کشورهای خلیج فارس در پی "بازنگری در روابط با ایران" هستند
جنگ با ایران، آسیبپذیری کشورهای خلیج فارس را آشکار کرده است. به گزارش فایننشال تایمز، قطر خواستار چارچوب امنیتی مشترک با تهران است و امارات بر گفتوگو تأکید دارد. عربستان نیز ایده پیمان عدم تعرض را مطرح کرده است.
به گزارش فایننشال تایمز، کشورهای خلیج فارس خواستار بازنگری در رویکرد خود به ایران شدهاند. پس از آنکه جنگ، آسیبپذیری این کشورها در برابر حملات ایران را آشکار کرد و به اعتبار آمریکا در خاورمیانه لطمه زد، امارات متحده عربی بر ضرورت اتخاذ "نگرشی تازه" تأکید کرده و قطر خواستار ایجاد یک "چارچوب امنیتی" منطقهای با مشارکت تهران شده است.
شیخ محمد بن عبدالرحمن آل ثانی، نخستوزیر قطر، در جریان همایشی در حاشیه مجمع عمومی سازمان ملل متحد، جنگ علیه ایران را که آمریکا و اسرائیل در اسفندماه ۱۴۰۴ آغاز کردند، "زنگ بیدارباش" توصیف کرد.
او گفت کشورهای خلیج فارس باید «به عنوان یک منطقه، مسئولانه و با همکاری یکدیگر اقدام کنند و اطمینان یابند که روابط خوبی با ایران دارند». او افزود: «ما برای تحقق این هدف تلاش میکنیم. شرکای منطقهای ما نیز به آن باور دارند.»
انور قرقاش، مشاور دیپلماتیک رئیس امارات متحده عربی، در همایشی دیگر بر درخواستها برای گفتوگوی کشورهای عربی با ایران تأکید کرد و افزود که مذاکرات تهران با واشنگتن "واقعاً پیشرفتی ندارد".
او گفت: «در اینگونه گفتوگوها درباره اینکه همگی چه نوع منطقهای میخواهیم، به نگرشی تازه نیاز داریم.» قرقاش گفت گرچه گفتوگو درباره ثبات آینده منطقه میتواند میان آمریکا و ایران انجام شود، اما این گفتوگوها همچنین «باید در سطح ایران و کشورهای عربی نیز صورت گیرد.»
به گزارش فایننشال تایمز، این اظهارات بازتابدهنده پذیرش فزاینده این واقعیت در کشورهای خلیج فارس است که پس از پایان جنگ، خود باید روابطشان با تهران را مدیریت کنند؛ کشورهایی که از آمریکا خواسته بودند وارد جنگ نشود و اکنون شاهد گرفتار شدن واشنگتن در درگیریها هستند.
نخستوزیر قطر گفت: «اگر چارچوبی امنیتی نداشته باشیم که همه ما را، به عنوان کشورهای خلیج فارس، همراه با ایران گرد هم آورد و تضمین کند که هیچیک از ما تهدیدی برای دیگری نیست، این منطقه دیگر نمیتواند به همان شیوه گذشته به حیات خود ادامه دهد.»
قرقاش نیز در سخنرانی دیگری در همین ماه گفت: «ایران همچنان همسایه ماست و در مقطعی ناچار خواهیم بود راهی برای احیای آنچه احیاشدنی است پیدا کنیم... جغرافیا هیچ جایگزینی جز تعامل برای ما باقی نمیگذارد.»
به گفته دیپلماتها و تحلیلگران، عربستان سعودی نیز از زمان آغاز جنگ، در چارچوب گفتوگو با متحدانش درباره چگونگی مدیریت تنشهای منطقهای پس از پایان درگیری، ایده پیمان عدم تعرض میان کشورهای خاورمیانه و ایران را مطرح کرده است.
صنم وکیل، از اندیشکده چتم هاوس، گفت: «رهبران کشورهای خلیج فارس با اندیشیدن به فردای جنگ، دریافتهاند که تضمینکننده امنیت خارجیشان دیگر چندان قابل اتکا نیست، روابطشان با ایران پرتنش است و در نبود تکیهگاهی قابل اعتماد از سوی آمریکا، باید امنیت خود را مدیریت کنند.»
