کشف اسکلت زنی با بینی بریده در چین؛ نخستین مدرک فیزیکی از مجازاتی باستانی
جمجمه‌ی زنی از دوره‌ی یوان چین، نشانه‌هایی از قطع عمدی بینی و ترمیم طولانی‌مدت استخوان را نشان می‌دهد.
جمجمه‌ی زنی از دوره‌ی یوان چین، نشانه‌هایی از قطع عمدی بینی و ترمیم طولانی‌مدت استخوان را نشان می‌دهد.
باستان‌شناسان در چین بقایای زنی را بررسی کرده‌اند که حدود ۷۰۰ سال پیش زندگی می‌کرد و شواهد روی جمجمه‌اش نشان می‌دهد بینی او احتمالاً عمداً قطع شده بود. پژوهشگران معتقدند این آسیب ممکن است نتیجه‌ی یکی از مجازات‌های رسمی در چین امپراتوری باشد. زن پس از قطع بینی دست‌کم چند سال دیگر زنده مانده و حتی احتمال دارد برای پوشاندن محل آسیب از نوعی بینی مصنوعی استفاده کرده باشد.
به نوشته نیوساینتیست ، متون حقوقی چین باستان، قطع بینی را یکی از «پنج مجازات» می‌دانستند. چهار مجازات دیگر شامل گردن‌زدن، قطع اندام، اخته‌کردن و خال‌کوبی صورت بودند. در اواخر دوره‌ی دودمان یوان، یعنی میان سال‌های ۱۲۷۹ تا ۱۳۶۸ میلادی، قطع بینی عمدتاً برای سرقت دام‌های ارزشمند مانند اسب و گاو یا تکرار سرقت حیوانات کم‌ارزش‌تر در نظر گرفته می‌شد.
با آنکه منابع تاریخی از هزاران مورد اجرای این مجازات صحبت می‌کنند، پیش از این هیچ بقایای انسانی شناخته‌شده‌ای وجود نداشت که بتوان آسیب آن را با اطمینان نسبی به قطع تنبیهی بینی نسبت داد.
ماجرا از سال ۲۰۱۸ آغاز شد که بررسی‌های باستان‌شناسی پیش از ساخت یک مدرسه‌ی فنی در استان هنان در مرکز چین، به کشف گورستانی با ۲۹۹ قبر انجامید. پژوهشگران بقایا را به‌سرعت از محل خارج کردند و برای بررسی‌های بیشتر به دانشگاه ژنگژو انتقال دادند.
بررسی جمجمه زن نشان می‌دهد او پس از قطع بینی چند سال دیگر زنده مانده و احتمالاً مراقبت پزشکی دریافت کرده است
باستان‌شناسان با بررسی اسکلت‌ها، متوجه جمجمه‌ای شدند که دهانه‌ی بینی آن به‌طور غیرعادی بزرگ بود. بخش‌هایی از استخوان بینی از بین رفته و در لبه‌های باقی‌مانده نیز نشانه‌هایی از ترمیم استخوان دیده می‌شد. چنین الگویی نشان می‌داد که آسیب زمانی رخ داده که زن هنوز زنده بوده و بدن فرصت کافی برای ترمیم آن داشته است.
پژوهشگران با بررسی شکل لگن و جمجمه تشخیص دادند که بقایا متعلق به یک زن است. فرسودگی دندان‌ها و دیگر نشانه‌های اسکلتی نیز سن او هنگام مرگ را حدود ۴۰ تا ۴۵ سال نشان می‌داد.
تاریخ‌گذاری رادیوکربنی استخوان ران راست نشان داد این زن احتمالاً بین سال‌های ۱۲۹۸ تا ۱۴۰۴ میلادی زندگی کرده است؛ دوره‌ای که اواخر حکومت یوان و آغاز دودمان مینگ را دربر می‌گیرد. طراحی مقبره نیز بیشتر با دوره‌ی یوان، دودمان مغولی بنیان‌گذاری‌شده به‌دست قوبلای‌خان، مطابقت دارد.
بررسی ایزوتوپی استخوان‌ها نشان داد که رژیم غذایی زن عمدتاً بر پایه‌ی ارزن بوده و مقدار کمی پروتئین حیوانی مصرف می‌کرده است. پژوهشگران این الگو را با زندگی فردی از طبقه‌ی اقتصادی و اجتماعی نسبتاً پایین سازگار می‌دانند.
تصویربرداری سی‌تی‌اسکن جزئیات بیشتری از جراحت را آشکار کرد. مقدار زیادی از استخوان و بافت اطراف و داخل بینی از بین رفته بود و جهت برش، به نظر می‌رسید از پایین به بالا بوده است.
