آیا آزادسازی ذخایر اضطراری اروپا می‌تواند قیمت گازوئیل را کاهش دهد؟
اتحادیه اروپا اعلام کرده آماده اقدام جمعی با آژانس بین‌المللی انرژی برای آزادسازی اضطراری تازه است. تحلیلگران می‌گویند رهاسازی ذخایر گازوئیل می‌تواند خیلی زود قیمت سوخت را کاهش دهد اما تاثیر آن کوتاه‌مدت است.
در پی قیمت‌های بالای دیزل در اتحادیه اروپا و نگرانی فزاینده از احتمال ممنوعیت صادرات دیزل از سوی آمریکا، درخواست‌ها برای اقدام در این بلوک شدت گرفته است.آنا کایسا ایتکونن، سخنگوی کمیسیون اروپا، روز جمعه اعلام کرد اتحادیه اروپا آماده است برای بررسی امکان آزادسازی ذخایر سوخت به منظور کاهش قیمت انرژی با آژانس بین‌المللی انرژی همکاری کند.آژانس بین‌المللی انرژی روز چهارشنبه تایید کرد که در صورت تشدید اختلال در عرضه می‌تواند آزادسازی بیشتر ذخایر اضطراری نفت را مد نظر قرار دهد.در زمان نگارش این گزارش، حجم احتمالی آزادسازی هنوز مشخص نشده بود اما به گفته دیپلمات‌های اتحادیه اروپا، فرانسه پیشنهاد کرده است ۵۰ میلیون بشکه دیزل معادل حدود ۶.۷ میلیون تن، همراه با ۵۰ میلیون بشکه نفت خام از ذخایر اضطراری آژانس بین‌المللی انرژی، صبح جمعه روانه بازار شود.جورج شاو، تحلیل‌گر ارشد بازار فرآورده‌های تقطیری در شرکت کوپلر، این پیشنهاد آزادسازی ۵۰ میلیون بشکه دیزل را قابل‌توجه می‌داند.به گفته کوپلر، اتحادیه اروپا و بریتانیا در ماه سپتامبر ۲۴.۲۵ میلیون بشکه دیزل از خارج منطقه وارد کرده‌اند، به این معنا که آزادسازی پیشنهادی تقریبا دو برابر حجم واردات ماهانه خواهد بود.تحلیلگران متفق‌اند که اثر این اقدام بر قیمت‌ها هم به میزان سوخت آزادشده و هم به سرعت ورود آن به بازار بستگی دارد.آلن گلدر، معاون ارشد بخش پالایش، صنایع شیمیایی و بازارهای نفت در شرکت وود مکنزی، گفت «آزادسازی گسترده ذخایر دیزل می‌تواند قیمت عمده‌فروشی را به میزان ۲۰ تا ۳۰ دلار برای هر بشکه کاهش دهد که در جایگاه‌های عرضه سوخت معادل حدود ۰.۱۰ تا ۰.۱۵ یورو به ازای هر لیتر است» و افزود که رانندگان می‌توانند ظرف چند روز شاهد کاهش قیمت‌ها باشند. شاو گفت تغییرهای مهم در قیمت‌های بازار معمولا یک تا دو هفته طول می‌کشد تا به قیمت در پمپ‌ها منتقل شود.گلدر با این حال تاکید کرد که این اقدام راه‌حلی کوتاه‌مدت است و گفت «آزادسازی بیشتر فقط زمان می‌خرد، زیرا عرضه جهانی دیزل همچنان کمتر از تقاضای جهانی است، در نتیجه به مصرف از موجودی‌ها ادامه می‌دهیم و در برابر سیاست‌های صادراتی دیگر کشورها مانند آمریکا آسیب‌پذیر می‌مانیم».نمودار زیر مجموع ذخایر اضطراری نفت، از جمله ذخایر دیزل، را به تفکیک کشور نشان می‌دهد.عرضه دیزل در اروپا به شدت مختل شده است؛ بخشی به این دلیل که پالایشگاه‌های روسیه پس از حملات پهپادی هنوز با تمام ظرفیت کار نمی‌کنند و بخشی هم به علت کاهش صادرات فرآورده‌های نفتی از خاورمیانه و افت صادرات از آسیا در واکنش به تنش میان آمریکا و ایران که صادرات نفت خام از خاورمیانه را محدود کرده است.