ایران آماده بهره برداری از خلاء امنیتی با خروج آمریکا از عراق است

پایان ماموریت نظامی آمریکا در عراق خلاء امنیتی خطرناکی را برای منطقه نیمه خودمختار کردستان ایجاد کرده است.

سیاستمداران در بغداد عقب نشینی را جشن گرفتند و نخست وزیر عراق علی الزیدی رسما اول اکتبر را "روز حاکمیت و استقلال" اعلام کرد.

تهران، سپاه پاسداران انقلاب اسلامی و شبه نظامیان شیعه مورد حمایت ایران نیز این حرکت را تشویق کردند.

اما در اربیل، پایتخت اقلیم کردستان عراق، خلق و خوی به طرز چشمگیری نگران کننده تر است.

اقلیم کردستان عراق که به مدت دو دهه متکی به حمایت واشنگتن بود، اکنون با بحران‌های درهم تنیده‌ای از جمله فشار فزاینده بغداد برای متمرکز کردن قدرت و تشدید تهدیدات نظامی از سوی همسایگان خود، به‌ویژه ایران، مواجه است.

برای مشاهده این ویدیو لطفا جاوا اسکریپت را فعال کنید و به مرورگر وب که از ویدیوی HTML5 پشتیبانی می کند ارتقا دهید.

حسام دستپیش، تحلیلگر خاورمیانه مستقر در بروکسل، گفت: تهدید فوری برای اقلیم کردستان یک تهاجم نظامی تمام عیار نیست، بلکه یک شکست آهسته و حساب شده خودمختاری آن است.

او استراتژی جامع تهران در قبال اربیل را خصمانه و به شدت بر مهار تمرکز دارد.

این کارشناس تاکید کرد: جمهوری اسلامی در نهایت می خواهد نفوذ سیاسی خود را از حکومت جمهوری اسلامی سلب کند و آن را به یک نهاد صرفا اداری تقلیل دهد.

دستپیش با اشاره به حملات مکرر ایران در منطقه که گویا اردوگاه های گروه های مخالف کرد ایرانی را هدف قرار می دهد، به دویچه وله گفت: «هدف تهران تبدیل اقلیم کردستان به نهادی است که مطلقا جایی برای مانور ندارد».

صلاح الدین خدیو، یک تحلیلگر سیاسی مستقر در مهاباد در اقلیم کردستان ایران، گفت که کشورهای همسایه لزوما نمی خواهند خودمختاری کردستان را به طور کامل از بین ببرند.

در عوض، او تاکید کرد، تهران یک کردستان "کنترل شده و ضعیف" را متصور است.

او استدلال کرد که با برخورد جداگانه با مراکز قدرت رقیب در اربیل و سلیمانیه، ایران نفوذ خود را در سراسر KRI حفظ کرده و در عین حال به دنبال جلوگیری از ظهور هیچ یک از مقامات کرد به عنوان یک قدرت مسلط در مرزهای غربی خود است.

با وجود چالش های خارجی، بحرانی ترین آسیب پذیری اقلیم کردستان عراق از درون سرچشمه می گیرد.

میراث جنگ داخلی دهه 1990 از طریق رقابت عمیق بین دو جناح اصلی حاکم زنده می ماند: حزب دمکرات کردستان (KDP) و اتحادیه میهنی کردستان (PUK).

هیوا محمود عثمان، تحلیلگر امور عراق و کردستان در خاورمیانه، خاطرنشان کرد که تهران به شدت بر این اصطکاک داخلی تکیه دارد. او به دویچه وله گفت: «ایران دهه ها را صرف تسلط بر نفوذ سیاسی در داخل عراق کرده است. بزرگترین مانع کردها، تکه تکه شدن آنهاست.

اردشیر پشنگ، محقق خاورمیانه در تهران، هشدار داد که اگر رهبران کرد نتوانند منازعات سیاسی خود را وصله کنند، این اختلاف می تواند در نهایت منجر به فروپاشی اقلیم کردستان به عنوان یک نهاد سیاسی شود.

یکی از موضوعات مهم، حضور نیروهای اپوزیسیون کرد ایرانی است که به KRI پناه می برند.

این گروه‌ها که در طول تاریخ با نیروهای دولتی ایران درگیر بوده‌اند، اکنون برای خلع سلاح و جابه‌جایی تحت فشار شدید قرار دارند.

دستپیش گفت: حضور آنها بهانه مناسبی را برای ایران فراهم می کند تا حملات پهپادی و موشکی آن سوی مرزها انجام شود.

اما او انتظار ندارد که اربیل "تسلیم کامل" را ارائه دهد، زیرا حفظ تعادل با این گروه ها برای مشروعیت داخلی و روابط خارجی KRI بسیار مهم است.

کسری قره داغی، محقق علوم سیاسی مستقر در فلوریدا، استدلال می کند که این گروه ها اکنون بیش از هر زمان دیگری آسیب پذیر هستند.

او گفت که اگر ایران می توانست در حالی که نیروهای آمریکایی هنوز به طور کامل مستقر بودند، به پناهگاه های آنها حمله کند - که به پیمان امنیتی مرزی 2023 بین بغداد و تهران منتهی شد - اهرم اربیل اکنون عملا وجود ندارد و به تهران قدرت بسیار بیشتری برای دادن امتیاز می دهد.

در حالی که نیروهای آمریکایی ممکن است ترک کرده باشند، اهرم نفوذ واشنگتن در عراق به طور کامل ناپدید نشده است. به سادگی به سمت شبکه های مالی جهانی انتقال یافته است. قره داغی این را به‌عنوان «همسویی مجدد قدرت» توصیف می‌کند که در آن ایالات متحده، ترکیه و عربستان سعودی به‌عنوان وزنه‌های تعادل طبیعی در برابر نفوذ فزاینده ایران عمل می‌کنند.

عثمان این دیدگاه را تکرار کرد و بر وابستگی عمیق مالی عراق به دلار آمریکا تاکید کرد. این پیوند اقتصادی به خزانه داری ایالات متحده اجازه می دهد تا به طور غیرمستقیم بر امور داخلی بغداد تأثیر بگذارد، تا اطمینان حاصل شود که حقوق به کارمندان دولت KRI پرداخت می شود.

خدیو به طور مشابه این محور استراتژیک را اینگونه توصیف می کند که آمریکا در حال گذار از یک «متعادل کننده نظامی» به یک «ناظر اقتصادی قدرتمند» است.

اما با افزایش فشارهای داخلی و خارجی، به گفته تحلیلگران، اقلیم کردستان عراق ممکن است چاره ای جز التیام شکاف های داخلی و ارائه یک جبهه متحد برای حفظ خودمختاری خود و محدود کردن دستاوردهای استراتژیک ایران در منطقه داشته باشد.