خاطرات ناگفته از آرتمیس ۲؛ روایت فضانوردان از پرتنش‌ترین لحظات سفر به دور ماه
از هشدار کاذب نشت کابین اوراین تا وحشت فرمانده از گم‌شدن در فضا، مأموریت آرتمیس ۲ سفری خالی از تنش و اضطراب برای فضانوردان نبود.
از هشدار کاذب نشت کابین اوراین تا وحشت فرمانده از گم‌شدن در فضا، مأموریت آرتمیس ۲ سفری خالی از تنش و اضطراب برای فضانوردان نبود.
فضانوردان مأموریت آرتمیس ۲ ناسا درجریان سفر تاریخی خود به دور ماه در اوایل سال جاری، لحظات پرتنشی را پشت سر گذاشتند که هرچند ختم به خیر شدند، برای زمان‌هایی کوتاه، اضطراب و نگرانی خدمه را در پی داشتند. سه فضانورد مأموریت هفته‌ی گذشته با حضور در جشنواره بین‌المللی علم و اکتشافات فضایی استارموس هشتم در تنریف اسپانیا، برخی از این خاطرات ناگفته‌ی خود را بازگو کردند.
لحظه‌ی پرتنش نخست در همان اوایل پرواز رخ داد. خدمه در آستانه‌ی روشن‌کردن موتور فضاپیما برای انجام مانور ضروری به‌منظور قرارگیری در مسیر رسیدن به ماه، ناگهان با هشدار غیرمنتظره‌ای درباره‌ی احتمال نشت در کابین مواجه شدند؛ تهدیدی که می‌توانست موجب لغو پرواز فضایی تاریخی آن‌ها شود.
ویکتور گلاور، خلبان آرتمیس ۲، ۱۸ اکتبر در گفت‌وگو با کریس هدفیلد، فضانورد پیشین کانادایی، جزئیات حادثه را فاش کرد. او گفت: «اگر آن اتفاق پنج دقیقه دیرتر رخ داده بود، شاید دیگر نمی‌توانستیم آن مانور را انجام دهیم.»
هشدار مربوط به نشت احتمالی کابین دوم آوریل، در دومین روز مأموریت آرتمیس ۲ صادر شد؛ زمانی که فضاپیمای اوراین پس از پیمودن مسافتی در حدود ۶۱هزار کیلومتر در فضا، همچنان در مداری بسیار کشیده به دور زمین قرار داشت و دوباره به سمت سیاره حرکت می‌کرد.
اوراین در واقع در حال تکمیل مدار بسیار بیضوی خود به دور زمین بود تا خدمه و مرکز کنترل مأموریت بتوانند پیش از آغاز سفر اصلی به سوی ماه، سامانه‌های کپسول را آزمایش کنند. فضاپیما در آن لحظه به نزدیک‌ترین نقطه‌ی خود به زمین (ارتفاعی در حدود ۱۶۰ کیلومتر از سطح سیاره) نزدیک می‌شد و پس از آن، قرار بود مانور حیاتی تزریق به مدار انتقال به ماه را انجام دهد تا فضانوردان در مسیر رسیدن به قمر زمین قرار بگیرند.
«فکر کنم داریم مستقیم به وسط زمین کوبیده می‌شویم؛ زیرا داشتیم بیش از حد به سطح نزدیک می‌شدیم.»
گلاور با اشاره به جرمی هانسن، متخصص مأموریت آرتمیس ۲ از آژانس فضایی کانادا، گفت: «جرمی از پنجره بیرون را نگاه کرد و گفت: «فکر کنم داریم مستقیم به وسط زمین کوبیده می‌شویم؛ زیرا داشتیم بیش از حد به سطح نزدیک می‌شدیم.»
نزدیکی بیش از حد فضاپیما به زمین چالش‌های دیگری نیز به همراه داشت؛ زیرا اوراین از منطقه‌ای عبور می‌کرد که مملو از زباله‌های مداری و ماهواره‌ها بود. گلاور توضیح داد: «تراکم اجرام در منطقه‌ای که به آن نزدیک می‌شدیم بیشتر می‌شد و میزان تابش‌های فضایی نیز افزایش می‌یافت.»
درست در همین مرحله‌ی حساس و دشوار مأموریت بود که اوراین، حدود ۱۵ دقیقه پیش از مانور حیاتی تزریق به مدار انتقال به ماه، هشداری درباره‌ی احتمال نشت در کابین صادر کرد. گلاور گفت: «اینکه مشخص کنیم هشدار واقعی است یا نه، اهمیت بسیار زیادی داشت.»
خدمه و مرکز کنترل مأموریت با پرسشی سرنوشت‌ساز روبه‌رو شدند: آیا پیمودن ادامه‌ی مسیر به‌سمت ماه ایمن بود یا باید مانور برنامه‌ریزی‌شده را لغو می‌کردند و مأموریت را بسیار زودتر از موعد به پایان می‌رساندند؟
گلاور با یادآوری آن لحظات گفت: «قرار است مانور تزریق به مدار انتقال ماه را انجام دهیم و به‌سمت ماه حرکت کنیم یا همین حالا لباس‌های فضانوردی خود را بپوشیم تا برای بازگشت به زمین آماده شویم؟»
زمان‌بندی آن اتفاق اهمیت ویژه‌ای داشت. مانور تزریق به مدار انتقال ماه برای خارج‌کردن اوراین از مدار زمین و قراردادن آن در مسیر حرکت به دور ماه طراحی شده بود. این مانور نقطه عطفی مهم در مأموریت محسوب می‌شد؛ زیرا نخستین‌بار از زمان برنامه آپولو بود که انسان‌ها در مسیر سفر به ماه، نزدیک‌ترین جرم همسایه‌ی زمین قرار می‌گرفتند.