لبه‌های استخوانی محل بریدگی کاملاً ترمیم و بازسازی شده بودند. این نشانه‌ها حاکی از آن است که زن پس از قطع بینی نه فقط زنده مانده، بلکه چند سال دیگر نیز زندگی کرده است. بااین‌حال احتمالاً در تنفس و حرکت لب بالایی با مشکل روبه‌رو بوده است.
چیان وانگ از دانشگاه تگزاس ای‌اند‌ام و از پژوهشگران مطالعه، می‌گوید زنده‌ماندن این زن نشان می‌دهد احتمالاً پس از جراحت مراقبت مناسبی دریافت کرده است. کنترل خون‌ریزی، جلوگیری از عفونت و مدیریت درد از جمله اقداماتی بوده‌اند که احتمالاً برای نجات او انجام شده‌اند.
دیوید شی از دانشگاه هاروارد که در پژوهش شرکت نداشت، می‌گوید اگر خون‌ریزی در ساعات اولیه کنترل شده باشد، زخم می‌توانسته در طول چند ماه به‌تدریج بهبود یابد.
پژوهشگران در اطراف دهانه‌ی بینی توده‌های کوچک استخوانی اضافه‌ای نیز پیدا کردند. این زوائد ممکن است در نتیجه‌ی التهاب مزمن ایجاد شده باشند، اما احتمال دیگر این است که فشار طولانی‌مدت یک پروتز بینی باعث شکل‌گیری آن‌ها شده باشد.
وانگ می‌گوید این زن از نظر رژیم غذایی، زندگی مشابه دیگر افراد عادی جامعه داشته و ممکن است برای پوشاندن محل آسیب از بینی مصنوعی استفاده کرده باشد. اگر چنین فرضی درست باشد، می‌توان تصور کرد که او پس از مجازات تلاش کرده تا حد ممکن به زندگی روزمره بازگردد.
متون تاریخی چین باستان، قطع بینی را یکی از مجازات‌های رسمی برای برخی جرایم ازجمله سرقت دام‌های ارزشمند معرفی می‌کنند
نحوه‌ی دفن زن نیز برای پژوهشگران معنادار بود. تنها عکسی که از کاوش سریع قبر باقی مانده، نشان می‌دهد جسد او به‌صورت رو به زمین دفن شده بود؛ حالتی که در هیچ‌یک از دیگر قبرهای گورستان دیده نشد.
در برخی منابع، این شیوه دفن در دوره‌ی یوان با طرد یا مجازات ارتباط داشته است. پژوهشگران احتمال می‌دهند زن پس از مرگ نیز از خانواده یا جامعه‌ی خود جدا شده و شاید عمداً به‌صورتی دفن شده باشد که چهره‌ی آسیب‌دیده‌اش رو به پایین قرار بگیرد.
وانگ می‌گوید این نوع تدفین ممکن است نشانه‌ای از نگاه تبعیض‌آمیز یا نارضایتی جامعه نسبت به او بوده باشد. بااین‌حال پژوهشگران تأکید می‌کنند که این بخش از تفسیر قطعی نیست.
آسیب صورت نیز الزاماً به معنی اجرای مجازات نیست. بیماری، حادثه یا حتی خودزنی از دیگر توضیحاتی هستند که پژوهشگران بررسی کرده‌اند. بااین‌حال هیچ‌یک از نشانه‌های معمول این سناریوها در جمجمه دیده نشده و به همین دلیل، قطع تنبیهی بینی محتمل‌ترین توضیح در نظر گرفته شده است.
اگر این تفسیر درست باشد، این اسکلت نخستین مدرک فیزیکی شناخته‌شده از مجازات قطع بینی در چین باستان خواهد بود؛ مجازاتی که تا امروز بیشتر از طریق متون قانونی و تاریخی شناخته می‌شد.
اهمیت کشف فقط به تأیید اجرای مجازاتی خشن محدود نمی‌شود. بقایای زن نشان می‌دهد فردی که چنین مجازاتی را تحمل کرده بود، احتمالاً برای سال‌ها پس از آن زندگی کرده و نوعی مراقبت پزشکی نیز دریافت کرده است. از سوی دیگر، شیوه‌ی دفن او می‌تواند سرنخ‌هایی از نحوه‌ی برخورد جامعه با مجرمان محکوم‌شده در چین آن دوره در اختیار پژوهشگران قرار دهد.
پژوهش در ژورنال Journal of Archaeological Science: Reports منتشر شده است.