آنچه حادثه Flydubai درباره زمانی که یک خلبان تهدید می شود فاش می کند

مردم در کابین هواپیمای FlyDubai 737 Max که در فرودگاه بین‌المللی المکتوم در نمایشگاه هوایی دبی در 20 نوامبر 2025 به نمایش گذاشته شده است، می‌نشینند. —Giuseppe Cacace—Getty Images

حقایق در مورد آنچه که در پرواز 1073 Flydubai از دبی، امارات متحده عربی به تل آویو، اسرائیل در 30 سپتامبر اتفاق افتاد، مورد مناقشه نیست. طبق اعلام سایت ترافیک هوایی FlightRadar24، این هواپیما که بیش از 170 مسافر داشت، در ساعت 3:05 بامداد به وقت محلی (11:05 بعد از ظهر به وقت شرقی) زمین را ترک کرد تا یک سفر برنامه ریزی شده 3 ساعت و 35 دقیقه ای را آغاز کند و به ارتفاع 34000 فوتی صعود کند. در ساعت 5:21 صبح، کمک خلبان، یک تبعه عمانی که نامش فاش نشده است، با چیزی که به طور مختلف به عنوان تبر یا چاقو توصیف می شود، به خلبان، یک تبعه هندی به نام اسمیت ماچچار حمله کرد.

هواپیما وارد یک شیرجه شیب دار شد و در عرض 30 ثانیه بیش از 14000 فوت سقوط کرد و مسافرانی را که فریاد می زدند از صندلی هایشان بیرون آورد. مچچهار با خونریزی شدید از بریدگی دست و سر، موفق شد سه هشدار را به زمین ارسال کند: به اصطلاح زنگ هشدار 7700، که نشان دهنده یک "اورژانس عمومی" است. سپس یک عدد 7500 که نشان دهنده «تداخل غیرقانونی» است. سپس یک 7700 دیگر. مهمتر از آن، او توانست درب کابین خلبان قفل شده را باز کند و باز کند، در حالی که هنوز با کمک خلبانش کشتی می گرفت، به داخل محوطه در جلوی هواپیما سقوط کرد.

دو مسافر و یک خدمه پرواز مهاجم را تحت کنترل درآوردند و دستان او را با کابل های هدفون مسافر بسته کردند. در صورت اقبال خوب، دو خلبان ذخیره سوار هواپیما بودند تا خدمه اصلی را هنگام فرود در تل آویو تسکین دهند. این زوج به سمت کابین خلبان دویدند، کنترل را در دست گرفتند و هواپیما را به سلامت در تبوک، عربستان سعودی فرود آوردند.

هر دو خلبان اصلی به بیمارستان محلی منتقل شدند، جایی که مچچهار به دلیل زخم‌هایش تحت مداوا قرار دارد و مهاجم نیز بازداشت شد و در آنجا با بازجویی افسران مجری قانون سعودی پیش از تحویل به امارات مواجه شد.

بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل در مصاحبه با فاکس نیوز گفت: خیلی زود است که بفهمیم کمک خلبان با ایران، که اسرائیل در حال حاضر در حال جنگ است، در اقدامی تروریستی سازمان‌یافته عمل می‌کند یا خیر، «اما بدیهی است که او از اسرائیلی‌ها متنفر بود زیرا می‌خواست حدود 170 نفر از آنها را در هواپیما بکشد و خود را نیز بکشد».

دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا روز پنجشنبه پیشنهاد کرد کمک خلبان ممکن است «بر اساس شنیده‌هایش» با ایران مرتبط باشد، اما جزئیاتی ارائه نکرد.

از مچچهار در صحنه بین المللی به عنوان یک قهرمان یاد می شود. نارندرا مودی، نخست‌وزیر هند، در ایکس پست کرد: «کاپیتان اسمیت ماچچار بالاترین شکل شجاعت را به جهان نشان داد. او بدون ترس از جان خود، شجاعانه جنگید و از وقوع یک حمله 11 سپتامبر دیگر جلوگیری کرد.

آنچه در پی تلفات جمعی تقریبا واضح نیست این است که در وهله اول چگونه اتفاق افتاد. مهاجم به مدت هشت ماه در شرکت هواپیمایی بوده است - قبل از شروع جنگ در ایران. آیا او با این وجود با ایران همکاری می کرد یا یک گرگ تنها بود که خود رادیکال شده بود؟ خلبانان تجاری در سراسر جهان چه نوع غربالگری را برای اطمینان از ثبات روانی و رد کردن پیوندهای تروریستی یا جنایی انجام می دهند؟ چگونه یک سلاح در وهله اول سوار هواپیما شد؟ و آیا درهای کابین خلبان قفل شده و سفت شده - که پس از 11 سپتامبر در خطوط هوایی در سراسر جهان مورد استفاده قرار گرفتند - تقریبا بیش از حد ایمن هستند؟

جلوگیری از ورود مهاجمان، بله، اما جلوگیری از ورود امدادگران برای جلوگیری از حادثه مشابه بین خلبانان؟

چه تدابیر امنیتی برای اطمینان از اینکه خلبانان خطری ندارند وجود دارد؟

گزارش‌های اولیه مبنی بر اینکه سلاح مورد استفاده در این حمله یک چاقو بود، سؤالاتی را ایجاد کرد، زیرا باور عمومی این است که خلبان‌ها و خدمه از طریق غربالگری امنیتی مشابه مسافران انجام می‌دهند. اما به گفته کارشناسان اینطور نیست.

