چگونه سه سال جنگ نسل کشی اسرائیل غزه را تغییر داده است

شهر غزه، نوار غزه - سه سال پس از آغاز جنگ نسل کشی اسرائیل علیه غزه پس از حمله حماس به رهبری حماس در 7 اکتبر 2023 به اسرائیل، منطقه تحت کنترل فلسطین فراتر از به رسمیت شناختن تبدیل شده است.

حملات هوایی و زمینی مستمر اسرائیل بخش‌های وسیعی از نوار غزه را ویران کرده و خانه‌ها و محله‌ها را ویران کرده و زیرساخت‌ها و خدمات ضروری آن را به شدت آسیب رسانده است.

این جنگ زندگی جمعیتی حدود دو میلیون نفر را از بین برده است. به گفته وزارت بهداشت غزه، دستورات مکرر آوارگی و تخلیه خانواده ها و جوامع را از بین برده و بیش از 74245 فلسطینی کشته شده اند.

اگرچه "آتش بس" در اکتبر 2025 اعلام شد، اما به درد و رنج پایان نداده است. وزارت بهداشت می گوید از زمان اجرای «آتش بس» 1462 فلسطینی کشته شده اند، در حالی که حملات اسرائیل و سایر فعالیت های نظامی در سراسر نوار ادامه دارد.

سال ها جنگ باعث فروپاشی آموزش، مراقبت های بهداشتی و اقتصاد شده است، در حالی که دسترسی به غذا، آب، سرپناه و سایر نیازهای اولیه به یک مبارزه روزمره تبدیل شده است.

برای مردم غزه، جنگ نه تنها محل زندگی آنها، بلکه نحوه انجام عادی ترین بخش های زندگی روزمره را نیز تغییر داده است.

خانه، آب جاری، برق و شیوه حمل و نقل - زیرساخت های اساسی زندگی روزمره - دیگر برای بسیاری از فلسطینی های غزه وجود ندارد.

بر اساس گزارش سازمان ملل، در ماه سپتامبر، 94 درصد از جمعیت غزه به سرپناه و کمک های اولیه خانگی نیاز داشتند، در حالی که 65 درصد از خانواده ها در چادرها یا پناهگاه های موقتی زندگی می کردند که محافظت اندکی در برابر عوامل ایجاد می کردند و به دلیل حملات اسرائیل یا دستور تخلیه اجباری از خانه های خود بیرون رانده شدند.

به گفته سازمان ملل، بسیاری از خانواده‌ها نیز فاقد ملافه، روشنایی، تجهیزات آشپزخانه و امکانات بهداشتی کافی بودند.

آب به یکی دیگر از چالش های روزانه تبدیل شده است. بر اساس گزارش سازمان ملل، 91 درصد از خانوارهای مورد ارزیابی در اوایل ماه اوت با ناامنی آب متوسط ​​تا زیاد مواجه شدند، در حالی که بر اساس گزارش سازمان ملل، این رقم در ژوئن 84 درصد بود.

برق نیز به همین ترتیب غیرقابل اعتماد است. غزه بدون شبکه برق کارآمد باقی مانده است و خدمات ضروری و خانوارها به ژنراتورها و سوخت، روغن موتور و قطعات یدکی به طور فزاینده کمیاب شده است.

جاده ها و شبکه های ارتباطی آسیب دیده نیز دسترسی حمل و نقل، تلفن و اینترنت و دسترسی به خدمات اولیه را دشوارتر کرده است.

نتیجه یک زندگی روزمره است که حول بقا دوباره سازماندهی شده است: جمع آوری آب، شارژ کردن تلفن، پخت و پز، شستن و جابجایی بین سرویس ها همگی نیازمند منابع و برنامه ریزی هستند که زمانی غیرضروری بود.

اقتصاد غزه در اثر جنگ ویران شده است و از بین رفتن مشاغل و صنایع محلی خانواده ها را با درآمد کمی و قدرت خرید به شدت کاهش داده است.

در سپتامبر، کنفرانس تجارت و توسعه سازمان ملل متحد برآورد کرد که 92 درصد از تأسیسات اقتصادی غزه از اکتبر 2023 آسیب دیده یا ویران شده است، در حالی که بیکاری به 78 درصد رسیده است.

