آیا اتحاد جماهیر شوروی واقعا یک توپ از ایستگاه فضایی شلیک کرد؟

مقامات نظامی در ایالات متحده و سایر کشورها به طور فزاینده ای در مورد احتمال درگیری در فضا در سال های آینده هشدار داده اند. در حالی که بسیاری تلاش کنونی برای نظامی‌سازی فضا را به‌عنوان دغدغه‌ای برای متفکران مدرن نظامی درک می‌کنند، تاریخچه بسیار عمیق‌تر - و گاهی شگفت‌انگیز - فناوری‌های جنگی وجود دارد که برای استفاده در فضای بیرونی توسعه یافته‌اند.

در اوج جنگ سرد، یکی از کاربردهای اولیه مخصوصا غیرعادی برای جنگ فضایی توسط اتحاد جماهیر شوروی دنبال شد که شامل نصب یک توپ پرتاب سریع بر روی یک ایستگاه فضایی مخفی نظامی بود. گزارش شده است که این سلاح برای برنامه ایستگاه فضایی نظامی آلماز متعلق به دوران شوروی ساخته شده بود، یک ابتکار بلندپروازانه در دوران جنگ سرد که به دنبال استفاده از فناوری‌های مداری پیشرفته روز برای افزایش قابلیت‌های شناسایی نظامی مسکو بود.

در آن زمان، مقامات شوروی نگران بودند که ایالات متحده قبلا در حال توسعه فضاپیمایی است که می تواند به ماهواره های حساس مسکو نزدیک شود، تحقیق کند، و یا ضبط یا غیرفعال کند. پاسخ طبیعی به چنین نگرانی‌هایی، توسعه سیستم‌های دفاعی بود که قادر به خنثی کردن چنین تهدیداتی بودند - و نتیجه در برخی محافل به عنوان یکی از عجیب‌ترین سلاح‌های مسابقه فضایی افسانه‌ای شد. اما آیا این «توپ فضایی» شوروی تاکنون با موفقیت در مدار شلیک شده است؟

چه می دانیم؟

تصاویری از یک اتفاق عجیب در دوران جنگ سرد منتشر شد

به گفته مورخ آناتولی زک، که مدیریت سایت طولانی روسیه فضایی وب، یک مرکز آنلاین برای اطلاعات در مورد تعقیب مداری در اتحاد جماهیر شوروی، پاسخ کوتاه بله است.

با این حال، برای سال ها، ظاهر توپ مداری مرموز در هاله ای از ابهام باقی ماند. زاک در ایمیلی به اسپیس گفت در حالی که وجود این سلاح عجیب سال گذشته برای چندین دهه شناخته شده بود، تا زمانی که تصاویری از برنامه تلویزیونی نظامی روسیه "Voennaya Priemka" پخش شد، او قادر به جمع آوری کامل ترین تصویر از ظاهر واقعی این سلاح بود.

زاک گفت: "این توپ خاص از دهه 1990 شناخته شده بود، اما آن برنامه تبلیغاتی کانال تلویزیونی نظامی روسیه، سخت افزار را از جهات مختلف نشان داد."

پس از بررسی این تصویر تاریخی نادر، زک گفت که این تصویر او را قادر می‌سازد تا "یک بازسازی سه بعدی دقیق بسازد."

زاک گفت: "این یک روش بسیار معمول برای مورخان است و من بیش از دو دهه است که آن را انجام می دهم."

...و پس از نزدیک به نیم قرن انتظار، بالاخره تصویری واضح از توپ فضایی افسانه ای آلماز (سمت چپ)، همراه با تفریح ​​مجازی من در حدود سال 2016. داستان کامل: https://t.co/lmN0BSeWBo https://t.co/o4kfirMC3t 10 فوریه 2021

تاریخچه مخفی "توپ فضایی" اتحاد جماهیر شوروی

در اصل زیر نظر طراح تسلیحات الکساندر نودلمن برای دفتر طراحی KB Tochmash مستقر در مسکو ساخته شد. این توپ خودکار هفت تیر با گاز برای اولین بار توسط Rikhter در دهه 1950 توسعه یافت و تطبیق این سلاح با نیازهای غیرمعمول نبردهای مداری منجر به توسعه چیزی شد که گاهی اوقات به عنوان R-23M Kartech شناخته می شود.

جزئیات در مورد مشخصات دقیق این نوع مداری از سلاح معروف Rikhter متفاوت است. در برخی گزارش های تاریخی، این سلاح به عنوان یک توپ 23 میلی متری اصلاح شده توصیف می شود، اگرچه به گفته زاک، این یک توپ 14.5 میلی متری بود که توسط نودلمن و تیمش ساخته شده بود. تخمین ها برای سرعت شلیک آن از 950 تا چندین هزار گلوله در دقیقه متفاوت است، برخی منابع ادعا می کنند که این سلاح می تواند گلوله هایی را با سرعت 1500 مایل در ساعت شلیک کند.

