آیا دیپلماسی می تواند جلوی جنگ دیگر اتیوپی و اریتره را بگیرد؟

ابی احمد، نخست وزیر اتیوپی روز جمعه تشکیل دولت موقت در منطقه تیگری شمالی این کشور را اعلام کرد و به آن شش ماه فرصت داد تا برای انتخابات منطقه ای آماده شود و ثبات را بازگرداند.

اعلام ابی به دنبال حمله نظامی در سپتامبر توسط جبهه آزادیبخش خلق تیگری (TPLF) و شش گروه مسلح دیگر آغاز شد. آنها در نهایت مجبور به عقب نشینی شدند و کنترل منطقه را از دست دادند.

ابی در بیانیه ای که در X منتشر شد گفت: «برای دستیابی به صلحی که مدت ها از آنها دور بوده است، برای تضمین حق خود برای خودگردانی، و در نهایت بهره مندی از ثمرات توسعه - که سال ها دور از دسترس بوده است - مردم تیگری باید از این چرخه درگیری رهایی یابند.»

شیشای آماره، شهردار جدید مکله، پایتخت منطقه، گفت: "نقش ما ایجاد شرایط مناسب برای انتخابات با تضمین صلح و ثبات در سراسر تیگری است." خبرگزاری فرانسه فرانسه (AFP) گزارش داد.

آماره گفت: «اطمینان دارم که طبق برنامه ما ظرف شش ماه این کار انجام خواهد شد.» وی افزود که اولویت های آنها شامل بازگرداندن صلح، کمک به آوارگان برای بازگشت به خانه ها، بازگشایی بازارها و اطمینان از رسیدن کمک های بشردوستانه به نیازمندان است.

این جنگ نگرانی‌ها در مورد بازگشت به جنگ ویرانگر 2020-2022 تیگری را زنده کرده است. حدود 1 میلیون نفر از این درگیری آواره هستند. اتحادیه آفریقا تخمین زده است که جنگ منجر به کشته شدن حدود 600000 نفر در نبرد، قحطی و فروپاشی خدمات بهداشتی شده است.

دولت جدید با اختلافات حل نشده بر سر اقتدار سیاسی و قلمرو، از جمله تیگری غربی، که هم توسط تیگری و هم ایالت همسایه آمهارا مدعی است، مواجه است.

اتیوپی و اریتره زمانی دشمنان سرسخت بودند، اما در سال 2018 یک توافقنامه صلح امضا کردند. نیروهای اریتره بعدا در طول جنگ تیگری در کنار نیروهای فدرال اتیوپی جنگیدند. روابط این کشورها از آن زمان بدتر شده است.

آدیس آبابا آسمارا را به حمایت از نیروهای تیگرایان و نقض خاک اتیوپی متهم می کند. اریتره این اتهامات را رد کرده است.

گزارش‌های مربوط به تحرکات نیروهای اریتره در نزدیکی مرز نگرانی‌ها را تشدید کرده است، اگرچه میزان استقرار کنونی همچنان مورد بحث است.

Tsedale Lemma، روزنامه‌نگار و ناشر مجله برجسته آدیس استاندارد، اوایل این ماه به دویچه وله گفت که این خطر منعکس‌کننده سال‌ها تنش‌های حل‌نشده و شکست در اجرای توافق‌نامه نوامبر ۲۰۲۲ پرتوریا است که به جنگ قبلی تیگری پایان داد.

لما در پاسخ به این سوال که آیا جامعه بین المللی تهدید را دست کم می گیرد یا خیر، گفت: "کاملا آن را دست کم می گیرد." او استدلال کرد که بازیگران بین‌المللی نتوانسته‌اند نظارت مؤثر بر توافق را تضمین کنند و با تضعیف روند صلح واکنش مناسب نشان دهند.

این رویارویی در بحبوحه بی ثباتی در سراسر شاخ آفریقا، از جمله جنگ سودان و تنش بین اتیوپی و مصر بر سر پروژه سد بزرگ نیل رخ می دهد.

برای مشاهده این ویدیو لطفا جاوا اسکریپت را فعال کنید و به مرورگر وب که از ویدیوی HTML5 پشتیبانی می کند ارتقا دهید.

سال گذشته، اتیوپی سد بزرگ رنسانس اتیوپی (GERD) را افتتاح کرد، اقدامی که مورد استقبال همسایگان مصر و سودان، هر دو کشور پایین دستی قرار نگرفت.

رقابت بر سر دسترسی به دریای سرخ یک بعد استراتژیک دیگر می‌افزاید: اتیوپی با استقلال اریتره در سال 1993 محصور در خشکی شد.

مارتین پلات، روزنامه نگاری که در شاخ آفریقا تخصص دارد، هشدار داده است که این منطقه با یک دوراهی مواجه است. او احتمال ورود نیروهای اتیوپی به اریتره را مطرح کرده است، اما تهاجم همچنان یک سناریو است، نه یک تصمیم تایید شده توسط دولت اتیوپی.

هر گونه درگیری گسترده تر می تواند تجارت منطقه ای و امنیت دریایی را تهدید کند. دریای سرخ و تنگه باب المندب مسیرهای کشتیرانی بین اروپا و آسیا را به هم متصل می کنند و این منطقه را فراتر از آفریقا از نظر استراتژیک مهم می کند.

ایالات متحده و بریتانیا از اتیوپی و اریتره خواسته اند تا در چارچوب صلح 2018 خویشتن داری کرده و به گفت وگو بازگردند.

مارکو روبیو، وزیر امور خارجه ایالات متحده، روز شنبه در گفتگو با خبرنگاران در پایگاه مشترک اندروز، هشدار داد که افزایش نظامی در مرز اتیوپی و اریتره می تواند به درگیری گسترده تر تبدیل شود.

روبیو گفت واشنگتن امیدوار است که لغو برخی تحریم ها ارتباط با هر دو طرف را بهبود بخشد و بر نیاز به یک واکنش "عاقلانه و سنجیده" برای جلوگیری از یک جنگ منطقه ای گسترده تر تاکید کرد.

سخنگوی دولت بریتانیا در بیانیه ای در 15 اکتبر گفت: "ما فورا خواستار کاهش تنش و بازگشت به گفتگو هستیم. ما حمایت خود را از نقش اتحادیه آفریقا در تسهیل این امر تکرار می کنیم."

در حال حاضر، بازپس گیری شهرهای Tigray تعادل نظامی را تغییر داده است، اما تنش های اطراف منطقه را حل نکرده است.

اینکه آیا فشار بین‌المللی می‌تواند از یک جنگ گسترده‌تر جلوگیری کند، بستگی به این دارد که آیا دولت‌های درگیر گفتگو را بر تشدید بیشتر ترجیح می‌دهند یا خیر.

نقاش محمد، تامیرات گلتا و کریستین مهندوا در این گزارش مشارکت داشتند.