منتشر شد و حق انتشار آن در اروپا از سوی انتشارات گراسه خریداری شده، تلیسون اورلیان عمدتا شاعر بوده است.از «شایعه» تا «حمله نژادپرستانه»؟گراسه ابتدا تاکید کرد که به این "شایعات" اعتنایی ندارد. این ناشر در گفت‌وگو با BFMTV (منبع به زبان فرانسوی) صبح سه‌شنبه گفت: "در قلمرو اخبار جعلی هستیم. (...) همین ابزارهایی که قرار است هوش مصنوعی را تشخیص دهند، خودشان هوش مصنوعی‌هایی هستند که حتی درباره کتاب مقدس هم خیال‌پردازی می‌کنند که گویا به طور مصنوعی نوشته شده است".این انتشارات با جلدهای زردرنگ همچنین اعلام کرده است که ده‌ها رمان نوشته‌شده با هوش مصنوعی از طریق آمازون عرضه می‌شود، اما "هیچ‌کدام موفقیت تجاری ندارند" چون "هیچ‌کدام امضای منحصر به فرد ندارند". گراسه که زیرمجموعه گروه وونودی است و این گروه زیر کنترل میلیاردر فرانسوی ونسن بولوره قرار دارد، افزود: "رمان تلیسون دقیقا نقطه مقابل این وضعیت است".سه‌شنبه عصر، ابعاد گسترده‌ای که این ماجرا پیدا کرده بود گراسه را واداشت تا برای چند رسانه از جمله یورونیوز بیانیه‌ای بفرستد که در آن به خود نویسنده مجال توضیح داده می‌شود. تلیسون اورلیان در این متن توضیح می‌دهد که "تکرارها"یی که منتقدان آنها را نشانه متنی تولیدشده توسط هوش مصنوعی می‌دانند، در واقع برگرفته از "سنت ادبی هائیتی و کارائیب" با زیبایی‌شناسی خاص خود است.او اضافه می‌کند: "می‌توان درباره سبک من بحث کرد، اما این که تکنیک‌های من را به عنوان مدرک استفاده از هوش مصنوعی جا بزنند هیچ ربطی به نقد ادبی ندارد".این نویسنده همچنین از خوانندگانی که "برای کتاب من در زندگی‌شان جا باز می‌کنند" تشکر می‌کند و می‌نویسد: "در جهانی که بعضی‌ها همیشه می‌خواهند قبل از گوش دادن به حرفت بدانند از کجا آمده‌ای، این استقبال برای من عمیقا تکان‌دهنده است".در همین بیانیه، تیم گراسه تاکید می‌کند که "اعتماد کامل" خود را به نویسنده تجدید می‌کند، "در برابر هر ماشین و هر تلاشی برای اندازه‌گیری، استانداردسازی یا خاموش کردن نوشتارهایی که باید برای همیشه آزاد بمانند".تلیسون اورلیان در پاسخ به تماس یورونیوز نخواست به پرسش‌های ما پاسخ دهد. با این حال او در گفت‌وگو با روزنامه لیبراسیون (منبع به زبان فرانسوی) تاکید کرده است که از زمان ورودش به فرانسه هدف "حملات نژادپرستانه متعدد" بوده است.هوش مصنوعی در برابر یک زبان «کرئولی‌شده»پیش از آن که رسانه‌های بزرگ به این موضوع بپردازند، بحث در شبکه ایکس بالا گرفت. پس از نخستین پست حساب "Balance ton Claude"، بسیاری از کاربران، از جمله به زبان انگلیسی، این اتهامات را بازنشر کردند و آنها را امری ثابت‌شده جلوه دادند؛ برخی حتی تا آنجا پیش رفتند که محیط نقد ادبی (منبع به زبان فرانسوی) را به تمسخر بگیرند که "سر کار رفته و سبکی را که نه تنها نوشته هوش مصنوعی است، بلکه در اساس سبک متوسط و تکراری‌ای است، عالی توصیف کرده است".عده دیگری متن بیانیه پاسخ تلیسون اورلیان را در پنگرام وارد کردند و ادعا کردند (منبع به زبان فرانسوی) که آن هم "۱۰۰ درصد هوش مصنوعی" تشخیص داده شده است.