روسیه و ایران در حال کپی برداری از فایروال بزرگ چین هستند

تقریبا برای سه ماه، اکثریت قریب به اتفاق مردم ایران از اینترنت قطع شده بودند. مقامات ایرانی در ماه فوریه همزمان با آغاز حملات نظامی آمریکا و اسرائیل علیه این کشور، قطع اینترنت سراسری را آغاز کردند. با سقوط بمب‌ها از آسمان، ایرانیان نمی‌توانستند با عزیزان خود تماس بگیرند، به اطلاعات مربوط به مناطق خطرناک دسترسی داشته باشند یا به دنبال راهنمایی‌های پزشکی نجات‌دهنده بالقوه باشند.

بر اساس نسخه جدید فهرست سالانه Freedom House در شبکه که امروز منتشر شد، خاموشی - طولانی‌ترین در نوع خود در جهان - ایران را به عنوان یکی از بدترین محیط‌های جهان برای آزادی اینترنت معرفی کرد. قطعی اینترنت ایران با انبوهی از اقدامات سرکوبگرانه دیگر همراه بود که اوج تلاش برای بازسازی اینترنت ایران برای منزوی کردن مردم ایران بود.

تلاش مشابهی در روسیه در حال انجام است که توسط ولادیمیر پوتین و دوستانش دنبال می شود. مقامات در هر دو کشور به دنبال محدود کردن مردم خود به اینترنت داخلی هستند که توسط سرویس‌های همسو با دولت اداره می‌شود، که در آن دولت اطلاعات را خفه می‌کند و سخنان مخالف را سرکوب می‌کند. دموکراسی‌های جهان باید از شکست این تلاش‌ها اطمینان حاصل کنند تا مردم ایران و روسیه ابزاری برای به چالش کشیدن قدرت اقتدارگرایانه رهبران خود داشته باشند.

مقامات ایران و روسیه تلاش هایی را برای محدود کردن دسترسی به خدمات اینترنتی جهانی و سوق دادن مردم به سمت جایگزین های همسو با دولت در تلاش برای تکرار سیستم سانسور گسترده چین، معروف به دیوار آتش بزرگ، دنبال کرده اند. در حالی که فایروال بزرگ از ابتدا در زیرساخت های چین ساخته شده است، دولت های روسیه و ایران باید سیستم های خود را برای تسهیل سانسور سیستمی و وادار کردن مردم خود به تبعیت از آن، مهندسی مجدد کنند. خدمات مورد حمایت دولت به دلیل انطباق آنها با خواسته های دولت برای سانسور و نظارت مورد حمایت قرار می گیرند و رهبران سرکوبگر را قادر می سازند.

برای حفظ کنترل اطلاعات و قدرت سیاسی. در طول سال گذشته، مقامات روسیه محدودیت‌های واتس‌اپ متا و پلتفرم پیام‌رسان خانگی تلگرام را تشدید کردند و سرعت را به شدت کاهش دادند. مقامات روسی پذیرش Max - یک پلت فرم پیام رسانی که توسط شرکت دولتی VKontakte یا VK توسعه یافته است - و دارای ویژگی های نظارتی است را تحت فشار قرار داده اند.

پلتفرم‌های رسانه‌های اجتماعی جهانی علیرغم همه ناکامی‌هایشان، امکان برقراری ارتباط و تبادل فراتر از مرزهای یک کشور را فراهم می‌کنند و مکانی را برای به چالش کشیدن دستورات سانسور ارائه می‌دهند. هر دو دولت همچنین دسترسی به شبکه های خصوصی مجازی تجاری یا VPN ها را محدود کرده اند، که از ترافیک اینترنت محافظت می کند و مردم را قادر می سازد از سانسور وب سایت دوری کنند. مقامات ایرانی در سال 2024 استفاده از VPN‌هایی را که «غیرمجاز» تلقی می‌شدند، جرم‌انگاری کردند و مردم را به استفاده از ارائه‌دهندگان دارای مجوز دولتی که به مقامات اجازه می‌دهند به راحتی سانسور و نظارت را انجام دهند، سوق دادند.

