سفیدشدن صخره‌های مرجانی در گرمای شدید: آیا چترهای زیرآبی می‌توانند نجاتشان بدهند؟

آیا چتر در زیر آب هم کار می‌کند؟ پاسخ ظاهرا مثبت است، اما نه به دلیلی که خیلی‌ها تصور می‌کنند.در سراسر جهان، موج‌های گرمای دریایی صخره‌های مرجانی را در معرض تنش شدید حرارتی قرار داده‌اند. وقتی دمای آب دریا بیش از حد بالا می‌رود، مرجان‌های تحت فشار جلبک‌های میکروسکوپی ساکن بافت‌های خود را بیرون می‌رانند و در نتیجه سفید می‌شوند و منبع اصلی تغذیه خود را از دست می‌دهند؛ پدیده‌ای که به نام «سفیدشدگی» شناخته می‌شود و اکنون با نرخی نگران‌کننده در حال وقوع است.گروهی از دانشمندان در فلوریدا بر این باورند که چترهای زیرآبی می‌توانند بخشی از این خسارت را کاهش دهند.کارن نیلی از دانشگاه نوا سوتی‌استرن، نویسنده اصلی مقاله پژوهشی که این هفته در نشریه فرانتیرز این مارین ساینس منتشر شده، می‌گوید: «سفیدشدگی مرجان‌ها ناشی از گرما احتمالا بزرگ‌ترین تهدید برای صخره‌ها در سراسر جهان است. راهکارهایی مثل سایه‌دادن می‌تواند در مقیاس‌های کوچک حفاظت موقت فراهم کند.»چگونه چترهای زیرآبی از مرجان‌های فلوریدا محافظت کردنداین پژوهش پس از آن شکل گرفت که در سال ۲۰۲۳ موج گرمای دریایی بی‌سابقه‌ای فلوریدا کیز را درنوردید.در بیشتر نقاط، تقریبا همه انواع مرجان دچار سفیدشدگی شدند و مرجان‌های شاخه‌ای ـ گونه‌هایی که به شکل درخت یا شاخ گوزن رشد می‌کنند، از جمله مرجان‌های شاخ‌آهویی و شاخ‌گوزنی ـ تقریبا نابود شدند. در یکی از محل‌های نزدیک ساحل، بیش از نیمی از مرجان‌هایی که پژوهشگران زیر نظر داشتند بخشی یا تمام بافت زنده خود را از دست دادند. نیلی می‌گوید: «این مطالعه مستقیما از همان رویداد الهام گرفت؛ می‌خواستیم برای ابزارهایی که بتوانند در رخدادهای مشابه آینده مرجان‌های هدف را نجات دهند، اثبات کارایی فراهم کنیم.» تابستان بعد، پژوهشگران ۴۰ کلونی متعلق به دو گونه از مرجان‌های مغزی را در بخش جنوبی فلوریدا کیز انتخاب کردند. نیمی از آنها در معرض نور رها شدند و روی نیمی دیگر سایه‌بان‌های شناوری نصب شد که از قاب‌های پی‌وی‌سی و توری نایلونی ساخته شده بود؛ شبیه چترهای آفتاب‌گیر زیرآبی که حدود ۳۰ سانتی‌متر بالای مرجان‌ها معلق بود.پژوهشگران تاکید می‌کنند این سایه‌بان‌ها برای خنک کردن آب به کار نرفتند، بلکه شدت نور خورشید و پرتوهای فرابنفش را که می‌تواند سفیدشدگی را تشدید کند کاهش دادند.غواصان از ژوئیه ۲۰۲۴ پایش مرجان‌ها را آغاز کردند و در اوت، هنگامی که گرمای تابستان شدت گرفت، چترها را نصب کردند. آنها تا نوامبر، زمانی که دما کاهش یافت، به رصد تغییرات رنگ مرجان‌ها و جلبک‌های ساکن بافت‌هایشان ادامه دادند.