پلتفرم‌های فروش آنلاین: آماده خودتنظیم‌گری چابک ذیل رهنمودهای ستاد مبارزه با قاچاق هستیم
در پنل «قاچاق در بازار آنلاین»، مدیرکل پیشگیری ستاد مبارزه با قاچاق کالا و ارز از نگاه حمایتی و ارشادی به پلتفرم‌ها گفت.
در پنل «قاچاق در بازار آنلاین»، مدیرکل پیشگیری ستاد مبارزه با قاچاق کالا و ارز از نگاه حمایتی و ارشادی به پلتفرم‌ها گفت.
مقام‌های ستاد مبارزه با قاچاق کالا و ارز، نماینده دادسرای جرایم رایانه‌ای و نمایندگان دو پلتفرم آنلاین در این پنل درباره شیوه نظارت بر کالای قاچاق در فضای مجازی گفت‌وگو کردند. محور بحث این بود که نظارت بر پلتفرم‌ها با چه ابزاری، با چه شدتی و بر چه مبنای حقوقی انجام شود.
محمدوحید خدرویسی، مدیرکل پیشگیری ستاد مبارزه با قاچاق کالا و ارز، گفت مجازات قاچاق در فضای حقیقی و مجازی یکسان نیست و پرسید: «آیا ما فقط در فضای مجازی برخورد می‌کنیم؟» به گفته او، آمار کشفیات در بازار فیزیکی قطعا چند برابر بیشتر از فضای مجازی است.
او افزود از نظر قانونی ضبط کالا در فضای فیزیکی پیش‌بینی شده، اما با دستورالعمل فعلی، برخورد با سکوهای اینترنتی در حد تذکر پیش می‌رود. به گفته خدرویسی، اگر نگاه سخت‌گیرانه اعمال شود، موضوع فقط به تذکر ختم نمی‌شود.
او هم‌چنین گفت: «پنج گروه هدف کالایی در حوزه قاچاق وجود دارد که ستاد با آن‌ها مبارزه می‌کند. مهم‌ترین وظیفه ستاد نیز رگولاتوری (تنظیم‌گری) است.» او با بیان این که «سازوکارهای نظارتی ستاد ارشادی و نگاه آن همواره حمایتی است» افزود: «نباید به هر قیمتی از تولید حمایت کرد؛ تولیدی برای ستاد مهم است که شاخص‌های رقابت‌پذیری را داشته باشد.»
خدرویسی هم‌چنین اعلام کرد که ستاد برای همکاری با پلتفرم‌ها در نظارت چابک بر کالاها مانعی نمی‌بیند. مدیرکل پیشگیری ستاد مبارزه با قاچاق کالا و ارز در بخش دیگری از اظهاراتش ادعا کرد بسیاری از کشورهای بزرگ تولیدکننده بیش از سه دهه اجازه واردات ندادند تا قدرتمند شوند.
محمدعلی دهستانی، نماینده دادسرای جرایم رایانه‌ای، نیز در این پنل گفت قانون مورد بحث قرار بوده لغو شود و مدت‌دار بوده است. به گفته او، برخی قوانین هستند که کسی آن‌ها را اجرا نمی‌کند، اما از نظر حقوقی هم‌چنان وجود دارند.
این عضو دادسرای جرایم رایانه‌ای با اشاره به اعتماد عمومی به پلتفرم‌ها گفت این اعتماد شکل گرفته و چیزی نیست که قابل انکار باشد. به گفته او، کار نظارتی در بازار آنلاین احتمالا راحت‌تر است، چون فعالیت‌ها «جلوی چشم» است. دهستانی هم‌چنین اضافه کرد که چند سالی است نگاه حمایتی نسبت به این کسب‌وکارها وجود دارد و نباید نگاه مجازات‌کننده حاکم شود.
او درباره دشواری قانون‌گذاری برای فناوری گفت پلتفرم محصولی است که کسی آن را پدید آورده و قانون‌گذار به‌سختی می‌تواند برایش قاعده بنویسد، چون سرعت فناوری بیشتر از سرعت قانون‌گذاری است.