این اتهامات در عین حال واکنش‌های تردیدآمیزی را نیز برانگیخته است.ژروم کولومبن، روزنامه‌نگار، می‌نویسد: (منبع به زبان فرانسوی) "نمی‌فهمم در سال ۲۰۲۶ استفاده از هوش مصنوعی برای نوشتن یک کتاب دقیقا چه مشکلی دارد. به نظرم بیشتر این استفاده‌نکردن از آن است که احمقانه به نظر می‌رسد". او در همان پست تاکید می‌کند: "نویسندگان در سایه همیشه وجود داشته‌اند. در نهایت آنچه اهمیت دارد مسوولیت نویسنده است".از سوی دیگر، فرانسوا نگرونی (منبع به زبان فرانسوی)، نویسنده‌ای که آشکارا از هوش مصنوعی برای نوشتن کتاب‌های هوافضا استفاده می‌کند، توضیح می‌دهد که تشخیص‌دهنده‌های هوش مصنوعی متن را با "شناسایی منظمات آماری؛ توزیع واژه‌ها، ساختار نحوی، ریتم جمله‌ها و پیش‌بینی‌پذیری واژگانی" تحلیل می‌کنند. او سپس توضیح می‌دهد که نوشته‌های تلیسون اورلیان با "چارچوب‌های استاندارد زبان فرانسوی" که این نرم‌افزارها بر اساس آن طراحی شده‌اند، همخوان نیست.او می‌گوید: "او به فرانسه‌ای می‌نویسد که نقد ادبی به‌اتفاق آن را ‘کرئولی‌شده’ توصیف می‌کند؛ آمیخته با کرئول هائیتی، اسپانیایی و پرتغالی، سرشار از شیو‌ه‌های گفتاری، جملات قصار و ریتم‌هایی که از جاهای دیگر می‌آیند" و در عین حال تاکید می‌کند که "نمی‌داند" این رمان "به طور کامل یا جزئی با کمک یک هوش مصنوعی" نوشته شده است یا نه.نویسنده‌ای به نام کریستف بوتری (منبع به زبان فرانسوی) در پاسخ می‌گوید "ممکن" است پنگرام سبک «کرئولی‌شده» تلیسون اورلیان را تشخیص داده باشد. او یادآوری می‌کند که "پژوهش‌هایی که از سوگیری نسبت به گویشوران غیر بومی سخن می‌گویند به تشخیص‌دهنده‌ها و نسخه‌های دیگر و به‌ویژه زبان انگلیسی مربوط می‌شوند و این یافته‌ها به هیچ‌وجه اجازه نمی‌دهند نتیجه بگیریم که پنگرام ۴ در اینجا فرانسه هائیتی را با متن تولیدشده اشتباه گرفته است".باید افزود که در شبکه‌های اجتماعی، برخی خوانندگان پیش‌تر نسبت به استفاده از هوش مصنوعی در این رمان ابراز تردید کرده بودند. از جمله کاربری با نام آلفالیر در سایت Babelio (منبع به زبان فرانسوی). این کاربر ۱۲ سپتامبر نوشت: "حیف که کل کتاب با… هوش مصنوعی نوشته شده است. ظاهرش زیباست، اما درونش خالی است". او در ادامه می‌نویسد: "راوی شبیه نوعی سایه است که از مرحله‌ای به مرحله دیگر و از مرزی به مرز دیگر می‌گذرد، بدون آن که چیزی مشخص و عمیق ارائه کند" و از "ناهمخوانی‌های بزرگ" در رمان سخن می‌گوید.در فیس‌بوک (منبع به زبان فرانسوی)، نویسنده فرانسوی فابریس کولن به "تیک‌های سبکی دست‌کم آزاردهنده"، "جملات قصار در پایان فصل‌ها" و "استعاره‌های خوشایند اما در بهترین حالت مشکوک" اشاره می‌کند. او در عین حال تاکید می‌کند که نویسنده را به استفاده از هوش مصنوعی متهم نمی‌کند و درباره پنگرام نیز نظری ندارد، اما می‌گوید می‌خواهد "تیک‌های نوشتاری‌ای را نشان دهد که به متن لطمه می‌زند" و دیگران را دعوت می‌کند خودشان قضاوت کنند.