تنش های ایران و مذاکرات سوریه، کردستان عراق را در مرکز دیپلماسی خاورمیانه قرار داد - تحلیل

اقلیم کردستان شمال عراق، اغلب در پشت پرده، نقش مهمی را در کاهش تنش ها در منطقه ایفا کرده است. در کنفرانسی در مجمع مؤسسه تحقیقات خاورمیانه (MERI) 2026 در اربیل، تعدادی از رهبران کرد ابتکارات اخیر منطقه را تشریح کردند. نظرات جدید در کنفرانس MERI نشان می دهد که چگونه رهبری کردها به دنبال هدایت درگیری اخیر بین ایالات متحده، اسرائیل و ایران بوده اند.

اگرچه اقلیم کردستان تحت بیش از 1000 حمله موشکی و پهپادی ایران قرار گرفت، رهبران کرد به دنبال دستیابی به ایران و آمریکا بودند. آنها همچنین برای میانجیگری مذاکرات بین دمشق و کردها در شرق سوریه کار کردند. رهبران کلیدی درگیر چه کسانی بودند؟ نچیروان بارزانی رئیس اقلیم کردستان و مسرور بارزانی نخست وزیر نقش مهمی داشتند. این دو نفر با هم فامیل هستند و حزب دمکرات کردستان را رهبری می کنند.

علاوه بر این، اعضای خانواده طالبان، در درجه اول بافل و قباد طالبانی، از حزب رقیب اتحادیه میهنی کردستان (PUK) نقش مهمی داشتند. "ما بخشی از راه حل هستیم" "ما امروز بسیار خرسندیم که می بینیم کردها بخشی از راه حل هستند - چه در سوریه، همانطور که با حضور رفیق مظلوم در عراق [عبدی] در راه حل قباد مشخص شده است، یا بخشی از قوباد [عبدی] در اینجا هستیم." انجمن 2026 موسسه تحقیقات خاورمیانه (MERI) در اربیل. قباد طالبانی معاون نخست وزیر دولت اقلیم کردستان (KRG) است.

به گزارش خبرگزاری رووداو، طالبانی به MERI گفت: «اربیل آمادگی خود را برای تسهیل گفتگوها بین کردها و کشورهایی که در خاورمیانه زندگی می‌کنند، از جمله در ایران، ابراز کرد.» او همچنین گفت: «ما امروز بسیار خرسندیم که می‌بینیم کردها بخشی از راه‌حل هستند - چه در سوریه، با حضور رفیق مظلوم [عبدی] در اینجا، و چه در روضانی که در عراق بخشی از راه حل نیستیم. نقش کلیدی در مذاکرات سوریه و ترکیه ایفا کرد.

نچیروان به دلیل تجربه طولانی و توانایی او در هدایت سیاست های پیچیده ایران، ترکیه، سوریه و عراق، چهره ای منحصر به فرد در سیاست کردستان امروز است. منطقه کردستان تا حدی به دلیل موقعیت جغرافیایی خود درگیر بحث های مختلفی است. شمال عراق با ایران، ترکیه و سوریه هم مرز است. این کشور در تقاطع سیاست های اصلی منطقه ای قرار دارد. به عنوان مثال، نیروهای ایالات متحده قبل از چپ در 30 سپتامبر در اقلیم کردستان متمرکز شده بودند. همانطور که اشاره شد، ایران 1000 بار منطقه را هدف قرار داده است.

این بیشتر به این دلیل است که ایران گروه های مخالف کرد ایرانی را که در شمال عراق مستقر هستند، هدف قرار می دهد. ترکیه در حال مذاکره با پ.ک.ک است و پ.ک.ک نیز در اقلیم کردستان نیروهایی دارد. ایالات متحده در سال 2025 سوریه را ترک می کرد و انتظار می رفت که نیروهای دموکراتیک سوریه تحت حمایت ایالات متحده که تحت رهبری کردها هستند، با دولت جدید دمشق ادغام شوند.

دولت اقلیم کردستان به دنبال این بود که مطمئن شود کردها در سوریه آسیب نخواهند دید. قباد طالبانی افزود: "به عنوان نیروهای سیاسی در منطقه کردستان، ما آماده هرگونه هماهنگی و نقشی هستیم که به ما محول شود." رووداو خاطرنشان کرد: «علاوه بر این، اقلیم کردستان کمک قابل توجهی به پیشرفت روند ادغام نیروهای سوریه دموکراتیک منحل شده (SDF) در سیستم دولتی سوریه کرده است.

این مهم است زیرا هنوز تنش‌های زیادی در سوریه وجود دارد و نقش حکومت اقلیم کردستان احتمالا تمام نشده است. مقامات سیاسی کرد سوریه، به نام AANES، هرگز منطقه مرفهی مانند اقلیم کردستان را ساختند. آنها همچنین با YPG و PKK مرتبط بودند و به این ترتیب عموما رقبای حزب دمکرات کردستان بودند. این سیاست داخلی کردها است، اما مهم است. با وجود اختلاف نظرهای گذشته بین سیاستمداران، رهبری کردها در اربیل به کمک کردها در سوریه رفتند.