معاون برنامه خاورمیانه و شمال آفریقا در چتم هاوس افزود: «این، هم یک ضرورت است و هم یک فرصت؛ زیرا ایران تضعیف شده و کشورهای خاورمیانه میتوانند در تعیین ترتیبات امنیتی خود نقش و اختیار بیشتری داشته باشند.»
ریاض در این میان با بحران تازهای روبهرو شده است. این بحران پس از آن آغاز شد که شورشیان حوثی مورد حمایت ایران در یمن طی هفتههای اخیر درگیری بیش از یک دههای خود با عربستان سعودی را از سر گرفتند و تقریباً هر روز موجی از موشکها و پهپادها را به سوی این کشور شلیک کردند.
دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا، تاکنون در برابر درخواستهای محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان سعودی، برای پیوستن نیروهای آمریکایی به ریاض در راستای حمله به حوثیها، مقاومت کرده است.
اندی برنهام، نخستوزیر بریتانیا، دیروز دوشنبه ۲۱ سپتامبر (۳۰ شهریور) از تأیید استفاده از یک هواپیمای سوخترسان نیروی هوایی این کشور برای کمک به عربستان سعودی در نبرد با حوثیها خبر داد؛ اقدامی که به معنای گسترش دخالت بریتانیا در این درگیری است.
برنهام که در مسیر سفر به نیویورک برای شرکت در مجمع عمومی سازمان ملل متحد سخن میگفت، اعلام کرد که ریاض درخواست کمک کرده و هواپیمای بریتانیایی برای مدتی محدود در عملیات "سوخترسانی هوایی با اهداف دفاعی" مشارکت خواهد داشت.
امارات متحده عربی در ماههای نخست جنگ، بیش از دیگر همسایگان عرب ایران هدف حملات این کشور قرار گرفت و نزدیک به سه هزار موشک و پهپاد به سوی آن شلیک شد. امارات در میان قدرتهای خلیج فارس سرسختانهترین موضع را اتخاذ کرد و در پاسخ، دهها حمله هوایی علیه جمهوری اسلامی انجام داد.
با این حال، امارات از آن زمان برای کاهش تنشها تلاش کرده است تا جایگاه خود را به عنوان مهمترین مرکز مالی، تجاری و گردشگری منطقه حفظ کند.
در ماه جاری، سپتامبر، خالد بن محمد بن زاید آل نهیان، ولیعهد ابوظبی، در حاشیه نشست سران کشورهای عضو بریکس در هند، با مسعود پزشکیان، رئیس جمهور ایران، دیدار کرد.
به گزارش فایننشال تایمز، نگرانی گستردهتر کشورهای عربی این است که پس از جنگ باید روابط خود را با ایرانی مدیریت کنند که تضعیف شده، اما همچنان تهدید به شمار میرود. به گفته این روزنامه بریتانیایی، تهران نشان داده است که توانایی حمله به نقاط مختلف منطقه و مختل کردن کشتیرانی در تنگه هرمز را دارد؛ آبراهی که برای صادرات و واردات کشورهای حاشیه خلیج فارس حیاتی است.
قطر در تلاشهای دیپلماتیک برای پایان دادن به جنگ آمریکا و ایران نقشی محوری ایفا میکند. واشنگتن و تهران گفتوگوی مستقیمی با یکدیگر ندارند، اما میانجیها کانالهای ارتباطی غیرمستقیم را باز نگه داشتهاند.
انتظار میرود رهبران کشورهای عربی این هفته در حاشیه نشست سازمان ملل متحد در نیویورک با ترامپ دیدار کنند و درباره این بحران گفتوگو داشته باشند. قرار است پزشکیان و عباس عراقچی، وزیر خارجه ایران، نیز در نشست سازمان ملل متحد شرکت کنند.
ترامپ آخر هفته به فاکسنیوز گفت که "احتمالاً" برای دیدار با پزشکیان آمادگی خواهد داشت. به گزارش این شبکه آمریکایی، او گفت در "مرحله تصمیمگیری" است و گزینههای پیش رویش شامل "نابود کردن" ایران، رها کردن این کشور در وضعیت "فروپاشی اقتصادی" یا دستیابی به توافق است.