حساب "Balance ton Claude" خواستار آرام کردن فضا شدروز سه‌شنبه، حساب تا آن زمان گمنام "Balance ton Claude" ناگهان در معرض توجه گسترده قرار گرفت و شمار دنبال‌کنندگانش از ۶۶۰۰ نفر گذشت.دیرهنگام در همان شب، پنج نفری که بنا به گزارش رادیو فرانس پشت این حساب قرار دارند آخرین پیام خود را منتشر کردند و از کاربران خواستند در "حملات علیه تلیسون اورلیان کمی آرام‌تر" باشند و پذیرفتند که "احتمال هرچند اندکی وجود دارد (...) که او با حسن نیت عمل کرده باشد".این جمع سپس کوشید رویکرد خود را توضیح دهد و اعلام کرد که این "کتاب" را به این دلیل "گزارش" کرده که "موفق" بوده است و در عین حال پذیرفت که نویسنده "تا حدی شایستگی آن را داشته که توانسته روایتی منسجم ارائه کند که رضایت بسیاری از خوانندگان را جلب کرده است".به باور آنها، "روشنفکران پاریسی هنوز هم به احتمال زیاد توانایی‌های هوش مصنوعی را دست‌کم می‌گیرند" و "کم یا اصلا از ال‌ال‌ام‌ها" – مخفف "مدل‌های زبانی بزرگ" – استفاده نمی‌کنند و در لینکدین نیز فعال نیستند. از نظر این گروه، به همین دلیل است که مطبوعات ادبی "عبارات کلیشه‌ای" را تشخیص نداده‌اند.«چه سودی دارد که خالق، اختراع خود را واگذار کند؟»گوییهلم پرتویس، کتاب‌فروش مستقل اهل لیون، می‌گوید این جنجال را از دور دنبال می‌کند و طرف هیچ‌یک را نمی‌گیرد.او، مسوول کتاب‌فروشی L'œil cacodylate، در گفت‌وگو با یورونیوز می‌گوید: "بدیهی است که از نظر من نوشتن احتمالی یک کتاب با سفارش دادن آن به یک هوش مصنوعی زایا فاجعه‌بار است" و اضافه می‌کند که این کار "در نقطه مقابل تصور من از آفرینش ادبی قرار دارد؛ آفرینشی که کار یگانه و نوآورانه بر زبان و فرم است".او با اشاره به این که ماشین "با تکیه بر داده‌های میانگین پیشاپیش موجود، الگوهای کلی می‌سازد" می‌پرسد: "هوش مصنوعی چگونه می‌تواند به اختراع کمک کند؟ و چه سودی برای خالق دارد که آفرینش خود را به دیگری واگذار کند؟"این کتاب‌فروش البته سخنش را تعدیل می‌کند و از نویسندگانی یاد می‌کند که "برای آماده‌سازی مستندات و تسریع تحقیقات پیش از نوشتن، هنگامی که لازم است به داده‌های پیچیده دسترسی پیدا کنند، بر هوش مصنوعی تکیه می‌کنند".او می‌افزاید: "برای من تنها فایده واقعی هوش مصنوعی همین است؛ (...) توانایی آن در بیرون کشیدن تقریبا فوری نتایج از میان میلیون‌ها داده‌ای که بررسی آنها برای ما سال‌ها طول می‌کشید".اکنون این سوال مطرح است که آیا ماجرای "Balance ton Claude" روند موفقیت "C'était ça ou mourir" در رقابت برای جوایز بزرگ ادبی را متوقف خواهد کرد یا برعکس، خوانندگانی را که هنوز به سراغ آن نرفته‌اند ترغیب می‌کند تا خودشان قضاوت کنند؟پیامدهای این جنجال بر شهرت رمان احتمالا به سرعت قابل سنجش خواهد بود. جوایز گنکور و رنودو روز سه‌شنبه ۳ نوامبر، یک روز پس از جایزه مدیسی اعلام می‌شوند. چهارشنبه ۴ نوامبر نیز نوبت هیات داوران جایزه فمینا است که برنده خود را معرفی کند. در نهایت، جایزه رنودوی دبیرستانی‌ها و گنکور دبیرستانی‌ها به ترتیب روزهای سه‌شنبه ۱۷ و پنج‌شنبه ۲۶ نوامبر اهدا خواهد شد.