با رای گیری صربستان، دانشجویان به عنوان بزرگترین تهدید برای حکومت طولانی مدت ووچیچ ظاهر می شوند

بلگراد، 21 اکتبر - الکسا سیمیک، دانشجوی علوم سیاسی در دانشگاه بلگراد، وقتی فهمید که ریزش سایبان ایستگاه راه آهن در شهر نووی ساد در شمال صربستان، 16 نفر را در نوامبر 2024 کشته است، درنگ نکرد.

او و سایر دانشجویان با درخواست عدالت برای مردگان، و پایان دادن به نوع فسادی که بسیاری معتقد بودند منجر به ساخت نامناسب ایستگاه شد، دانشکده علوم سیاسی را در اعتراض به محاصره خود درآوردند. در حالی که صربستان عزاداری می کرد، ساکنان دلسوز برای آنها غذاهای خانگی، تشک و بالش می آوردند. بسیاری برای بحث در مورد خواسته های دانشجویان در آنجا توقف کردند.

سیمیک گفت: "برای اولین بار احساس تعلق به یک جامعه داشتم. متوجه شدم که صدای من مهم است."

دو سال بعد، در حالی که صربستان خود را برای انتخابات 25 اکتبر آماده می کند، جنبش اعتراضی دانشجویی تبدیل به یکی از قدرتمندترین نیروهای سیاسی در این کشور شده است و بزرگترین تهدید را برای حاکمیت الکساندر ووچیچ که از سال 2014 ابتدا به عنوان نخست وزیر و سپس رئیس جمهور بر سیاست صربستان تسلط داشته است.

با موج اعتراضات در شهرهای سراسر اروپا، که به دلیل هزینه های بالای زندگی، کمبود شغل و استانداردهای آموزشی ضعیف به وجود آمده است، دانشجویان صرب نشان داده اند که نسل های جوان وقتی نارضایتی های گسترده را مهار می کنند، چه نیرویی می توانند باشند.

در مصاحبه با رویترز، ده ها دانش آموز و معلم توضیح دادند که چگونه یک کمپین روشمند در کوبیدن در سراسر کشور، راهپیمایی های مسالمت آمیز، یک پیام رسانه ای کاملا کنترل شده و چرخش مداوم رهبران برای محافظت از افراد در برابر کمپین های بدنامی دولتی به حفظ حرکت در صربستان کمک کرده است.

اکنون، آنها فهرست 250 کاندیدای خود را با نام "دانشجویان برنده" دارند که شامل اساتید دانشگاه، بازیگران، کشاورزان و حتی یک خواننده رپ محبوب است.

تنها نظرسنجی منتشر شده در این ماه، توسط New Serbian Political Thought (NSPM) در 20 اکتبر، نشان داد که لیست دانشجویان از نامزدهای حزب پیشرو صرب (SNS) با 44.5 درصد آرا در مقابل 42.7 درصد، پیشی گرفته است، اگرچه شانس شرط بندی به نفع ووچیچ است.

فلوریان بیبر، استاد تاریخ و سیاست اروپای جنوب شرقی در دانشگاه گراتس گفت: "تظاهرات جامعه را تغییر داد. این اعتراضات به مردم نشان داد که تنها نیستند."

سوال بزرگ این است که دانشجویان در صورت پیروزی در روز یکشنبه چگونه حکومت خواهند کرد.

ووچیچ یک شخصیت بین‌المللی مهم است که یک اقدام متعادل کننده ظریف را مدیریت می‌کند که به دنبال روابط نزدیک‌تر با چین، یک سرمایه‌گذار بزرگ، و روسیه، متحد سنتی صربستان و تامین‌کننده اصلی گاز طبیعی است، در حالی که حتی با متوقف شدن روند الحاق، درها را برای پیوستن به اتحادیه اروپا باز می‌گذارد.

فهرست دانشجویان توسط ایلیا سردانوویچ متخصص قلب رهبری می شود، اگرچه آنها گفته اند این بدان معنا نیست که در صورت پیروزی آنها، او نخست وزیر خواهد شد.

برخی از تحلیلگران سیاسی متعجبند که کشور در صحنه بین المللی با یک فرد ناشناس در راس آن چگونه عمل خواهد کرد، در حالی که جزئیات کمی در مورد چگونگی انجام تعهدات دانشجویان برای مبارزه با فساد، ترویج شفافیت، ایجاد آزادی بیشتر رسانه ها و اعمال اصلاحات آموزشی در داخل وجود دارد.

منتقدان همچنین به سکوت خود در قبال پیوستن به اتحادیه اروپا و روابط با استان سابق کوزوو اشاره می کنند. مخالفان طرفدار اروپایی دولت ووچیچ از آنها انتقاد می کنند که گفته اند تحریم هایی علیه روسیه اعمال نمی کنند.