نکته اصلی دهستانی این بود: به قانونی که مدت اجرایش سرآمده نمی‌توان استناد کرد. دوره اعمال این قانون تمام شده و هیچ قاضی حق رسیدگی و اعمال مجازات بر اساس آن را ندارد.
یکی دیگر از پنلیست‌ها مسعود شاهمرادی، مدیرعامل خانومی، بود که در خصوص نحوه تنظیم‌گری در حوزه اقتصاد دیجیتال بر ضرورت چابک‌سازی تاکید کرد. شاهمرادی گفت «بدون مدیریت چابک از رقابت جا می‌مانیم و در تنظیم‌گری چابک، میزان کنترل به ریسک برمی‌گردد.» به گفته او، شدت برخورد با پلتفرم‌ها باید متناسب با ریسکی باشد که ایجاد می‌کنند.
مدیرعامل پلتفرم خانومی ضمن قدردانی از فعالیت‌های ستاد مبارزه با قاچاق بر این نکته تاکید کرد که پلتفرم‌ها کنترل قوی‌تر و بهتر، اما چابک‌تر می‌خواهند.
او پیشنهاد داد پلتفرم‌ها می‌توانند ذیل رهنمودهای ستاد مبارزه با قاچاق و حتی اتحادیه کسب‌وکارهای مجازی، اگر دبیرخانه‌ای برای این موضوع شکل بگیرد، خودتنظیمی کنند و ابتکاراتی انجام دهند که هم خیال سازمان راحت شود و هم بار از روی دوش آن برداشته شود.
شقایق محمدی، معاون حقوقی دیجی‌کالا، نیز در بخشی از این پنل این سوال را مطرح کرد که چگونه می‌توان با طراحی مقررات هم به هدف مبارزه با قاچاق رسید و هم هزینه ناخواسته سیاست‌گذاری را کاهش داد؟ او در ادامه توضیح داد:
به گفته او، اگر فقط از منظر حقوقی نگاه شود، مبارزه با قاچاق به یک عنوان مجرمانه و مجازات تبدیل می‌شود؛ نخست باید قواعد و تکالیف مشخص شود و زنجیره‌ای از اجزا در کنار هم کار کند و کیفر هم متناسب با آن و با جریان اقتصادی دیده شود. محمدی بحث اصلی را تنظیم‌گری دانست و گفت «باید نگاه به اقتصاد دیجیتال همسو شود و این همسویی در حال حاضر وجود ندارد.»
معاون حقوقی دیجی‌کالا در حوزه تنظیم‌گری دو منظر را مطرح کرد: :یک منظر اثر آن بر حقوق کسب‌وکارهاست و منظر دیگر، اثر آن بر مصرف‌کننده. هر سیاستی باید سنجیده شود که آیا متناسب با نیازهای جامعه است یا نه.»
شقایق محمدی در ادامه نیز گفت اقتصاد آنلاین ۶ درصد سهم اقتصاد کشور را دارد. اگر کل نظارت بر کالای آنلاین گذاشته شود، تلاش برای مبارزه با قاچاق عملاً فقط درباره همین ۶ درصد خواهد بود. او افزود نظارت بر پلتفرم‌های آنلاین ذاتاً آسان‌تر است و متاسفانه همین موضوع هم رقابت را از بین می‌برد.
او هم‌چنین گفت «به‌واسطه قانون مبارزه با قاچاق، که از سال ۱۳۹۲ وجود دارد، اگر دو بار کالای قاچاق بیش از ۱۰ میلیون تومان در اختیار فردی شناسایی شود، آن فرد قاچاقچی حرفه‌ای محسوب می‌شود. اما تاکنون یک قاچاقچی هم در کشور دستگیر نشده و این در حالی است که اگر کسب‌وکار باشد و مرتکب چنین جرمی شود حتما جریمه می‌شود.»