چگونه ایرانی ها برای دوری از تحریم های آمریکا پول به خارج از کشور منتقل می کنند؟

تهران، ایران – دهه‌ها تحریم بین‌المللی دسترسی ایران به سیستم مالی جهانی را به شدت محدود کرده است و پرداخت‌های فرامرزی را برای افراد و شرکت‌ها دشوار کرده است. تحریم ها تنها با جنگ فعلی آمریکا و اسرائیل علیه ایران افزایش یافته است.

بسیاری از ایرانیان که نمی توانند برای تراکنش های بین المللی به بانکداری متعارف تکیه کنند، به کانال های جایگزین برای پرداخت کالاها و خدمات در خارج از کشور روی آورده اند.

و در حالی که هر کانال راه‌حلی راهی برای پیمایش برخی از محدودیت‌ها ارائه می‌دهد، هزینه‌ها و ریسک‌های خاص خود را به همراه دارد که اغلب از امنیت، قابلیت اطمینان و کارایی یک سیستم بانکی بین‌المللی کارآمد برخوردار نیست.

یکی از کانال‌های مالی جایگزین، تکیه بر شبکه‌های صرافی‌های ارزی است که در آن سوی مرزها فعالیت می‌کنند، یک سیستم غیررسمی که افرادی را که به ارز محلی در ایران نیاز دارند و کسانی که به ارز خارجی در خارج از کشور نیاز دارند، مطابقت می‌دهد. با متعادل کردن این نیازهای متضاد، می توان معاملات را بدون جابجایی مستقیم پول بین حساب های بانکی ایرانی و خارجی تسویه کرد.

شرکت های واسطه خدماتی را ارائه می دهند که قابل مقایسه با معامله گران مبادلات ارزی است. به طور معمول، یک مشتری به واسطه در ایران به پول داخلی پرداخت می کند، در حالی که شرکت یا شریک خارج از کشور با استفاده از وجوهی که در خارج از کشور نگهداری می شود، پرداخت را با ارز قابل تبدیل به تامین کننده خارجی ترتیب می دهد.

استفاده از معامله‌گران ارز یا شرکت‌های واسطه می‌تواند به پر کردن شکاف‌ها در دسترسی به بانک‌های بین‌المللی کمک کند، اما هر دو اغلب شامل کارمزد اضافی، هزینه‌های نرخ ارز، تاخیر و پیچیدگی بیشتر هستند.

سایر ایرانی‌ها با شرکت‌ها معامله نمی‌کنند، اما برای انتقال پول به آن سوی مرزها به ترتیبات خصوصی با افراد، از جمله افرادی که شخصا آنها را نمی‌شناسند، متوسل می‌شوند. زمانی که کانال‌های رسمی در دسترس نیستند، این معاملات ممکن است راه‌حلی عملی ارائه دهند، اما به جای ضمانت‌های قابل اجرا، به شدت به اعتماد متکی هستند.

رضا، مدیر فناوری اطلاعات ایرانی در آلمان که نخواست نام کامل خود را ذکر کند، گفت: «این معامله شامل افراد غریبه می‌شود که باید برای انجام یک معامله بدون هیچ مدرک یا مدرک قانونی به یکدیگر اعتماد کنند. این کاملا به اعتماد متکی است و هر یک از طرفین می‌توانند در هر زمانی که بخواهند عقب نشینی کنند و دیگران را از جیب خود رها کنند.»

روش‌های مورد استفاده – چه از طریق شرکت‌ها و چه از طریق افراد – غیررسمی هستند و امن‌ترین روش‌ها نیستند. اشکان بهرامی، کارشناس تجارت ایران، توضیح داد: «ما باید از سیستم‌های مبادله غیررسمی و حواله‌ها برای تجارت بین‌الملل استفاده کنیم که خطراتی مانند از دست دادن وجوه، تقلب و هزینه‌های بالای نقل و انتقال را به همراه دارد.

این شبکه ها در برابر شوک های ژئوپلیتیکی نیز آسیب پذیر هستند. برخی از فعالیت های خود در کشورهای خلیج فارس به دلیل جنگ مختل شده اند و لایه دیگری از عدم اطمینان را برای مشاغل و افراد وابسته به آنها ایجاد کرده است.

کریپتوکارنسی مسیر دیگری را ارائه کرده است که کاربران را قادر می سازد تا ثروت خود را بدون اتکا به بانک های معمولی انتقال دهند. اما حتی این دارایی های دیجیتال نیز راه فراری کاملا قابل اعتماد از تحریم ها را فراهم نکرده است. اوایل سال جاری، دفتر کنترل دارایی های خارجی وزارت خزانه داری آمریکا (OFAC) چندین صرافی عمده ارزهای دیجیتال ایران از جمله Nobitex، Wallex، Bitpin و Ramzinex را تحریم کرد.

علیرضا یعقوبی، رئیس هیئت مدیره انجمن فین‌تک ایران، هشدار داد که تراکنش‌های رمزنگاری قابل ردیابی هستند، «و اتفاقات بسیار بدی ممکن است رخ دهد، مانند تحریم‌های اعمال شده بر چندین کیف پول ایرانی، خواه متعلق به افراد حقیقی، بانک مرکزی یا سایر نهادها باشد».

احتمال تحریم ها، همراه با اختلالات دوره ای اینترنت، ارز دیجیتال را به یک گزینه نامشخص تبدیل می کند.

برای مشاغلی که کالاهای فیزیکی وارد می کنند، چالش ها فراتر از پرداخت است. اختلالات و محدودیت های مربوط به جنگ، به ویژه پس از محاصره دریایی ایالات متحده علیه ایران، حمل و نقل را پیچیده کرده، زمان تحویل را طولانی تر کرده و عدم اطمینان در مورد زمان رسیدن محموله ها را افزایش داده است.

ارغوان غضنفری، مدیرعامل گروه بازرگانی آرون، ابعاد اختلال پیش روی واردکنندگان را در استفاده از بندر شانگهای چین، دروازه بزرگ کالاهای ارسالی به ایران، تشریح کرد.

غضنفری گفت: «زمان ترانزیت در گذشته 26 روز بود، اما وقتی این زمان به 102 یا حتی 120 روز رسیده است، مشتریان مجبورند در واردات تجدید نظر کنند. متاسفانه اکنون مشکل اصلی این است که مسیرهای عرضه ما به تدریج قطع می شود.

و حتی زمانی که ایرانی‌ها راهی برای پرداخت در خارج از کشور پیدا می‌کنند – و حاضرند تاخیر در دریافت کالاهای خود را بپذیرند – مشکل دیگری باقی می‌ماند: آیا می‌توانند چیزی را که می‌خواهند بخرند، بخرند یا خیر.

کاهش مداوم ارزش ریال ایران به شدت قدرت خرید را کاهش داده است. ارزش پول ایران در برابر دلار آمریکا در ماه گذشته بیش از 10 درصد، در سال گذشته بیش از 55 درصد و در پنج سال گذشته تقریبا 90 درصد از ارزش خود را از دست داده است.

و اطمینان کمی وجود دارد که فشار به زودی کاهش یابد.

با چشم‌انداز تشدید مجدد درگیری‌ها بر سر ایران و ابهاماتی که چشم‌انداز اقتصادی این کشور را مخدوش می‌کند، سوال بسیاری از ایرانی‌ها این نیست که چگونه پول را به آن سوی مرزها منتقل کنند. مدت زمانی است که آنها می توانند در یک سیستم مالی که به طور فزاینده ای محدود کننده حرکت می کنند، ادامه دهند و انجام این کار چه هزینه ای برای آنها خواهد داشت.