داستان کتابی در غزه: دارایی با ارزشی که جان تازه ای به آن داده است

ایا الشوا، 10 ساله، در کلاس ششم مدرسه ای در شمال غزه می نشیند و کتابی را که اخیرا دریافت کرده و اکنون یکی از با ارزش ترین دارایی های اوست، در دست دارد.

قبل از اینکه به دست آیا برسد، سفر سختی داشت. یک بار قبل از حمله اسرائیل ساختمانی را که در آن قرار داشت خراب کرد و زیر آوار مدفون شد، روی قفسه کتاب نشست. سپس یک روز کسی آن را بازیابی کرد، آن را تمیز کرد، صفحات آن را مرتب کرد و آنها را تعمیر کرد. کتاب سپس راه خود را به خواننده جدیدی پیدا کرد.

در میان ویرانی های گسترده در جنگ نسل کشی اسرائیل در غزه، کتاب ها - یکی از آسیب پذیرترین اقلام - به کالایی کمیاب تبدیل شده است.

به گفته یونیسف، حدود 98 درصد از ساختمان‌های مدارس در نوار غزه تخریب یا آسیب دیده‌اند.

از آنجایی که تقریبا 700000 کودک در غزه از زمان آغاز جنگ در اکتبر 2023 از آموزش حضوری منظم محروم شده اند، کتاب همچنین راهی حیاتی برای کودکان برای برقراری ارتباط مجدد با یادگیری شده است.

یونسکو خسارات گسترده به اماکن و مؤسسات فرهنگی غزه از جمله کتابخانه ها را مستند کرده است. با «آتش‌بس» در غزه از اکتبر 2025، که طی آن بمباران‌های اسرائیل کاهش نسبی داشته است، کتاب‌ها شروع به زندگی دوم کردند.

محمد سعد، 54 ساله، اهل بیت لاهیه، بیش از 35 سال را صرف جمع آوری کتاب کرده است و پیش از جنگ، تخمین زده بود که بین 50000 تا 100000 عنوان در کتابخانه خود داشته است.

در 7 دسامبر 2023، کتابخانه ویران شد.

سعد پس از 16 بار آواره شدن در مجموع، دوباره به بیت لهیه بازگشت تا ببیند چه چیزی از مجموعه کتاب هایش باقی مانده است. از زیر آوار خانه اش شروع به بیرون کشیدن کتاب های باقی مانده کرد.

سعد گفت: «من جانم را به خطر انداختم تا این کتاب ها را از زیر آوار نجات دهم.

او توانست حدود 12000 کتاب را از زیر آوار بیرون بیاورد و هر چه در توان داشت به دیرالبلاح منتقل کرد و در آنجا خیمه ای برپا کرد و کتابخانه ای به نام اطهر به معنای «تاثیر» و همچنین مربوط به آثار باستانی یا آثار تاریخی تأسیس کرد.

از چادر، سعد و پسرش محمد شروع به تمیز کردن و تعمیر هزاران کتابی که در اختیار داشتند، کردند.

اما هدف سعد تنها نجات کتاب ها از آسیب نیست. او همچنین می خواهد که آنها به مردم، به ویژه کودکان دسترسی پیدا کنند.

اکنون کتابخانه کودکانی را می‌بیند که هر روز می‌آیند و به دنبال داستان‌هایی هستند که ممکن است به آنها کمک کند تا از سختی‌های خود فرار کنند.

دسترسی کودکان به کتاب در وهله اول یک دلیل کلیدی برای نجات آنهاست: دسترسی به دانش و بازگرداندن آنها به مطالعه و یادگیری با وجود جنگ و آوارگی.

اما کتاب‌هایی که سعد نجات می‌دهد همچنان با خطرات دیگری روبرو هستند. در داخل چادر محافظت کمی در برابر آفتاب، گرما، رطوبت و باران وجود دارد.

سعد گفت: "من آنها را از زیر آوار و از آتش نجات دادم. امروز نمی توانم آنها را از باران نجات دهم."

در جای دیگر، عمر حمد، 30 ساله، یک آواره از بیت حانون در شمال غزه نیز در جستجوی کتابخانه های ویران شده برای کتاب بوده است.

او مکان کتابخانه ها را در شمال غزه و شهر غزه ردیابی کرد و با صاحبان آنها تماس گرفت. حمد می گوید که تا کنون او و تیمش حدود 3000 کتاب را بیرون آورده اند.