فروپاشی اقتصادی همچنین کالاهای اساسی را به طور فزاینده ای غیرقابل دسترس کرده است. محدودیت‌های جابه‌جایی کالا، آسیب به اقتصاد غزه را عمیق‌تر کرده است، جایی که بیشتر کالاهای مبادله شده با جهان خارج به طور تاریخی از گذرگاه‌های تحت کنترل اسرائیل عبور کرده‌اند.

تأثیر مستقیما توسط مصرف کنندگان احساس شده است. بر اساس گزارش سازمان ملل، در ماه سپتامبر، قیمت ها حدود 200 درصد بالاتر از سطح قبل از اکتبر 2023 باقی مانده است.

با ناپدید شدن مشاغل و درآمدها، فعالیت های اقتصادی به طور فزاینده ای بر کمک، بدهی و کار غیررسمی در مقیاس کوچک متمرکز شده است. رامی الزیغ، محقق اقتصادی، به الجزیره گفت که جنگ «جامعه را ده ها سال به عقب رانده»، حرفه های قدیمی را احیا کرده و انواع جدیدی از کار را با استفاده از ابزارهای اولیه و هر گونه منابع موجود ایجاد کرده است.

بسیاری از خانواده ها در غزه اکنون به کمک های نقدی گروه های بشردوستانه متکی هستند. خود پول نقد فیزیکی به طور فزاینده ای کمیاب شده است و مردم به جای آن از پرداخت های دیجیتال و کیف پول الکترونیکی استفاده می کنند.

جنگ آموزش و پرورش غزه را به شدت تغییر داده است. برای نزدیک به سه سال، صدها هزار کودک به طور منظم به مدرسه حضوری دسترسی نداشتند زیرا مدارس آسیب دیدند یا ویران شدند، در حالی که بسیاری از آنهایی که هنوز سرپا هستند به عنوان سرپناه استفاده می شوند.

به گفته یونیسف، نزدیک به 98 درصد مدارس آسیب دیده یا ویران شده اند. تا آوریل 2026، حدود 700000 کودک 4 تا 17 ساله تقریبا سه سال متوالی آموزش حضوری را از دست داده بودند.

بسیاری از کودکان به جای بازگشت به کلاس های درس، در چادرها و فضاهای آموزشی موقت مشغول به یادگیری بوده اند. حدود 200000 کودک به آموزش دسترسی ندارند.

این اختلال همچنین شکاف در یادگیری کودکان را افزایش داده است. وزارت آموزش فلسطین نسبت به از دست دادن جدی مهارت های اساسی و شکاف تحصیلی فزاینده هشدار داده است، با نزدیک به سه سال وقفه تحصیلی که چشم انداز آموزشی بلند مدت یک نسل کامل را تهدید می کند.

سیستم بهداشتی غزه در آستانه فروپاشی قرار گرفته است.

به گفته سازمان بهداشت جهانی، تمام 36 بیمارستان غزه آسیب دیده اند و تنها 19 بیمارستان در حال حاضر فعال هستند. هیچ کدام با ظرفیت کامل کار نمی کنند.

معدود تأسیساتی که هنوز فعال هستند با کمبود شدید داروهای ضروری، تجهیزات پزشکی، لوازم تشخیصی و سوخت دست و پنجه نرم می کنند. این کمبودها درمان سرطان، دیالیز و مراقبت از افراد مبتلا به بیماری های مزمن را مختل کرده است.

دسترسی به درمان در خارج از غزه نیز محدود مانده است. از اکتبر 2023، حدود 12400 بیمار از نظر پزشکی تخلیه شده اند، اما WHO می گوید که ده ها هزار نفر دیگر هنوز نیاز به مراقبت های تخصصی دارند که در داخل نوار در دسترس نیستند.

فروپاشی سیستم بهداشت و درمان، همراه با وخامت شرایط زندگی، شرایط بهداشت عمومی را نیز به طور فزاینده ای خطرناک ایجاد کرده است.

سازمان جهانی بهداشت در ماه سپتامبر هشدار داد که ازدحام بیش از حد، سرپناه ناکافی، آب و سرویس های بهداشتی خطر شیوع بیماری را افزایش می دهد.

