افزایش قیمت نفت نتوانست مانع از کاهش درآمد روسیه شود

درآمدهای نفت و گاز طبیعی روسیه علیرغم افزایش قیمت نفت در حال کاهش است و حملات پهپادهای اوکراینی به پالایشگاه‌ها نیز بر تولید و صادرات این کشور تأثیر منفی گذاشته است.

طبق داده‌های وزارت دارایی روسیه، درآمدهای بودجه فدرال از نفت و گاز طبیعی در ژانویه تا سپتامبر در مقایسه با مدت مشابه سال گذشته 17.2 درصد کاهش یافته و از 6.61 تریلیون روبل به 5.47 تریلیون روبل رسیده است. این ارقام نشان دهنده ضرر تقریباً 1.14 تریلیون روبلی در بخش انرژی است. در همین دوره، کل درآمدهای بودجه با 10 درصد افزایش به 29.64 تریلیون روبل رسید، در حالی که درآمدهای غیرانرژی با 18.8 درصد افزایش به 24.17 تریلیون روبل رسید.

کاهش درآمدهای انرژی در زمانی رخ داد که درگیری‌ها در خاورمیانه باعث افزایش قیمت جهانی نفت شده بود. برای روسیه، در حالی که قیمت‌های بالاتر پتانسیل افزایش ارزش صادرات را دارند، میزان منعکس شده در بودجه نه تنها با قیمت فروش، بلکه با شاخص‌های مورد استفاده در محاسبات مالیاتی نیز تعیین می‌شود.

طبق داده‌های وزارت توسعه اقتصادی روسیه، میانگین قیمت نفت اورال، صادرات اصلی این کشور، در ماه سپتامبر از 56.82 دلار در ماه مشابه سال گذشته به 92.08 دلار در هر بشکه افزایش یافت. در حالی که این افزایش قیمت تقریباً 62 درصدی، درآمدهای ارزی تولیدکنندگان نفت را افزایش داد، اما به افزایش متناسب در بودجه منجر نشد.

صادرات نفت در درجه اول با ارز خارجی قیمت‌گذاری می‌شوند، در حالی که مالیات تولید و درآمدهای بودجه با روبل محاسبه می‌شوند. بنابراین، افزایش ارزش روبل در برابر دلار به معنای روبل کمتر برای همان میزان درآمد صادراتی است.

وزارت دارایی روسیه کاهش میانگین نرخ برابری دلار را یکی از دلایل کاهش درآمد نه ماهه عنوان کرد. طبق داده‌های بانک مرکزی روسیه، نرخ رسمی برابری دلار تا 24 اکتبر 80.54 روبل بوده است. این سطح پایین‌تر از نرخ برابری 92.2 روبلی دلار است که برای بودجه فدرال 2026 در نظر گرفته شده است.

انتظار می‌رود تأثیر مثبت بر بودجه در ماه‌های آینده به دلیل تأخیر در انعکاس افزایش اخیر قیمت نفت بر درآمدهای مالیاتی، بیشتر نمایان شود.

از سوی دیگر حملات پهپادهای اوکراینی به پالایشگاه‌ها و زیرساخت‌های انرژی روسیه باعث اختلالات جدی در فرآوری نفت شده است.

طبق تحلیلی که توسط آژانس بین‌المللی انرژی در 17 سپتامبر منتشر شد، با وجود اینکه 32 پالایشگاه بزرگ این کشور ظرفیت روزانه تقریباً 6.5 میلیون بشکه دارند، میزان نفت خام فرآوری شده در ماه ژوئن به 3.8 میلیون بشکه در روز کاهش یافته است. این رقم نشان دهنده کاهش تقریباً 30 درصدی در مقایسه با مدت مشابه سال گذشته است و پایین‌ترین سطح در بیش از 20 سال گذشته را نشان می‌دهد.

وزارت دارایی روسیه پیش‌بینی خود برای درآمد نفت و گاز طبیعی در سال 2026 را از تخمین اولیه 8.92 تریلیون روبل به 7.58 تریلیون روبل کاهش داده است. این رقم، پیش‌بینی کل سال را 1.34 تریلیون روبل کاهش می‌دهد.