همه کتاب ها از آوار بیرون نیامده اند. برخی از آن ها توسط خانواده های افرادی که کشته شده بودند و کتابخانه های خصوصی داشتند اهدا شد، در حالی که گروه، دیگران را خریداری یا تجدید چاپ کرد.

از جمله کتاب هایی که عمر نجات داد، فاجعه فلسطین بود که در سال 1956 چاپ شد. او آن را در کتابخانه ویران شده دانشگاه اسلامی غزه، جایی که کتاب ها در میان آوار پراکنده شده بود، یافت.

بازیابی کتاب تنها آغاز کار او بود.

عمر و دوستش ابراهیم کتاب ها را تمیز کردند، گرد و غبار و آثار قلوه سنگ را زدودند، صفحات را مرتب و مرتب کردند و سعی کردند هر چه می توانستند تعمیر کنند.

زمانی که کتابی نیاز به ترمیم تخصصی تری داشت، به جمیل مقداد 71 ساله در اردوگاه آوارگان شاطی در شهر غزه مراجعه کرد.

میکداد بیش از 45 سال در صحافی و تعمیر کتاب کار کرده است. کتابخانه و چاپخانه‌اش در طول جنگ ویران شد، اما او با استفاده از تجربه‌اش با استفاده از تجربه‌اش، صفحات را مرتب کرد، بخش‌های پاره‌شده آثار را چسباند، کتاب‌ها را دوخت و دوباره آنها را صیقل داد.

هیچ هزینه واحدی برای تعمیر کتاب وجود ندارد. بستگی به میزان آسیب و مواد مورد نیاز دارد. اما هزینه مواد به شدت افزایش یافته است.

تعمیر کتاب آسیب دیده بسته به شرایط آن دو روز تا یک هفته طول می کشد. گاهی اوقات هزینه تعمیر می تواند بیش از ارزش کتاب باشد.

هر کتابی را نمی توان تعمیر کرد. عمر می‌گوید برخی از کتاب‌هایی که پیدا کردند 80 یا 90 درصد آسیب دیده بودند و باید رها می‌شدند، زیرا دیگر قابل تعمیر یا بازیابی نبودند.

در زمان‌های دیگر، کتاب‌هایی را نگه می‌داشتند که دیگر قابل خواندن نبود، زیرا سوراخ‌های گلوله یا آسیب‌های آتش، آنها را شاهد نسل‌کشی در غزه می‌کرد.

عمر گفت: «ما آنها را با خود بردیم تا بتوانند شاهدان این جنایت باشند.

برای کتاب‌هایی که می‌توان ذخیره کرد، عمر نمی‌خواهد آن‌ها در قفسه‌های کتابخانه‌ها باقی بمانند، بلکه می‌خواهند در میان جمعیتی که به خاطر عشقشان به ادبیات شناخته می‌شود، توزیع شود.

عمر همچنین ابتکاراتی را برای ارائه کتاب به دانش آموزان در مدارس سازماندهی می کند تا بتوان از آنها یک بار دیگر برای هدف اصلی خود استفاده کرد: خواندن و یادگیری.

ایا، 10 ساله، با یکی از این کتاب ها به پایان می رسد: ماجراجویی خانه خالی اثر سر آرتور کانن دویل.

او این رمان را راهی برای ادامه تحصیل می‌داند، زمانی که مدارس، اغلب به شکل یک چادر شلوغ، تلاش می‌کنند تا نقش خود را در آموزش کودکان از سر بگیرند.

قبل از اینکه ساختمان در یکی از هزاران حمله هوایی اسرائیل با خاک یکسان شود، در قفسه ای در یک خانه یا کتابخانه در غزه آغاز شد. سپس برای ماه‌ها زیر آوار باقی ماند تا اینکه توسط فردی که جان خود را برای نجات کتاب‌های گمشده به خطر انداخته بود نجات پیدا کرد. سپس آن را به یک کارشناس مرمت که آن را تعمیر و تمیز کرد منتقل شد. سرانجام، به دست دانش‌آموزی رسید که همچنان عاشق یادگیری است و بر جنگ نسل‌کشی اسرائیل در غزه غلبه خواهد کرد.

در نهایت، کتاب از نابودی جان سالم به در برد و به هدف اول خود بازگشت: باز شدن و خواندن.