یک مطالعه جدید از پژوهشگران دانشگاه لایپزیگ نشان می‌دهد رضایت از دموکراسی در آلمان به پایین‌ترین حد خود رسیده است.
تازه‌ترین مطالعه پژوهشگران نشان می‌دهد رضایت از کارکرد دموکراسی در آلمان به شدت کاهش یافته است. این گزارش حاکی از گسترش تمایلات راست افراطی، بیگانه‌ستیزی و حسرت برای گذشته‌ای اقتدارگرایانه در میان شهروندان این کشور است.
تازه‌ترین یافته‌های پژوهشگران دانشگاه لایپزیگ در چارچوب پروژه‌ای با عنوان "مطالعه اقتدارگرایی در دانشگاه لایپزیگ" ، حاکی از تردید فزاینده شهروندان آلمانی نسبت به کارآمدی دموکراسی در حل بحران‌های کنونی است.
بر اساس داده‌های این پژوهش، میزان رضایت از دموکراسی در این کشور به پایین‌ترین سطح خود از زمان آغاز این تحقیقات رسیده است.
این گزارش نشان می‌دهد که هرچند ۶۵.۲ درصد از پاسخ‌دهندگان همچنان از کلیت دموکراسی "به گونه‌ای که در قانون اساسی تدوین شده" حمایت می‌کنند، اما در مقام عمل تنها ۳۳.۳ درصد از کارکرد واقعی سیستم سیاسی در آلمان راضی هستند.
این شکاف و نارضایتی در مناطق شرقی آلمان به مراتب عمیق‌تر است. جایی که میزان رضایت از عملکرد سیستم دموکراتیک به سختی به ۲۳ درصد می‌رسد.
پژوهشگران در این مطالعه به بررسی مفاهیم جدیدی چون "نوستالژی واپس‌گرایانه" و "اشتیاق به موضوعات آخرالزمانی" پرداخته‌اند. مفهومی که در این گزارش، بیانگر میل شدید به در هم شکستن و نابودی کامل نظم سیاسی و اجتماعی موجود است.
نتایج این نظرسنجی نشان می‌دهد که بسیاری از مردم احساس می‌کنند وضعیت زندگی‌شان نسبت به گذشته بدتر شده است.
بر همین اساس ۴۳ درصد از شرکت‌کنندگان در نظرسنجی کاملاً با این گزاره موافق بوده‌اند که: «دلم برای زمانی تنگ شده که سیاستمداران به نیازهای افرادی مثل من اهمیت می‌دادند.» ۲۵ درصد دیگر نیز تا حدودی این نظر را تأیید کرده‌اند.
به گفته محققان حسرت گذشته یا نوستالژی به خودی خود پدیده خطرناکی نیست و حتی می‌تواند به افراد نوعی حس جهت‌یابی و هویت بدهد. نمونه بارز آن علاقه نمادین مردم شرق آلمان به موتورگازی‌های قدیمی "سیمسون" به عنوان یادگاری از دوران آلمان شرقی است.
با این حال پژوهشگران هشدار می‌دهند که خطر واقعی زمانی شکل می‌گیرد که این حسرت با تحریفِ واقعیت و پرخاشگری همراه شود و احساس از دست دادنِ گذشته، به خشمی ویرانگر علیه نظم کنونی تبدیل گردد.
بازتاب این خشم در نتایج نظرسنجی کاملاً مشهود است. به طوری که بیش از ۳۰ درصد از پاسخ‌دهندگان تأکید کرده‌اند که برای تغییر شرایط موجود، خواهان انجام اقداماتی کاملاً "رادیکال" هستند.
بر اساس این پژوهش ناامیدی عمومی از حل بحران‌های جاری، زمینه را برای شکل‌گیری نوعی "بسیج ضددموکراتیک" و رشد تمایلات اقتدارگرایانه در آلمان فراهم کرده است.
داده‌های این پژوهش نشان می‌دهد ۲۳.۲ درصد از پرسش‌شوندگان بر این باورند که آلمان اکنون به "یک حزب واحد و قدرتمند" نیاز دارد تا به تنهایی نماینده کل ملت باشد؛ ایده‌ای که ۲۴.۳ درصد دیگر نیز تا حدودی آن را تأیید می‌کنند.
به گفته پژوهشگران، حزب راست‌گرای "آلترناتیو برای آلمان" (AfD) اصلی‌ترین برنده این فضای روانی است.
این حزب با دامن زدن به حس زوال و ناامیدی، توانسته است به شکلی مؤثر موجی از خشم و استیصال شهروندان را با اهداف سیاسی خود همراه کند.
همچنین این پژوهش نشان می‌دهد که روند طولانی‌مدت کاهش نگرش‌های راست افراطی در آلمان متوقف شده است.
برای دومین دوره متوالی، این تمایلات در تقریباً تمامی شاخص‌ها روندی صعودی به خود گرفته‌اند.
طبق یافته‌های اخیر، شاخص "شوونیسم" به بالاترین سطح خود در تاریخ این ارزیابی‌ها رسیده و نگرش‌های راست افراطی بار دیگر در سطح جامعه در حال "عادی‌سازی" است.
در همین حال آمار یهودستیزی نسبت به سال ۲۰۲۲ دو برابر شده و به ۶.۲ درصد رسیده است. ضمن آنکه یهودستیزیِ مرتبط با خصومت علیه اسرائیل نیز با جهشی چشمگیر، رکورد ۱۶ درصدی را ثبت کرده است.
همزمان شاخص‌های بیگانه‌ستیزی نیز در سطح بالایی قرار دارد. ۳۰ درصد از پاسخ‌دهندگان کاملاً، و ۳۰ درصد دیگر نسبتاً با این ادعا موافق بوده‌اند که "خارجی‌ها تنها برای سوءاستفاده از سیستم رفاه اجتماعی به آلمان می‌آیند".
"مطالعه اقتدارگرایی در دانشگاه لایپزیگ" از سال ۲۰۰۲ هر دو سال یک‌بار توسط پژوهشگران آلمانی انجام می‌شود تا میزان گستردگی نگرش‌های راست افراطی در جامعه را ارزیابی کند. این مطالعه یکی از معتبرترین مراجع دانشگاهی برای درک تحولات اجتماعی و سنجش سلامت دموکراسی در آلمان به شمار می‌رود.
چشم‌انداز سیاسی آلمان در سال‌های اخیر شاهد تحولات عمیقی بوده است. بارزترین نمونه این تغییرات، پیروزی حزب آلترناتیو برای آلمان (AfD) در انتخابات ایالتی زاکسن-آنهالت است. اتفاقی که برای نخستین بار پس از جنگ جهانی دوم رخ داده است. به گفته پژوهشگران این مطالعه، این حزب "در طیف راست افراطی قرار دارد و در بخش‌های مهمی از ساختار خود، اهداف ناسیونالیستی-قومی را دنبال می‌کند".
To view this video please enable JavaScript, and consider upgrading to a web browser that supports HTML5 video