همان‌طور که جاد فریلینگ، مدیر پرواز ناسا، در نشست خبری دوم آوریل توضیح داد، خوشبختانه هشدار صادرشده اشتباه بود و نشت واقعی وجود نداشت. در نتیجه، به مأموریت آرتمیس ۲ اجازه‌ی ادامه عملیات داده شد. موتور اصلی اوراین حدود پنج دقیقه و ۵۰ ثانیه روشن ماند و چهار فضانورد را با موفقیت در مسیر سفر به دور ماه قرار داد.
گلاور با یادآوری آن لحظات گفت: «شمارش معکوس زمان را تماشا می‌کردیم، سرعت‌ها افزایش می‌یافتند و اعداد صورتی و سبز به هم نزدیک می‌شدند.» او افزود: «همه‌چیز طبق برنامه پیش می‌رفت. اوضاع خوب به نظر می‌رسید.» اندکی بعد، خدمه بالاخره از دام گرانش زمین رها شدند و با سرعتی در حدود ۳۹هزار و ۴۳۰ کیلومتر بر ساعت به‌سمت ماه شتافتند.
صدور هشدار کاذب تنها لحظه‌ی پرتنش پیش‌آمده حین مأموریت نبود. رید وایزمن، فرمانده آرتمیس ۲ نیز در نقطه‌ای از سفر ترسید که شاید او و خدمه‌اش پس از به دور ماه، هرگز نتوانند به خانه بازگردند؛ زیرا از نقطه‌ای که قرار بود مسیر بازگشت را آغاز کنند، عبور کرده بودند.
قرار بود رید وایزمن و سه هم‌تیمی‌اش در ششمین روز از مأموریت ۱۰ روزه‌شان، پیش از تغییر مسیر به‌سمت زمین، به فاصله‌ی تقریباً ۴۰۶هزار و ۸۲۳ کیلومتری از زمین برسند؛ مقداری که از هر مسافت پیموده‌شده توسط انسان‌ها در فضا، بیشتر بود.
اما پس از رسیدن به حداکثر فاصله، شمارنده‌ی مسافت اوراین همچنان افزایش می‌یافت و فضاپیما از نقطه تعیین‌شده برای بازگشت عبور می‌کرد. وایزمن در سخنرانی خود برای حاضران در جشنواره استارموس هشتم توضیح داد که این اتفاق باعث شد فکر کند شاید مشکلی جدی پیش آمده باشد.
فرمانده آرتمیس ۲ گفت: «مرکز کنترل مأموریت در هیوستون به ما گفته بود حداکثر فاصله‌مان از زمین ۴۰۶هزار و ۸۲۳ کیلومتر خواهد بود. من این عدد را زیر نظر داشتم و دیدم که به ۴۰۶هزار و ۸۲۳ کیلومتر رسید. با خودم فکر کردم عالی شد، این بیشترین فاصله‌ای است که از زمین خواهیم داشت و عدد بعدی که می‌بینم، ۴۰۶هزار و ۸۲۲ کیلومتر خواهد بود؛ یعنی داریم به خانه برمی‌گردیم.
پس از رسیدن به حداکثر فاصله، شمارنده‌ی مسافت اوراین همچنان افزایش می‌یافت و فضاپیما از نقطه تعیین‌شده برای بازگشت عبور می‌کرد
اما حدود سه دقیقه بعد، به‌جای ۴۰۸هزار و ۸۲۲ کیلومتر، عدد ۴۰۸هزار و ۸۲۷ کیلومتر را دیدم. عدد داشت بیشتر می‌شد. با خودم گفتم: «چی؟ این عجیب است.» وایزمن افزود: :همان لحظه بود که واقعاً احساس ترس کردم؛ چون فکر کردم بیش از حد دور شده‌ایم، دیگر هرگز به خانه برنمی‌گردیم و به همین دلیل واقعاً وحشت‌زده شدم.»
سرانجام، وایزمن دید که شمارنده شروع به کاهش کرده است. در همین حین، ویکتور گلاور و کریستینا کوک کنار پنجره مشغول رصد علمی ماه بودند و جرمی هانسن گزارش‌هایی را به مرکز کنترل مأموریت ارسال می‌کرد. به همین دلیل، لحظات نگرانی وایزمن از دید دیگر اعضای خدمه پنهان ماند.
با وجود تمام لحظات پرتنش، خدمه آرتمیس ۲ تاریخ‌ساز شدند. آن‌ها نخستین فضانوردانی بودند که در نیم‌قرن گذشته پا را از مدار نزدیک زمین فراتر گذاشتند و ماه را از نزدیک دیدند. چهار فضانورد روز ۱۰ آوریل، پس از نزدیک به ۱۰ روز حضور در فضا، به سلامت به زمین بازگشتند و در اقیانوس آرام، در نزدیکی سواحل سن‌دیگو، فرود آمدند.