شرکت مشاور Teneo روز سه شنبه در یادداشت تحلیلی خود گفت: «دولت (به رهبری دانشجویان) اصلاحات گسترده ای را برای مقابله با فساد، تعمیرات اساسی مؤسسات و شرکت های عمومی کلیدی و از بین بردن شبکه های حمایتی دنبال خواهد کرد. با این حال، مقاومت قوی بوروکراتیک می تواند بی ثباتی نهادی کوتاه مدت ایجاد کند.

ووچیچ 56 ساله در ماه سپتامبر از سمت خود کناره گیری کرد تا دوباره در انتخابات زودهنگام برای نخست وزیری نامزد شود.

در حالی که او بر دوره ای از رشد اقتصادی قوی و کاهش بیکاری نظارت داشته است، منتقدان او را به دلیل عقب نشینی دموکراتیک، سکوت منتقدان و رسانه ها و مانع از پیوستن صربستان به اتحادیه اروپا با انجام ندادن اصلاحات لازم سرزنش می کنند. گروه های حقوق بشری، فعالان و دانشجویان به رویترز گفتند که پلیس معترضان را مورد ضرب و شتم قرار داده و افرادی را که به صورت آنلاین صدای مخالفت می کنند، تهدید کرده است.

خشم شدید نسبت به دولت با فروریختن سقف ایستگاه در نووی ساد جوشید. ووچیچ به دنبال بی اعتبار کردن جنبش دانشجویی بوده و گفته است که در تلاش است صربستان را از بین ببرد و عوامل خارجی کرواسی و مونته نگرو را به تامین مالی آن متهم می کند، اما این امر حمایت آنها را کاهش نداده است.

نمایندگان دولت به درخواست برای اظهار نظر پاسخ ندادند. ووچیچ و مقامات بارها اتهامات فساد و خشونت و تلاش برای بدنام کردن مخالفان را رد کرده اند. دانشجویان ادعاهایی مبنی بر اینکه آنها از خارج سازماندهی می شوند را رد می کنند.

اعتراضات دانشجویی برای شروع کوچک بود: چند روز پس از فروریختن سایبان، چند ده نفر به ازای هر فرد کشته شده به مدت یک دقیقه ترافیک را در نووی ساد و بلگراد مسدود کردند.

کمتر از سه ماه بعد، در اواخر ژانویه 2025، نخست وزیر وقت و متحد نزدیک ووچیچ، میلوش ووچویچ، یک روز پس از آنکه ده ها هزار نفر یکی از تقاطع های اصلی بلگراد را مسدود کردند و کشاورزان با تراکتورهایشان به آنها ملحق شدند، استعفا داد.

در مارس همان سال، دانشجویان صدها هزار نفر را در بلگراد رهبری کردند که بزرگترین راهپیمایی ضد دولتی در یک نسل بود. در آن زمان، جنبش نمادی داشت: یک اثر قرمز، نشان دهنده خونی است که معترضان می گویند در دستان دولت است.

سیمیچ گفت: «ما احساس می کردیم اهمیت داریم و مسئولیت بیشتری داریم.

دانشکده های دانشگاه در سراسر کشور پلنوم ها و گروه های کاری را با تمرکز بر رسانه ها و راهبردهای رسانه های اجتماعی و سازماندهی راهپیمایی ها برگزار کردند.

در اولین سالگرد ریزش سقف، دانش آموزان از بلگراد به سمت نووی ساد رفتند. مردم روستاهای کوچک میوه عرضه می کردند. تصویری از مردی با کلاه سنتی صربستانی که دانشجوی مسلمانی را با روسری در آغوش می‌گیرد، رسانه‌های اجتماعی را در بر گرفت - که حامیان آن را نماد یک صربستان جوان و مترقی پس از جنگ‌های ویرانگر بالکان در دهه 1990 می‌خواندند.

پیش از رای‌گیری روز یکشنبه، گروه‌های دانشجویی آموزش‌های مربوط به تقلب در انتخابات را گذرانده‌اند و می‌گویند که تیم‌ها قصد دارند در مراکز رای‌گیری حضور داشته باشند.

گاوریلو آندریک مهندس نرم افزار یک شرکت بزرگ بود که اعتراضات آغاز شد. او که یک عکاس آماتور بود، رشد جنبش را مشاهده کرد و در نهایت شغل خود را ترک کرد و به مستندساز غیررسمی آن تبدیل شد.

او به رویترز گفت: «بالاخره متوجه شدم که در جامعه ما گروهی از مردم داریم که می‌دانند می‌توانند چیزها را بهبود ببخشند و می‌خواهند با دیگران روی آن کار کنند». رویترز