مهندسانی که با پروژه آلماز کار می‌کردند بعدا ادعا کردند که در طول آزمایش‌های زمینی، نسخه مداری توپ معروف Rikhter توسط نودلمن با موفقیت یک هدف فلزی را از یک مایل دورتر سوراخ کرد (طبق گزارش‌ها، از یک قوطی بنزین برای این کار استفاده می‌شد) - نشان‌دهنده واضحی از قابلیت‌های سلاح.

ماکتی از ماژول ایستگاه فضایی آلماز در نمایشگاه دستاوردهای اقتصاد ملی در مسکو، روسیه. (اعتبار تصویر: Pulix11/Wikimedia Commons/CC BY-SA 4.0) شلیک یک توپ خودکار در مدار

علیرغم آزمایش‌های زمینی موفقیت‌آمیز، استفاده از چنین فناوری در مدار، مشکلات جدیدی را برای تیم پروژه آلماز ایجاد کرد.

بر خلاف نصب اسلحه بر روی یک برجک، گزارش شده است که مستقیما به خود ایستگاه آلماز متصل شده است. به این ترتیب، فضانوردان می‌توانستند از یک دید نوری برای هدف‌گیری استفاده کنند، اگرچه این امر همچنین مستلزم این بود که کل ایستگاه فضایی 20 تنی به سمت هدف مورد نظر جهت‌گیری شود - در اصل، کل ایستگاه به عنوان یک تفنگ مداری عظیم عمل می‌کرد.

برنامه آلماز در پشت برنامه ایستگاه فضایی سالیوت که بیشتر شناخته شده بود، پنهان شده بود. اگرچه برخی از فضاپیمای سالیوت به‌عنوان فناوری‌های غیرنظامی به‌صورت عمومی ارائه می‌شوند، به‌طور مخفیانه به‌عنوان سکوهای شناسایی مجهز به دوربین‌های پیشرفته و سایر ابزارهای جمع‌آوری اطلاعاتی، توسعه یافته و مستقر شدند. در سال 1974، بر روی یکی از این فضاپیماهای "غیرنظامی" - سالیوت 3 - توپ به مدار منتقل شد.

بر اساس اطلاعات تاریخی موجود، تصور می‌شود که این سلاح تنها در یک مورد در فضا شلیک شده است که در 24 ژانویه 1975 انجام شد. در این زمان، خدمه سالیوت 3 قبلا به زمین بازگشته بودند و ایستگاه برای خارج کردن عمدی از مدار چند ساعت پس از آزمایش برنامه‌ریزی شده سلاح برنامه‌ریزی شده بود.

یکی از دلایل واضح این امر این بود که مقامات کاملا مطمئن نبودند که شلیک توپ ممکن است چه تأثیری بر فضاپیما داشته باشد، مانند پس زدن سلاح در ایستگاه هنگام شلیک در یک محیط گرانش کوچک. برای غلبه بر این مسئله، پیشرانه های مانور ایستگاه در زمان شلیک سلاح به منظور غلبه بر مشکلات ناشی از پس زدن، شلیک شدند.

در اینجا نیز، حساب ها متفاوت است، اگرچه تخمین زده می شود که 20 گلوله در طول آزمایش، یکباره یا به صورت متوالی شلیک شده است. هر یک از پرتابه‌ها متعاقبا وارد جو زمین شدند و گمان می‌رود در هنگام ورود مجدد سوخته باشند.

ایستگاه فضایی سالیوت 6 اتحاد جماهیر شوروی (در سمت چپ) در سال 1981 به فضاپیمای سایوز T-4 متصل شده است. (اعتبار تصویر: Rosccosmos) چه چیزی ناشناخته باقی مانده است؟

امروزه مشخص نیست که مهندسان شوروی در طی این آزمایشات چه چیزی یاد گرفتند. هیچ نتیجه دقیقی از آزمایش هرگز منتشر نشد - حداقل به طور عمومی.

در مجموع، به نظر می‌رسد که مقامات شوروی این سلاح را غیرعملی می‌دانستند و طبق گزارش‌ها، برنامه‌های ایستگاه‌های فضایی بعدی شوروی استفاده از موشک‌های رهگیر را به‌عنوان ابزار اصلی دفاعی آن‌ها بررسی می‌کردند.

در همین حال، ارتش شوروی به طور پیوسته از فناوری‌های مداری کارآمدتر استفاده می‌کرد: ماهواره‌های شناسایی بدون خدمه. جذابیت استفاده از ماهواره‌های کم‌هزینه برای شناسایی در نهایت برنده شد و یک نسخه ارتقا یافته از ایستگاه آلماز، که در ابتدا برای پرتاب در اواخر آن دهه برنامه ریزی شده بود، هرگز راهی مدار زمین نشد.

راز ادامه دارد

مسلما، این داستان یکی از فصل‌های غیرعادی‌تر در آزمایش‌های نظامی جنگ سرد را نشان می‌دهد، و در حالی که بسیاری از جزئیات در سایه تاریخ شوروی دوران جنگ سرد پنهان مانده‌اند، امروز به اندازه‌ی کافی شناخته شده است تا تأیید شود که آزمایش‌های پروژه آلماز تنها مورد شناخته شده‌ای است که در آن یک سلاح گرم معمولی عمدا در مدار شلیک شده است.