در حالی که اتحادیه اروپا تجارت آزاد با آسیای جنوب شرقی را پیش می برد، چرا هیچ توافقی در سطح ASEAN وجود ندارد؟

اتحادیه اروپا و چندین کشور جنوب شرق آسیا در حال نزدیک شدن به خط پایان قراردادهای تجاری دوجانبه هستند و اگر ضرب الاجل فعلی باقی بماند، بلوک اروپایی تا اواسط سال آینده با شش کشور از 11 کشور آسه آن توافقاتی امضا خواهد کرد.

قراردادهای تجارت آزاد با سنگاپور و ویتنام هم اکنون در حال اجرا هستند. مذاکرات با اندونزی به پایان رسیده است و جاکارتا قصد دارد این توافق را در اکتبر امضا کند و اجرای آن برای اوایل سال 2027 انجام شود.

برای مشاهده این ویدیو لطفا جاوا اسکریپت را فعال کنید و به مرورگر وب که از ویدیوی HTML5 پشتیبانی می کند ارتقا دهید.

مذاکرات با تایلند که در سال 2023 دوباره آغاز شد، به 9 دور مذاکره رسیده است، در حالی که مالزی مذاکرات را در اوایل سال 2025 پس از وقفه 13 ساله از سر گرفت. انتظار می رود هر دو تا پایان سال یا اوایل سال 2027 نهایی شوند.

در اوایل این هفته، اتحادیه اروپا و فیلیپین اعلام کردند که به "توافق قابل توجهی" در مورد توافقنامه تجارت آزاد خود رسیده اند و آن را برای انعقاد رسمی در ماه های آینده قرار می دهند.

کریس هامفری، مدیر اجرایی شورای بازرگانی اتحادیه اروپا و آسه‌آن، در گفتگو با دویچه وله، تعامل اتحادیه اروپا با آسه‌آن در زمینه تجارت و سرمایه‌گذاری را «در بالاترین حد خود» توصیف کرد.

انجمن کشورهای جنوب شرقی آسیا (ASEAN) اکنون سومین شریک تجاری بزرگ اتحادیه اروپا در خارج از اروپا است، پس از ایالات متحده و چین.

این هفته، مانیل میزبان اجلاس تجاری ASEAN-EU و بیست و دومین نشست وزرای اقتصادی آسه آن و کمیسر تجارت اتحادیه اروپا بود. دو بلوک برای محافظت از خود در برابر افزایش تنش‌های ژئوپلیتیکی، از جمله اقدامات تجاری یکجانبه و درگیری‌های منطقه‌ای، که «به طور جمعی نظم بین‌المللی مبتنی بر قوانین را تهدید می‌کنند»، تعهد همکاری بیشتری دادند.

بروکسل شبکه توافقات تجاری خود را در سطح جهانی گسترش می دهد زیرا به دنبال گسترش به بازارهای جدید و تشکیل زنجیره های تامین انعطاف پذیرتر است. آسیای جنوب شرقی به نوبه خود در مرکز زنجیره های تامین نیمه هادی ها، الکترونیک، وسایل نقلیه الکتریکی و باتری ها قرار دارد و سرمایه گذاری در مراکز داده، انرژی های تجدیدپذیر و خدمات دیجیتال انجام می شود.

چنین گسترش اقتصادی، همراه با تلاش های شرکت های چند ملیتی برای تنوع بخشیدن به تولید فراتر از چین، دسترسی به بازارهای آسیای جنوب شرقی را برای شرکت های اروپایی جذاب تر کرده است.

آلفرد گرستل، کارشناس روابط بین‌الملل هند و اقیانوسیه در دانشگاه وین، به دویچه وله گفت که تغییرات ژئوپلیتیکی و ژئواکونومیکی نیز همکاری بین دو منطقه را تسریع می‌کند.

او گفت که "سیاست های تجاری محافظه کارانه و نامنظم" دونالد ترامپ، رئیس جمهور ایالات متحده، به عنوان یک کاتالیزور حیاتی عمل کرده است، در حالی که استراتژی اتحادیه اروپا برای "ریسک زدایی از چین" و متنوع کردن زنجیره های تامین، اهمیت استراتژیک آسیای جنوب شرقی را افزایش داده است.

مشارکت قوی‌تر با کشورهای اروپایی نیز به نفع دولت‌های آسیای جنوب شرقی است، که مدت‌ها تلاش کرده‌اند روابط اقتصادی گسترده‌ای را با قدرت‌های رقیب حفظ کنند تا اینکه بیش از حد به چین، ایالات متحده یا هر شریک دیگری وابسته شوند.

همفری گفت که شورای تجاری اتحادیه اروپا و آسه آن خواستار یک چارچوب اقتصادی منطقه به منطقه با مسیری روشن برای یک توافق تجاری آزاد منطقه به منطقه است، "چیزی که تجارت اروپایی به طور مداوم خواستار آن بوده است."

هامفری به دویچه وله گفت: «این یک رویکرد مدولار را اتخاذ می کند، شاید با یک توافقنامه تجارت دیجیتال منطقه به منطقه و یک توافقنامه حفاظت از سرمایه گذاری شروع شود.

این ایده دقیقا جدید نیست - اتحادیه اروپا و آسه آن مذاکراتی را برای توافق منطقه به منطقه در سال 2007 آغاز کردند، اما مذاکرات بر سر اختلافات عظیم بین اقتصادهای آسه آن و اختلاف نظرها بر سر محدوده توافق با شکست مواجه شد.

این مذاکرات با توافق دوجانبه در سال 2009 به پایان رسید و پس از آن بروکسل به مذاکره در مورد معاملات دوجانبه با تک تک اعضای آسه آن روی آورد.

مهمترین مشکل حفظ کننده تا به امروز، زیرا آسه آن شامل سنگاپور، یکی از ثروتمندترین اقتصادهای جهان، در کنار اعضای در حال توسعه و کمتر توسعه یافته است، که توافق بر سر تعهدات مشترک قابل قبول بروکسل را دشوار می کند.

گرستل گفت: «علاوه بر این، رعایت استانداردهای بالای اجتماعی، کارگری و زیست محیطی اتحادیه اروپا برای اعضای کمتر توسعه یافته آسه آن دشوار است.

با این حال، حتی بدون چشم‌انداز فوری یک توافق کامل منطقه به منطقه، تکمیل قراردادهای دوجانبه فعلی به اتحادیه اروپا ترتیبات تجاری ترجیحی با اکثر اقتصادهای بزرگ آسه‌آن می‌دهد و نشان می‌دهد که جنوب شرق آسیا در دستور کار تجاری بروکسل بالاتر رفته است.

اما برای هامفری، این باید نقطه شروع باشد تا نقطه پایان. او گفت که نگرانی این است که کمیسیون اروپا ممکن است تمایلی به حرکت به سمت توافقات منطقه به منطقه نداشته باشد.

او به دویچه وله گفت: با توجه به پنجاهمین سالگرد روابط اتحادیه اروپا و آسه آن در سال 2027، ما امیدواریم که کمیسیون این نقطه عطف را جدی بگیرد و کار بر روی معماری اقتصادی منطقه به منطقه را افزایش دهد.

ناکامی در انجام این کار تنها باعث می شود که ASEAN فکر کند که اتحادیه اروپا منطقه را جدی نمی گیرد.