بومی کیست؟ سیاست اصطلاحات هویت قبیله ای در هند و بنگلادش

در 9 اوت، دولت ایالت بنگال غربی در شرق هند میزبان رویدادهایی به مناسبت روز جهانی مردمان بومی جهان نبود. سال گذشته، این روز با رویدادهایی در سراسر ایالت طی چهار روز جشن گرفته شد. دولت جدید حزب بهاراتیا جاناتا (BJP) که در ماه مه به قدرت رسید، در 5 آگوست اطلاعیه ای صادر کرد و اعلام کرد که جشن امسال لغو شده است. دلیلی برای این تصمیم ذکر نشده است. سازمان های مردم بومی بنگال غربی و احزاب مخالف به این اقدام اعتراض کردند.

مایوخ بیسواس، یکی از رهبران واحد بنگال غربی حزب کمونیست مارکسیست‌های هند، گفت: «این حمله به هویت و غرور مردم بومی است. به دلیل بی توجهی دولت، چندین سازمان مردم بومی در بنگال غربی راهپیمایی هایی را برای جشن گرفتن این روز در 9 اوت به راه انداختند. در بنگلادش در همان روز، گروه های قبیله ای خواستار طولانی مدت خود بودند که آنها را آدیواسی/مردم بومی خطاب کنند.

از آنجایی که دولت بنگلادش به طور رسمی روز جهانی مردم بومی جهان را جشن نمی گیرد، گروه های قبیله ای به تنهایی جشن گرفتند. تصمیم دولت BJP بنگال غربی تعجب آور نیست. در سال 2021، 15 نوامبر را به‌عنوان «دیواس جاناتیا گاوراو» (روز غرور قبیله‌ای) به طور رسمی نهادینه کرد. از سال 2022، نه رئیس جمهور دروپادی مورمو، که از یک جامعه قبیله ای است، و نه نخست وزیر نارندرا مودی، هیچ پیام جشنی در 9 اوت به اشتراک نگذاشته اند. در مقابل، 15 نوامبر حمایت گسترده ای از دولت دریافت می کند.

در واقع، در سال 2024، یکی از شرکای ایدئولوژیک مهم BJP ادعا کرد که «نیروهای خارجی و مبلغان مسیحی» با استفاده از روز مردم بومی به دنبال تقسیم جامعه هستند. رویداد 9 اوت "مردم بومی" را به نام روز دارد. در گروه زبان‌های هندوآریایی مانند سانسکریت، هندی، بنگالی، نپالی و سینهالی، این به بهترین شکل با کلمه adivasi بیان می‌شود. نام رویداد 15 نوامبر شامل جناجاتی است که در انگلیسی به "قبیله" ترجمه می شود.

بحث بر سر این که مردم قبیله ای را چه بنامیم - آدیواسی، جاناجاتی یا آپاجاتی - ممکن است مانند بحث بر سر واژگان باشد. اما اینطور نیست. این در واقع بحثی است بر سر تاریخ، ملیت و حقوق سیاسی، به ویژه در هند و بنگلادش. اصطلاح "ادیواسی" به معنای واقعی کلمه به معنای ساکنان اصلی است و به اصطلاحات محبوب جهانی مانند مردم بومی و بومی نزدیک تر است. ادعای سکونت اصلی یا قبلی را دارد. وقتی به زمین، تداوم تاریخی و حقوق جمعی مرتبط شود، می تواند اهمیت سیاسی پیدا کند.

اصطلاحاتی مانند جاناجاتی (قبیله)، آپاجاتی (قبیله فرعی) یا وانواسی (ساکنان جنگل) به همین صورت این ادعا را ندارند. به همین دلیل است که اصطلاح "adivasi" در نپال و سریلانکا نیز رایج است. جامعه نپالی مراحل بحث شدیدی را در مورد استفاده از آدیواسی یا جاناجاتی پشت سر گذاشته است. با این حال، این بحث تا حدودی کمرنگ شد زیرا نپال از نظر قانونی آنها را ملیت‌های بومی یا آدیواسی جاناجاتی نامید - آدیواسی و جاناجاتی را ترکیب کرد و این دو اصطلاح را مکمل نامید. در سریلانکا، استفاده از adivasi نسبتا جدید است و از دهه 1990 محبوبیت پیدا کرد، بدون اینکه درگیری زیادی بر سر این واژه وجود داشته باشد.

در حالی که سازمان های مردم قبیله اصطلاح آدیواسی/مولباسی/مولنیباسی (بومی/ بومی) را ترجیح می دهند، ملی گرایان مذهبی هندو در هند و گروه های ملی گرای مختلف در بنگلادش با این امر مخالف هستند. در هند، ناسیونالیست‌های هندو، که شامل BJP مودی و مادر ایدئولوژیک-سازمانی آن، Rashtriya Swayamsevak Sangh (RSS) می‌شوند، استدلال می‌کنند که «ساکنان اصلی» به این معنی است که دیگر هندی‌ها خارجی هستند. بنابراین سنگ، اصطلاحاتی مانند وانواسی و جناجاتی را برای توصیف آدیواسی ترجیح می دهد.

