شکست انتخاباتی ترامپ و نتانیاهو؛ آینده جنگ ایران
شکست جمهوری‌خواهان در انتخابات کنگره آمریکا و کاهش کرسی ائتلاف نتانیاهو در اسرائیل پرسش‌هایی درباره آینده جنگ ایران و سیاست واشنگتن و اسرائیل در قبال تهران مطرح کرده است. دو کارشناس پیامدهای این تحولات را بررسی می‌کنند.
دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا پس از پیروزی دموکرات‌ها در انتخابات سوم نوامبر در گفتگو با شبکه "فاکس‌نیوز" پذیرفت که جنگ ایران تا حدودی در شکست انتخاباتی جمهوری‌خواهان نقش داشته است. او با این حال از تصمیم خود در قبال ایران دفاع کرد و آن را اقدامی درست در راستای منافع بلندمدت آمریکا و جهان دانست.
ترامپ درباره احتمال تشدید جنگ گفت که دولتش این موضوع را بررسی خواهد کرد و در صورت مشاهده فرصت از آن استفاده می‌کند، اما از پایان فوری جنگ سخنی نگفت.
رئیس جمهور آمریکا همچنین احتمال استفاده از سلاح هسته‌ای علیه ایران را ضروری ندانست و مدعی شد که توانایی‌های ایران پیش‌تر نابود شده‌اند.
محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس در واکنش به نتایج انتخابات آمریکا، پیروزی دموکرات‌ها را نشانه مخالفت مردم این کشور با جنگ دانست. او گفت رای‌دهندگان آمریکایی، چه به دلایل اخلاقی و چه به دلیل پیامدهای اقتصادی و افزایش هزینه‌های زندگی، به جنگ "نه" گفته‌اند و ایران نیز از این پیام حمایت می‌کند.
در اسرائیل نیز ائتلاف نتانیاهو نتوانست اکثریت لازم برای تشکیل دولت را بدست آورد و آینده سیاسی نخست‌وزیر این کشور با ابهام روبرو است.
این تحولات پرسشی اساسی را مطرح می‌کند؛ آیا شکست انتخاباتی جمهوری‌خواهان و تضعیف موقعیت نتانیاهو می‌تواند به کاهش تنش و تغییر مسیر جنگ منجر شود یا سیاست فشار و تقابل با تهران همچنان ادامه خواهد یافت؟
منشه امیر، کارشناس امور خاورمیانه از اسرائیل، معتقد است که شکست جمهوری‌خواهان در انتخابات کنگره تاثیر عمده‌ای بر سیاست دونالد ترامپ در قبال ایران نخواهد داشت.
او با یادآوری اینکه هنوز دو سال از دوره ریاست‌جمهوری ترامپ باقی مانده است، گفت کنگره می‌تواند محدودیت‌هایی برای او ایجاد کند، اما رئیس‌جمهوری آمریکا اعلام کرده از حق وتوی خود استفاده خواهد کرد و اقدامات مورد نظرش را پیش خواهد برد.
امیر در گفتگو با دویچه وله فارسی تاکید کرد سخت‌گیرانه‌تر شدن مواضع جمهوری اسلامی، ترامپ را به اتخاذ اقدامات شدیدتر سوق می‌دهد. او افزود حکومت ایران باید از مواضع خود عقب‌نشینی کند و از آنچه "گستاخی" و "خواسته‌های غیرمنطقی" خواند، دست بردارد.
این کارشناس درباره پیامدهای انتخابات اسرائیل توضیح داد که هنوز مشخص نیست چه کسی دولت آینده را تشکیل خواهد داد. به گفته او رئیس‌جمهوری اسرائیل برای تعیین فردی که بیشترین امکان تشکیل دولت را دارد، با نمایندگان احزاب رایزنی خواهد کرد؛ روندی که ممکن است تا حدود سه ماه طول بکشد. امیر افزود که تا زمان تشکیل دولت جدید، نتانیاهو در قدرت باقی خواهد ماند و در صورت به خطر افتادن امنیت اسرائیل، ممکن است به اقدامات نظامی دست بزند.
این کارشاس تاکید می‌کند با وجود اختلافات سیاسی در اسرائیل جریان‌های اصلی این کشور درباره ضرورت مقابله با جمهوری اسلامی و حتی هدف براندازی آن اتفاق نظر دارند و اختلاف‌ها بیشتر بر سر شیوه دستیابی به این هدف است.