در طول کشمکش‌های جاری، قیمت VPN‌های تحت حمایت دولتی و هزینه‌های بازار سیاه به شدت افزایش یافت - یک نفر گزارش داد که حدود 20 دلار برای یک گیگابایت داده، حدود یک پنجم متوسط ​​دستمزد ماهانه، پرداخت کرده است. مقامات ایران و روسیه از درد قطع شدن اینترنت استفاده کرده اند تا مردم را به سمت پشته اینترنت همسو با اقتدارگرایی سوق دهند. مقامات روسی در سپتامبر 2025 یک «ثبت خدمات مهم اجتماعی» را اعلام کردند که به عنوان لیست سفید وب‌سایت‌هایی عمل می‌کند که ارائه‌دهندگان اینترنت باید در هنگام خاموش شدن به آنها دسترسی داشته باشند.

این فهرست شامل رسانه‌های دولتی و Max، و همچنین دیگر پلتفرم‌های همسو با دولت مانند VK است. هزینه های انزوای دیجیتال بسیار زیاد است و مردم عادی آن را تقبل می کنند. این تلاش ها ارتباط خانواده ها را با عزیزان خود در خارج از کشور قطع می کند، تجارت و تجارت بین المللی را مختل می کند و مردم را تحت سانسور و نظارت گسترده قرار می دهد.

برای مقامات ایران و روسیه، چشم انداز کنترل سیاسی درازمدت ارزش رنجی را دارد که بر مردم آنها تحمیل شده است. دموکراسی ها باید تلاش کنند تا این تلاش ها را تضعیف کنند، به ویژه با سرمایه گذاری در فناوری که به مردم اجازه می دهد از این روش های کنترل چشم پوشی کنند. خدمات اینترنت ماهواره‌ای می‌تواند به مردم در مقابله با خاموشی اینترنت کمک کند، تا جایی که مقامات ایرانی در ماه اکتبر مجازات‌هایی تا دو سال حبس برای استفاده از خدمات ماهواره‌ای بدون مجوز تعیین کردند.

نوآوری در قابلیت ارتباط مستقیم به سلول ممکن است رفع برخی از محدودیت‌های فیزیکی هاب‌های ماهواره‌ای را ممکن کند ابزارهای دیگری مانند شبکه‌های مش غیرمتمرکز و فناوری دور زدن شبه VPN نیز نقش مهمی ایفا می‌کنند. در ایالات متحده، صندوق فناوری باز مدلی از نوآوری آمریکایی و رهبری جهانی در تلاش‌های فنی برای حمایت از اینترنت باز است. یک سازمان غیرانتفاعی تحت حمایت دولت از سال 2011 که در حال حاضر در ایالات متحده فعالیت می کند.

آژانس جهانی رسانه، این صندوق از اکوسیستم ابزارهای منبع باز ضد سانسور پشتیبانی می کند، که بسیاری از آنها برای حمایت از افراد در کشورهای بسته مانند ایران، روسیه و چین ساخته شده اند. دولت ایالات متحده باید سرمایه گذاری خود را در صندوق فناوری باز گسترش دهد تا اطمینان حاصل کند که منابع کافی برای ادامه این کار مهم را دارد. رهبران سرکوبگر ایران و روسیه به دنبال جدا کردن مردم خود از اینترنت جهانی برای حفظ قدرت خود هستند.

اطمینان از اینکه مردم می توانند در ارتباط باقی بمانند برای شکستن این درک ضروری است. کیان وستینسون، معاون پژوهشی Freedom House و نویسنده کتاب «آزادی در شبکه ۲۰۲۶: تغییرات لرزه‌ای در اینترنت جهانی» است.