با وجود آنکه سطح تنش حرارتی ثبت‌شده در این محل در سال ۲۰۲۴ دومین میزان بالا از ۱۹۸۵ تاکنون بود، بخشی از مرجان‌های زیر سایه‌بان پس از نصب چترها کم‌کم رنگ خود را دوباره به دست آوردند. مرجان‌های بدون پوشش در گرم‌ترین دوره آزمایش کم‌رنگ‌تر شدند.با این حال، پژوهشگران تاکید می‌کنند که چترها همچنان راه‌حلی موقت هستند.پوشاندن تمام صخره‌های مرجانی عملا ممکن نیست، بنابراین آنها این روش را پیش از هر چیز ابزاری برای محافظت از مرجان‌های آسیب‌پذیر در دوره‌های گرمای شدید می‌دانند. با این حال، حفاظت بلندمدت در نهایت به مهار گرم‌شدن آب‌های دریا بستگی دارد.نیلی توضیح می‌دهد: «قابلیت گسترش بزرگ‌ترین محدودیت این مطالعه است. سایه‌دادن راه‌حل معجزه‌آسا نیست.»موج‌های گرمای دریایی صخره‌های مرجانی را در سراسر جهان سفید می‌کنددر سطح جهان، دمای اقیانوس‌ها همچنان رکوردهای تازه ثبت می‌کند. در ۲۲ اوت، میانگین جهانی دمای سطح دریا در خارج از مناطق قطبی به ۲۱٫۱ درجه سانتی‌گراد رسید؛ بالاترین دمای روزانه ثبت‌شده.همزمان، گرمای شدید با دفعات بیشتری صخره‌های مرجانی را هدف قرار می‌دهد. شبکه جهانی پایش صخره‌های مرجانی در اوت گزارش داد که رخدادهای سفیدشدگی اکنون تقریبا هر پنج تا شش سال (منبع به زبان انگلیسی) یک بار روی می‌دهد، در حالی که پیش‌تر حدود هر ده سال یک بار رخ می‌داد.مرجان‌ها اگر دمای دریا پایین بیاید می‌توانند تا حدی از سفیدشدگی بهبود یابند، اما تکرار موج‌های گرمای دریایی فرصت کافی برای ترمیم خود به صخره‌های آسیب‌دیده نمی‌دهد.جدیدترین رخداد جهانی سفیدشدگی در سال ۲۰۲۳ آغاز شد. بین سال‌های ۲۰۲۳ و ۲۰۲۴ پوشش مرجان‌های سخت در سطح جهان ۸٫۹ درصد کاهش یافت؛ بزرگ‌ترین افت یک‌ساله ثبت‌شده تاکنون.تا مارس ۲۰۲۵، ۸۴ درصد صخره‌های مرجانی جهان دماهایی را تجربه کرده بودند که برای ایجاد سفیدشدگی کافی است، در حالی که بخش‌هایی از دیواره بزرگ مرجانی استرالیا بیشترین میزان از دست دادن سالانه مرجان زنده را در نزدیک به ۴۰ سال پایش ثبت کردند.صخره‌های مرجانی کمتر از ۰٫۲ درصد کف اقیانوس‌ها را می‌پوشانند، اما برای حیات، چه زیر آب و چه روی خشکی، حیاتی هستند. آنها برای دست‌کم یک‌چهارم همه گونه‌های دریایی ـ از جمله بسیاری از ماهی‌هایی که برای مصرف انسان صید می‌شوند ـ غذا و پناهگاه فراهم می‌کنند و سپری طبیعی برای حفاظت از سواحل به شمار می‌روند.هرچند چترهای زیرآبی احتمالا نمی‌توانند جلوی موج‌های گرمای دریایی را به طور کامل بگیرند، مطالعه فلوریدا نشان می‌دهد که این ابزارها می‌توانند با افزایش دما دست‌کم تا حدی از این موجودات مهم محافظت کنند.