امیر در توضیح این تفاوت‌ها گفت گادی آیزنکوت رویکرد منعطف‌تری دارد، در حالی که نفتالی بنت، نخست‌وزیر پیشین اسرائیل، جمهوری اسلامی را به اختاپوسی تشبیه کرده که مقابله با بازوهای آن در لبنان و غزه کافی نیست و باید سر آن در تهران هدف قرار گیرد. او همچنین به مواضع آویگدور لیبرمن، وزیر دفاع پیشین اسرائیل و رهبر حزب "اسرائیل خانه ما"، اشاره کرد و گفت لیبرمن نیز بر ضرورت اقدام برای براندازی جمهوری اسلامی تاکید دارد.
امیر درباره آینده راهبرد مشترک آمریکا و اسرائیل هم گفت که ترامپ، با وجود شکست انتخاباتی جمهوری‌خواهان همچنان اختیار و فرصت تشدید اقدامات علیه تهران را دارد. او با اشاره به بن‌بست مذاکرات، معتقد است "رئیس‌جمهوری آمریکا دیگر نگران انتخابات نیست و برای حفظ اعتبار خود ممکن است شدت عمل بیشتری نشان دهد".
این کارشناس اسرائیلی جنگ را تنها راه دستیابی به هدف مورد نظر ترامپ دانست و احتمال داد که چنین جنگی طولانی باشد. به باور او، نابودی مراکز سرکوب حکومت می‌تواند زمینه حضور مردم ایران در خیابان‌ها و اقدام عملی برای براندازی جمهوری اسلامی را فراهم کند.
ماشالله رزمی، تحلیل‌گر سیاسی مقیم پاریس، برخلاف منشه امیر معتقد است که نتایج انتخابات آمریکا می‌تواند بر سیاست واشنگتن در قبال ایران تاثیر بگذارد، هرچند دامنه این تاثیر محدود خواهد بود. او پیروزی دموکرات‌ها در هر دو مجلس کنگره را شکستی چشمگیر برای ترامپ و جمهوری‌خواهان توصیف کرد و گفت مطبوعات آمریکا از آن به‌عنوان "رفراندومی علیه دونالد ترامپ" و "سونامی علیه حزب جمهوری‌خواه" یاد کرده‌اند.
به گفته رزمی، از آنجا که جنگ ایران یکی از موضوعات تاثیرگذار بر انتخابات بوده است، نتایج رای‌گیری می‌تواند بر سیاست جهانی آمریکا و تصمیم‌گیری واشنگتن درباره تهران اثر بگذارد. با این حال، رئیس‌جمهوری آمریکا در سیاست خارجی از اختیارات گسترده‌ای برخوردار است و ترامپ نیز نشان داده که می‌تواند با دور زدن کنگره و صدور فرمان‌های اجرایی، سیاست‌های خود را پیش ببرد.
رزمی افزود که دموکرات‌ها قدرت لازم برای استیضاح و برکناری ترامپ را ندارند، زیرا از آرای کافی برای برکناری او برخوردار نیستند. به اعتقاد او، فشار بیش از اندازه دموکرات‌ها حتی ممکن است ترامپ را به اتخاذ مواضع تندتر سوق دهد.
این تحلیل‌گر سیاسی رفتار جمهوری اسلامی را نیز عاملی تعیین‌کننده دانست، اما گفت با توجه به ترکیب کنونی رهبری آن، بعید می‌داند مقام‌های جمهوری اسلامی از وحدت نظر و موقعیت‌شناسی لازم برخوردار باشند تا با "ارائه پیشنهادهای مورد قبول افکار عمومی آمریکا"، از فرصت ایجادشده در مذاکرات پایان جنگ حداکثر استفاده را ببرند و خطر درگیری را برطرف کنند.
رزمی درباره پیامدهای شکست نسبی نتانیاهو در انتخابات اسرائیل نیز گفت که این تحول، راهبرد اسرائیل در قبال ایران را به‌طور اساسی تغییر نخواهد داد. این تحلیل‌گر سیاسی در ادامه به اعلام ترامپ درباره قطع چهار میلیارد دلار کمک آمریکا به اسرائیل در روز انتخابات اشاره کرد و آن را تلاشی برای نشان دادن استقلال موضع رئیس‌جمهوری آمریکا در قبال اسرائیل به رای‌دهندگان دانست.
به اعتقاد رزمی، افکار عمومی آمریکا نتانیاهو را مسئول کشاندن این کشور به جنگ با ایران می‌داند. او بر این باور است که شکست انتخاباتی ترامپ و نتانیاهو می‌تواند وحدت‌نظر پیشین آن دو درباره جنگ را تضعیف کند و خطر آغاز دور تازه‌ای از درگیری را تا اندازه‌ای کاهش دهد.
با این حال، رزمی تاکید کرد که سرنوشت جنگ در نهایت به "راهبرد بلندمدت پنتاگون، سیاست خاورمیانه‌ای آمریکا و رفتار جمهوری اسلامی" بستگی خواهد داشت.