نچیروان بارزانی از گروه های مخالف کرد ایرانی انتقاد کرد. این گروه ها در اقلیم کردستان پایگاه و اردوگاه دارند. برخی از گروه‌های کرد ایرانی به حزب دمکرات کردستان یا اتحادیه میهنی کردستان نزدیک‌تر هستند. با این حال، ایران به صراحت اعلام کرده است که تا زمانی که حکومت اقلیم کردستان نتواند به تهران اطمینان دهد که این گروه‌ها تهدیدی نیستند، به حملات خود ادامه خواهد داد. در اوایل سال، در ماه مارس، گزارش‌های رسانه‌ها حاکی از تمایل آمریکا به مسلح کردن گروه‌های کرد ایرانی بود.

نچیروان بارزانی در سخنرانی خود در MERI گفت: «متاسفانه نیروهای مخالف روژلات [منطقه کردستان غرب ایران] بسیار غیرمسئولانه رفتار کردند." این انتقاد شدیدی برای این گروه ها بود. اظهارات بارزانی مسائلی را که گروه‌های ایرانی کرد با آن روبرو هستند روشن می‌کند. آمارگی، یک شبکه رسانه محلی محلی، خاطرنشان کرد که اظهارات بارزانی پیچیدگی‌هایی را که گروه‌های ایرانی کرد با آن مواجه شده‌اند روشن می‌کند. حداقل شش مورد از این گروه ها وجود دارد.

اینها شامل حزب دموکرات کردستان و پژاک میانه رو و همچنین کومه له و پژاک با گرایش چپ تر هستند. پژاک اغلب با پ.ک.ک مرتبط است. گروه دیگر، خبات، بخشی از ائتلاف اپوزیسیون کردهای ایرانی است. این گروه ها در ژانویه و فوریه، درست قبل از شروع حملات ایالات متحده و اسرائیل، اتحاد تشکیل دادند. ایران ممکن است این تحول را نگران‌کننده دیده باشد. «در همین حال، طرف‌ها آماده‌سازی را آغاز کرده بودند. بر اساس گزارش‌هایی که در صفوف آنها منتشر شده بود، پیشمرگه‌های سابق از خارج بازگشتند، در حالی که سلاح‌های سبک و وسایل نقلیه به دست آمدند.

این تمهیدات ادعاهای ترامپ مبنی بر منحرف کردن یا نگهداری سلاح‌هایی که برای معترضان ایرانی در نظر گرفته شده بود را کردها ثابت نمی‌کند. عمارگی خاطرنشان کرد: برای برخی از کردهای ایران، از جمله فعالان، حامیان حزب و ناظران، جنگ 39 روزه فرصتی بود که مدتها در انتظار بود، پس از آنچه که آنها در جریان جنبش جین، جیان، آزادی (زنان، آزادی زندگی) یک فرصت از دست رفته در نظر گرفتند، احزاب مربوطه آن اتهامات را رد کردند.

آنها امیدوار بودند که رژیم تضعیف شده راه را برای عملیات زمینی هموار کند، اما رویدادها آنطور که آنها انتظار داشتند رخ نداد.» عمارگی افزود که «احزاب کرد ایرانی تصمیم خود برای عدم مداخله را با اشاره به عدم وجود تضمین و حمایت بین المللی توضیح دادند. بدون پوشش هوایی، هماهنگی خارجی و قیام گسترده‌تر در ایران، آنها می‌ترسیدند که عملیاتی شکست بخورد و غیرنظامیان در معرض انتقام قرار گیرند.» انتقاد بارزانی از این گروه‌ها ممکن است آن چیزی نباشد که در ظاهر به نظر می‌رسد.

او ممکن است با نشان دادن اینکه دولت اقلیم کردستان به نگرانی های ایران گوش می دهد، سعی در کاهش تنش با ایران دارد. تا زمانی که ایران باور داشته باشد که حکومت اقلیم کردستان این گروه ها را مهار خواهد کرد یا حداقل آنها را وادار به اعزام نیرو به مرزها خواهد کرد، ایران ممکن است حملات خود را کاهش دهد. بیانیه اخیر حزب دموکرات کردستان، یکی از گروه های ایرانی کرد، همچنین نشان داد که حزب دمکرات کردستان نیروهای خود را به مرز اعزام نخواهد کرد. حزب دموکرات کردستان تمایل دارد از نظر سیاسی به حزب دمکرات کردستان نزدیک باشد و نمی‌خواهد برای حکومت اقلیم کردستان مشکلی ایجاد کند.

اعضای KDPI برای چندین دهه در اقلیم کردستان ساکن بوده اند و تاسیسات آنها در نزدیکی کویا اغلب مورد هدف ایران قرار گرفته است. ایران می داند که نمی تواند همه مخالفان کرد را از بین ببرد. احتمالا به جای جنگیدن در ایران، گروه های ضعیف شده و خارج از کشور را ترجیح می دهد. به همین دلیل، ایران مایل است منتظر بماند و ببیند آیا حکومت اقلیم کردستان می تواند از محدود شدن فعالیت گروه ها اطمینان حاصل کند. هدف از اظهارات بارزانی کاهش تنش با تهران در این زمینه بود.