گلدر درباره حجم ذخایر راهبردی کشورهای اروپایی گفت «کشورهای بزرگ بین ۷۰ تا ۱۰۰ روز پوشش دارند» و توضیح داد که مقررات آنها را ملزم می‌کند ذخایری معادل حدود ۶۰ روز مصرف داخلی یا ۹۰ روز واردات، هرکدام که بیشتر است، نگه دارند. او گفت «بنابراین حتی اگر عرضه‌ای نباشد و پالایشگاه‌های اروپایی به کار خود ادامه دهند دست‌کم دو ماه پوشش داریم».بنزین و دیزل در اروپا نه تنها به دلیل افزایش قیمت جهانی نفت خام بلکه به سبب جهش هزینه و محدود بودن ظرفیت‌های پالایشی به طور خاص گران مانده‌اند.پالایشگاه‌های اروپایی تقریبا با حداکثر ظرفیت در حال فعالیت‌اند و امکان زیادی برای افزایش تولید وجود ندارد.گلدر می‌گوید ظرفیت پالایشی مورد استفاده در کشورهای اروپایی عضو سازمان همکاری و توسعه اقتصادی «بیش از ۸۰ درصد است، که بر اساس آن روزانه حدود ۱۱ میلیون بشکه نفت خام فرآوری می‌شود» و این یعنی تولید تقریبا به سقف خود رسیده است.این محدودیت‌ها اروپا را به واردات دیزل وابسته کرده است. در نتیجه آزادسازی فرآورده‌های پالایش‌شده از ذخایر راهبردی کشورهای عضو اتحادیه اروپا می‌تواند سریع‌ترین راه برای تاثیرگذاری بر قیمت‌ها باشد.با این حال پر کردن دوباره این ذخایر زمان‌بر است. شاو گفت «آزادسازی ذخایر راهبردی به این معناست که حاشیه امنیت مهمی را فرسوده می‌کنید» و هشدار داد که مدت‌زمان این بحران هنوز نامعلوم است. او افزود بازسازی ذخایر به افزایش تولید و صادرات از خاورمیانه بستگی دارد.اتحادیه اروپا تحت فشار ایالات متحده است تا بخشی از ذخایر راهبردی نفت خود را «فورا» آزاد کند و به کاهش قیمت جهانی دیزل کمک کند.بروکسل روز جمعه ممنوعیت احتمالی صادرات دیزل از سوی آمریکا را مورد انتقاد قرار داد و هشدار داد که چنین اقدامی اعتماد به واشنگتن به عنوان شریک قابل‌اتکا را تضعیف می‌کند. بروکسل اعلام کرد «ما هرگونه ممنوعیت بر صادرات دیزل را کاملا رد می‌کنیم».آزادسازی جدید در ادامه توافق کشورهای عضو آژانس بین‌المللی انرژی در ماه مارس خواهد بود که بر اساس آن ۴۰۰ میلیون بشکه از ذخایر اضطراری نفت برای عرضه به بازار در نظر گرفته شد و هر کشور مطابق جدول زمانی خود این ذخایر را آزاد می‌کند.شاو گفت صادرات دیزل از خاورمیانه در ماه سپتامبر هنوز بیش از ۵۰ درصد کمتر از سطح ثبت‌شده در سال گذشته است.گلدر معتقد است «برای آنکه قیمت دیزل به شکل پایدار کاهش یابد، باید فشار بر نظام جهانی پالایش کمتر شود و این مستلزم حل مناقشه آمریکا و ایران برای امکان افزایش تولید در کشورهای صادرکننده خاورمیانه، همراه با رشد صادرات از سایر تامین‌کنندگان از جمله روسیه است».فشار بر عرضه دیزل همچنین می‌تواند در صورتی کاهش یابد که قیمت‌های بالای انرژی و سود بالای اوراق قرضه دولتی به کند شدن اقتصاد جهانی منجر شود و در نتیجه تقاضا برای این سوخت افت کند.