در مقابل، راهول گاندی، رهبر اصلی مخالفان هند، پیام‌های جشنی صادر می‌کند و آدیواسی‌ها را «صاحبان اصلی» زمین می‌نامد. در بنگلادش، دولت‌ها و بخش‌هایی از تشکیلات سیاسی متوالی در برابر به رسمیت شناختن مردم قبیله‌ای کشور از طریق اصطلاح «آدیواسی» یا مردم بومی مقاومت کرده‌اند. بحث ها و مواضع سیاسی متفاوت بوده است، اما موضع تغییر نکرده است. به مقامات رسمی دستور داده شده است که از آدیواسی در ارتباطات استفاده نکنند. دولت از upajati یا Khudra Nrigoshthi (نژادهای کوچک قومی) استفاده می کند.

حتی در این سال گروه های قبیله ای خواستار نامیدن آدیواسی شدند. در استفاده بین المللی معاصر، مردم بومی با حقوق جمعی، تداوم فرهنگی، خودشناسی و روابط با سرزمین های اجدادی مرتبط هستند. اعلامیه سازمان ملل در مورد حقوق مردمان بومی (UNDRIP) که در سال 2007 به تصویب رسید، چارچوبی را برای چنین حقوقی از جمله حقوق مربوط به هویت فرهنگی، زمین ها و منابع ایجاد می کند.

دولت تحت رهبری کنگره هند به این بیانیه رای داد. بنگلادش رای ممتنع داد و به ابهامات موجود در بیانیه، به ویژه عدم وجود تعریف صریح از «مردم بومی» اشاره کرد. سازمان ملل متحد یک تعریف حقوقی جهانی از اینکه چه کسی یک مردم بومی را تشکیل می دهد ارائه نمی کند، زیرا معتقد است شناسایی آنها مهمتر از تعریف کردن است.

در بنگلادش، دلایل مخالف نامیدن آنها به آدیواسی عبارتند از: الف) مردم بنگالی زبان ساکنان اصلی دشت های دلتایی هستند که اکثریت قاطع قلمرو کشور را تشکیل می دهند. ب) قبایل تپه ها ابتدا از سایر تپه های همسایه که اکنون در هند یا میانمار قرار دارند مهاجرت کرده بودند. و ج) اعطای وضعیت بومی می‌تواند راه‌های قانونی برای ادعاهای مربوط به خودمختاری، خودمختاری، یا حقوق تخصصی سرزمینی ایجاد کند که می‌تواند امنیت ملی را در منطقه هند، بنگلادش و میانمار به خطر بیندازد.

بحث جالب دیگر این است که از آنجایی که هجوم زیادی از مردم بنگالی به این سرزمین ها صورت گرفته است، تقاضا برای جابجایی این مهاجران غیر قبیله ای پیچیدگی ها و تنش های اجتماعی بیشتری ایجاد می کند. طنز این است که هجوم مهاجران در وهله اول با حمایت دولت اتفاق افتاد. سناریوی هند متفاوت است. در اینجا، اصطلاح قانونی/قانونی، قبیله برنامه ریزی شده (ST) (anusuchit janjati) است. آدیواسی مدت‌هاست که در گفتمان عمومی هند و توسط نهادهای رسمی در کنار مقوله ST که در قانون اساسی مشخص شده است، استفاده می‌شود.

افرادی که تحت رده ST قرار می گیرند از حمایت های خاصی برخوردار هستند، از جمله رزرو در تحصیل و مشاغل. مناطق خودمختار قبیله ای وجود دارد که در آن افراد غیر قبیله ای نمی توانند زمین یا تجارت را خریداری یا مالکیت کنند. با این حال، BJP و سنگ پریور گسترده تر، به صراحت به دلایل ایدئولوژیک به این اصطلاح اعتراض کرده اند. از زمان راه اندازی Vanvasi Kalyan Ashram (VKA) تحت حمایت RSS در سال 1952، اردوگاه ملی گرایان هندو از واژه vanvasi استفاده کرده و آن را ترویج کرده است.

رهبر RSS رام مدهاو اظهار داشت که سانگ معتقد است که "همه ما ساکنان اصلی این قاره هستیم." بعدا آنها اصطلاح جاناجاتی را نیز وارد کردند و به راه اندازی لباسی به نام جانجاتی سوراکشا منچ (کمیته حفاظت از قبیله) کمک کردند. بخش VKA نپال خود را جاناجاتی کالیان آشرام می‌نامد، شاید به این دلیل که مردم قبیله در نپال بیشتر در تپه‌ها زندگی می‌کنند تا جنگل. احزاب مخالف اغلب استدلال می کنند که اصطلاحاتی مانند وانواسی و جاناجاتی، مردم بومی را به زیرمجموعه ای از تمدن بزرگتر هندو تقلیل می دهند.

در نپال، مردم قبیله با استفاده از جاناجاتی مخالف هستند و استدلال می کنند که جاتی از سیستم وارنا (کاست) هندو می آید. بنابراین، در هند، این نیروی ملی گرای هندو است که با اصطلاح آدیواسی مخالفت می کند. و این نیز در درجه اول از منظر ایدئولوژیک: آنها ادعا می کنند که آریایی ها همانقدر ساکنان اصلی هند هستند که قبایل مختلف هستند - ادعایی که از نظر علمی ثابت نشده است اما برای غرور ملی گرای هندو به برتری آریایی ودایی بر فرهنگ های جهانی ضروری است.

گاندی، با این حال، هشدار داد که آنچه که اکنون به نظر می رسد جنگی علیه هویت است، می تواند به جنگی در مورد مالکیت سنتی و تاریخی آنها بر منابع طبیعی تبدیل شود.