این سازمان اعلام کرد که سیستم بهداشت برای مقابله با این خطرات فزاینده مجهز نیست و خواستار دسترسی پایدار بشردوستانه، داروها و تجهیزات ضروری، بازسازی امکانات بهداشتی و گسترش تخلیه پزشکی شد.

جغرافیای غزه در اثر جنگ دگرگون شده است. کنترل نظامی اسرائیل و محدودیت‌های دسترسی، قلمرو را تقسیم کرده و فلسطینی‌ها را به منطقه‌ای کوچک‌تر سوق داده و در عین حال ارتباط آنها را با خانه‌ها، زمین‌های کشاورزی و تأسیسات حیاتی قطع کرده است.

خط زرد موسوم به یک مرزبندی نظامی در داخل غزه است که مناطق استقرار نظامی اسرائیل و دسترسی محدود را مشخص می کند. از زمان برقراری این آتش‌بس در اکتبر 2025، اسرائیل آن را به مناطق پرجمعیت منتقل کرده و خانواده‌ها را مجبور به ترک آن کرده است.

در ماه سپتامبر، ناظر حقوق بشر Euro-Med اعلام کرد که کنترل نظامی و محدودیت دسترسی اسرائیل حدود 70 درصد از غزه را پوشش می دهد و بیش از دو میلیون فلسطینی را در کمتر از 30 درصد از نوار غزه متمرکز کرده است.

رفح یکی از بارزترین نمونه های این تحول است. این شهر که در جنوب غزه در امتداد مرز با مصر واقع شده است، به پناهگاهی برای بیش از یک میلیون فلسطینی که از سراسر نوار در طول جنگ آواره شده بودند، تبدیل شد.

بر اساس گزارش سازمان ملل، در ماه مه 2024، عملیات نظامی اسرائیل در رفح بیش از 800000 نفر را آواره کرد. امروزه، تقریبا تمام رفح، به جز منطقه غربی، مواسی رفح، تحت کنترل اسرائیل است و باعث می‌شود فلسطینی‌های آواره از شهر قادر به بازگشت به خانه‌های خود نباشند.

Euro-Med در 29 سپتامبر هشدار داد که گسترش مناطق تحت کنترل اسرائیل، آوارگی اجباری را تقویت می کند، فلسطینی ها را از دسترسی به خانه ها و زمین های خود محروم می کند و آنها را بدون تضمین بازگشت می گذارد.

قبل از جنگ، حماس از سال 2007 غزه را اداره می کرد و اداره غیرنظامی و خدمات امنیتی خود را اداره می کرد. جنگ این سیستم را مختل کرده است و غزه را با یک اداره غیرنظامی بشدت تنزل داده است.

در ماه ژوئیه، حماس اعلام کرد که اختیارات اداری را به کمیته ملی اداره غزه (NCAG)، یک نهاد تکنوکراتیک فلسطینی که بر اساس طرح پس از جنگ تأسیس شده است، واگذار خواهد کرد. اما انتقال هنوز انجام نشده است.

جنگ همچنین سیستم های مسئول حفظ نظم عمومی را تضعیف کرده است.

نیروهای اسرائیلی بارها به افسران پلیس و پست های امنیتی حمله کرده اند. دفتر حقوق بشر سازمان ملل حداقل 12 حمله به پلیس را بین ژانویه تا مه 2026 ثبت کرده است که در آن 53 نفر از جمله 35 افسر پلیس کشته شدند. سازمان ملل گفت که هدف قرار دادن نهادهای حکومت داری عمومی به ایجاد هرج و مرج و تضعیف حفاظت از غیرنظامیان کمک کرده است.

مرکز حقوق بشر فلسطین نیز به همین ترتیب هشدار داده است که حملات به پلیس و پرسنل امنیتی، سیستم حفاظت غیرنظامی غزه را تضعیف کرده و به خلأ امنیتی، آدم‌ربایی، حمله به اموال و غارت کمک‌های بشردوستانه کمک کرده است.

برای مردم غزه، سه سال جنگ احساس عدم اطمینان را پشت سر گذاشته است و هیچ مسیر روشنی برای جلو ندارد.