جف پرایس، استاد هوانوردی در دانشگاه ایالتی متروپولیتن دنور و نویسنده کتاب امنیت هوانوردی عملی می‌گوید: «بیشتر خلبانان و خدمه پرواز از نقطه‌ای به نام «نقطه دسترسی اعضای خدمه» عبور می‌کنند. "آنها "اعضای شناخته شده خدمه" نامیده می شوند. بخش بزرگی از این بر اعتماد است.

آنها به هواپیما دسترسی دارند و اگر می خواستند در آن خرابکاری کنند، احتمالا می توانستند. بررسی‌های بعدی نشان داد که کمک خلبان چاقو نداشت، اما در عوض از چیزی که به عنوان تبر تصادف شناخته می‌شود، استفاده می‌کرد، ابزاری که در کابین خلبان نگهداری می‌شد تا همانطور که از نامش پیداست، به عنوان وسیله‌ای برای فرار یا نجات در صورت تصادف استفاده کند.

انواع دیگر غربالگری - برای سلامت روان، سابقه جنایی، و ارتباط احتمالی با تروریست‌ها یا سازمان‌های مجرمانه دیگر - دقیق‌تر است، اما استانداردها از کشوری به کشور دیگر متفاوت است. پرایس از روند ایالات متحده می گوید: «یک خلبان جدید یک بررسی سوابق جنایی را انجام می دهد تا ببیند آیا تا به حال به خاطر مجموعه ای از 28 جرم مختلف دستگیر شده یا محکوم شده اند یا خیر.

آنها همچنین آنچه را که ارزیابی تهدید امنیتی نامیده می‌شود، بررسی می‌کنند تا ببینند آیا آنها در هر نوع لیستی هستند که ممکن است از آنها بخواهد نشانی برای شرکت هواپیمایی دریافت نکنند، به این معنی که نمی‌توانند برای شرکت هواپیمایی پرواز کنند.

تعیین نمایه روانشناختی بسیار سخت‌گیرانه‌تر است، اساسا بر روی سیستم افتخار عمل می‌کند - افتخار ویژگی‌ای است که کسی که چشم به سقوط هواپیما دارد، احتمالا به وفور از آن برخوردار نیست. پرایس می‌گوید: «به جز آزمایش‌های پزشکی پروازشان، هیچ الزام فدرالی برای آن وجود ندارد، در این صورت پرسشنامه‌ای به آن‌ها داده می‌شود که اساسا می‌گوید: «آیا از نظر ذهنی پایدار هستید و احساس خوبی دارید؟»».

استانداردهای بین المللی حداقل به این سطح از غربالگری سلامت روان نیاز دارند، اما استانداردها و اجرای آن از حوزه قضایی به حوزه قضایی دیگر متفاوت است.

مسافران FlyDubai در 30 سپتامبر 2026 به تل آویو، اسرائیل می رسند. —Nir Keidar/Anadolu—Getty Images

نگرانی در مورد موانع کابین خلبان که قصد دارد شکاف امنیتی 11 سپتامبر را بپوشاند

در مورد درهای کابین خلبان قفل شده، می‌توان آن‌ها را از بیرون باز کرد، مشروط بر اینکه کسی این ترکیب را بداند - که در خارج از خود خلبان‌ها، فقط آتش‌نشانان، پلیس و سایر امدادگران اولیه این کار را انجام می‌دهند. پرایس اذعان می‌کند که این مسئله دکترین پیامدهای ناخواسته را مطرح می‌کند، چرا که اقدامات امنیتی پس از 11 سپتامبر یک مشکل را حل می‌کند و مشکلی را ایجاد می‌کند.

علاوه بر این، در ایالات متحده، قوانین جدید اداره هوانوردی فدرال به آنچه «سد خلبان ثانویه» نامیده می‌شود، در تمام هواپیماهای تجاری تازه‌تولید تحویل خطوط هوایی ایالات متحده نیاز دارد. این قانون که در مورد هواپیماهای موجود صدق نمی کند، قرار است یک لایه امنیتی اضافی را در سر هواپیما اضافه کند و امیدواریم از دسترسی هر عامل بد احتمالی به کابین خلبان جلوگیری کند. اما دوباره، اگر خطر در کابین خلبان باشد، چه؟

پرایس اذعان می‌کند: «همه کاری که ما انجام دادیم این بود که از دسترسی به عرشه پرواز جلوگیری کنیم، که وقتی مشکل از داخل خانه می‌آید، فایده چندانی ندارد.»

در مجموع، خطر تلاش یکی دیگر از خدمه شورشی برای فرماندهی یک هواپیما کمتر از پاداشی است که از ممانعت هواپیماربایان از تصرف کابین خلبان ناشی می شود، همانطور که در چهار پرواز 25 سال پیش انجام دادند. اما خطر حادثه ای مانند دیروز که به طور فاجعه بار به پایان رسید قطعا غیر صفر است.

پرایس به مورد غم انگیز پرواز 9525 Germanwings اشاره می کند که در 24 مارس 2015 سقوط کرد و جان 150 نفر را گرفت، زمانی که خلبان کابین خلبان را برای استفاده از سرویس بهداشتی ترک کرد و کمک خلبان از این فرصت استفاده کرد و هواپیما را توقیف کرد و آن را به سمت کوه های آلپ فرانسه پرواز داد.

پرایس می گوید: «تقریبا هرگز اتفاق نیفتاده است، اما اتفاق افتاده است.»