تبدیل گرمای اتلافی به انرژی: فرصت اروپا برای رهایی از وابستگی به گاز

جمع آوری و استفاده دوباره از گرمای اتلافی می‌تواند به «جهش» بعدی در حوزه امنیت انرژی و رقابت پذیری اروپا تبدیل شود و به قطع وابستگی این قاره به گاز کمک کند.گزارش تازه شرکت مهندسی دانمارکی دانفوس نشان می‌دهد دو سوم انرژی تولید شده در جهان در سال ۲۰۲۴ به صورت گرما هدر رفته است. با ادامه افزایش تقاضا برای انرژی، پیش بینی می‌شود این میزان تا سال ۲۰۳۰ به ۵۵ درصد برسد.به همین دلیل اکنون کارشناسان گرمای اتلافی تاسیساتی مانند سوپرمارکت ها، کارخانه ها، تصفیه خانه های فاضلاب و مراکز داده را «بزرگ ترین منبع دست نخورده انرژی» در جهان توصیف می‌کنند. با این حال، دولت ها در آزاد کردن این ظرفیت عقب مانده اند.اروپا چه میزان گرما را هدر می‌دهد و این انرژی چگونه می‌تواند دوباره استفاده شود؟گرمای اتلافی همان حرارت اضافی است که در جریان فرایندهای روزمره آزاد می‌شود؛ مثلا زمانی که یک سوپرمارکت یخچال های خود را روشن نگه می‌دارد. به جای آنکه این گرما در هوا رها شود، که خطر تشدید پدیده جزیره گرمایی شهری را به همراه دارد، می‌توان آن را جمع آوری کرد.این کار معمولا با استفاده از پمپ های گرمایی انجام می‌شود که دمای گرما را «افزایش» می‌دهند و سپس آن را از طریق لوله ها به همان ساختمان یا به شبکه های گرمایش شهری نزدیک منتقل می‌کنند تا فضاها و آب مصرفی را گرم کنند.یک تولیدکننده آلومینیوم در دانمارک با استفاده از همین فرایند، مصرف گاز در محل کارخانه را متوقف کرده است؛ اقدامی که پیش بینی می‌شود معادل مصرف سالانه گاز برای گرمایش و آب گرم ۱۳۲ خانه دانمارکی صرفه جویی ایجاد کند.در این تحلیل (منبع به زبان انگلیسی) آمده است که استفاده دوباره از گرمای اتلافی می‌تواند سالانه ۱۴۰ میلیارد یورو برای اروپا صرفه جویی به همراه داشته باشد؛ رقمی بر اساس ۳۱۰۰ تراوات ساعت گرما که در سال ۲۰۲۳ دور ریخته شده است. این یعنی تنها گرمای اتلافی اروپا می‌تواند انرژی مورد نیاز شهر پاریس را به مدت ۴۸ سال تامین کند.در آلمان، منابع موجود گرمای اتلافی صنعتی می‌توانند بیش از ۳۰ درصد نیاز کشور به گرمایش شهری را تامین کنند. این برآورد مراکز داده را دربر نمی‌گیرد؛ ظرفیتی که به گفته کارشناسان با توجه به وجود بیش از سه هزار سرور در این کشور می‌تواند پوشش را به طور قابل توجهی افزایش دهد.اروپا دیگر توان هدر دادن گرما را نداردکریستیان استرند، رئیس دانفوس کلایمت سولوشنز، می‌گوید: «ما انرژی ای را دور می‌ریزیم که پیشاپیش هزینه آن را پرداخته ایم.»او تاکید می‌کند: «گرمای اتلافی یکی از بزرگ ترین منابع دست نخورده انرژی در جهان است و استفاده دوباره از آن یکی از سریع ترین راه ها برای تقویت رقابت پذیری، امنیت انرژی و تاب آوری اروپا به شمار می‌رود. ما دیگر نمی‌توانیم اجازه دهیم این انرژی بیهوده از دست برود.»استرند معتقد است برای استفاده حداکثری از گرمای اتلافی باید بازیابی گرما به «رویه ای استاندارد» در صنعت تبدیل شود. به گفته او، شرکت های انرژی نیز باید اتصال ها را ساده تر کنند و دولت ها موانعی را از میان بردارند که در حال حاضر برق را برای این گونه سرمایه گذاری ها گران تر از گاز می‌کند.او می‌افزاید: «اگر این قطعات کنار هم قرار گیرد، گرمای اتلافی دیگر اتلاف نخواهد بود؛ بلکه به منبعی برای انرژی ارزان تر، تاب آوری بیشتر و رقابت پذیری قوی تر تبدیل می‌شود.»