جایزه آزادی اندیشه ساخاروف ۲۰۲۶ به دادگاه بین‌المللی کیفری تعلق گرفت
جایزه آزادی اندیشه پارلمان اروپا، ساخاروف در سال ۲۰۲۶ به دادگاه بین‌المللی کیفری تعلق گرفت. ترانه و رومینا رحیمی دو معترض زندانی در ایران نیز جزو نامزدهای امسال این جایزه بودند.
بیش از ۲۰ سال است که دادگاه بین‌المللی کیفری لاهه عاملان جنایات جنگی، نسل‌کشی و سایر جنایات انسانی را در کشورهایی که راهی برای رسیدن به عدالت وجود ندارد، به پاسخگویی وادار می‌کند. به همین دلیل پارلمان اروپا جایزه ساخاروف را در سال ۲۰۲۶ به این نهاد بین‌المللی اعطا می‌کند.
رییس پارلمان اروپا، روبرتا متسولا روز پنجشنبه ۲۲ اکتبر دراستراسبورگ گفت: « اتحادیه اروپا بر پایه احترام به چندجانبه‌گرایی و نهادهای بین‌المللی استوار است و ما با این جایزه کار مهم دادگاه لاهه را در پاسداری از حقوق بین‌الملل و عدالت ارج می‌نهیم.»
متسولا با اشاره به دو نامزد دیگر این جایزه، ترانه و رومینا رحیمی، دو معترض زندانی در ایران که یکی از آنها به اعدام محکوم شده است، گفت: «ترانه و رومینا هنوز می‌بایست تمام زندگی‌شان را پیش رو می‌داشتند اما یکی از آنها تنها به دلیل اعتراض کردن با خطر اعدام روبروست و دیگری با حکم حبس چند دهه‌ای روبرو شده است.»
رییس پارلمان اروپا تصریح کرد که این دو خواهر نیز متعلق به "خانواده ساخاروف" هستند.
ترانه و رومینا رحیمی، دو خواهر بازداشت‌شده در جریان اعتراضات دی‌ماه ۱۴۰۴ از متهمان پرونده موسوم به "میدان شهدای اصفهان"، در زندان دولت‌آباد این شهر به سر می‌برند. ترانه رحیمی در دادگاه بدوی به اعدام و ۱۱ سال حبس و رومینا رحیمی به ۳۶ سال حبس محکوم شده‌اند.
رییس دادگاه بین‌المللی کیفری لاهه، توموکو آکانه اهدای این جایزه از سوی پارلمان اروپا را حمایتی مهم برای این دادگاه دانست و اشاره کرد که دادگاه لاهه در حال حاضر زیر فشارهای افزاینده و نیز تحریم‌های ایالات متحده قرار دارد.
در بیانیه‌ای که دادگاه لاهه منتشر کرده آمده است: «این جایزه تاکید می‌کند که ادامه همکاری و حمایت بین‌المللی تا چه اندازه برای انجام ماموریت این دادگاه به طور مستقل و بی‌طرفانه در خدمت عدالت و قربانیان جنایات سنگین، اهمیت دارد.»
دادگاه کیفری بین‌المللی لاهه در سال ۲۰۰۲ تاسیس شد و تا کنون ۱۲۵ کشور دنیا به آن پیوسته‌اند.
دادگاه بین‌المللی لاهه از سال ۲۰۲۴ پس از صدور حکم جلب برای بنیامین نتانیاهو نخست وزیر اسرائیل به دلیل ارتکاب جنایت جنگی در غزه از سوی ایالات متحده تحت فشارهای فزاینده قرار گرفته است. آمریکا این دادگاه را متهم می‌کند که به طور مستقل عمل نکرده و در صدور این حکم برای نتانیاهو انگیزه سیاسی داشته است.
آمریکا، اسرائیل، چین، روسیه، ترکیه و ایران از جمله کشورهایی هستند که به این دادگاه نپیوسته و احکام آن را به رسمیت نمی‌شناسند.
دولت آمریکا پیشتر نیز به دلیل انجام تحقیقات از سوی دادگاه لاهه درباره احتمال ارتکاب جنایت جنگی توسط سربازان امریکایی در افغانستان، علیه این دادگاه اقدام کرده بود. در فوریه ۲۰۲۵ دونالد ترامپ تحریم‌هایی را علیه کارمندان دادگاه لاهه اعمال کرد از جمله ممنوعیت دریافت ایمیل و استفاده از کارت اعتباری. همچنین توموکو آکانه رییس این دادگاه را نیز تحریم کرد. ترامپ همچنین سپتامبر امسال از کشورها خواست تا از این دادگاه خارج شوند.
مدتی بعد در اکتبر دولت ترامپ تحریم‌هایی علیه دادگاه لاهه نیز اعمال کرد و تراکنش‌های مالی و دیجیتال این نهاد بین‌المللی را مسدود ساخت، از جمله دسترسی به ایمیل و عملیات بانکی. این تحریم‌ها پس از ۱۸۰ روز به مرحله اجرا در می‌آیند.
اعلام این تحریم‌ها چند ساعت پس از اهدای جایزه نوبل صلح به قاضی سابق دادگاه لاهه، ناوی پیلای صورت گرفت که از سال ۲۰۰۳ تا ۲۰۰۸ قاضی این دادگاه بود.
جایزه ساخاروف از سال ۱۹۸۸ به اشخاص و نهادهایی اهدا می‌شود که برای دفاع از حقوق بشر و آزادی عقیده و بیان تلاش می‌کنند.
این جایزه در سال ۲۰۲۳ به مهسا امینی و جنبش "زن زندگی آزادی" و در سال ۲۰۱۲ به طور مشترک به نسرین ستوده وکیل حقوق بشری و جعفر پناهی فیلمساز ایرانی اهدا شد .
نام این جایزه برگرفته از آندری ساخاروف فیزیکدان منتقد دولت شوروی سابق و برنده نوبل صلح است.
جایزه ساخاروف که مبلغ آن ۵۰ هزار یورو است، در ماه دسامبر در پارلمان اروپا در استراسبورگ اهدا می‌شود.