عربستان در تنگنا؛ "ایجاد رابطه با اسرائیل همچنان منتفی است"
عربستان در مقابله با حوثیها، در کنار تشدید تلاشهای دیپلماتیک، به دنبال جلب کمکهای بینالمللی است.به گفته یک مقام سعودی، اگر کمکی هم از اسرائیل دریافت شود، به معنای تمایل عربستان به عادیسازی مناسبات با این کشور نیست.
https://www.timesofisrael.com/saudis-reportedly-wont-budge-on-israel-normalization-as-they-seek-help-against-houthis/
مقامهای منطقهای گزارش میدهند که به دنبال کاهش ذخایر موشکهای رهگیر، عربستان سعودی خواستار کمک متحدان خود برای مقابله با حملات موشکی و پهپادی از سمت یمن شده است. با این حال، هنوز هیچ نشانهای از پشتیبانی نظامی مستقیم دیده نمیشود.
شبکه رادیو- تلویزیون دولتی اسرائیل (کان) به نقل از "دو مقام منطقهای" گزارش داد، با تداوم درگیریها با شورشیان حوثی در یمن، ذخایر سیستمهای دفاع موشکی عربستان در حال اتمام است و این کشور دست یاری به سوی متحدان منطقهای و غربی دراز کرده است.
به گفته این مقامات، ریاض از فرانسه، بریتانیا، پاکستان و مصر برای تقویت پدافند هوایی منطقه به منظور دفاع در برابر موشکها و پهپادهای شلیکشده از سوی حوثیها و سایر گروههای مورد حمایت ایران درخواست کمک کرده است.
کان به نقل از یکی منابع خود نوشته است، رایزنیهای عربستان به این دلیل صورت گرفته که ایالات متحده، اصلیترین متحد و تامینکننده سلاح عربستان، خود در طول این جنگ ۶ ماهه با ایران، با کاهش چشمگیر ذخایر موشکهای رهگیر مواجه شده است.
مقامات سعودی در این باره حاضر به اعلام نظر نشدهاند، ولی یک منبع سعودی به شبکه کان گفته است که ریاض حتی در صورت دریافت کمک از اورشلیم (بیتالمقدس) در برابر حوثیها، بدون حل مسئله فلسطین با عادیسازی روابط موافقت نخواهد کرد. در این گزارش مشخص نشده که آیا عربستان رسماً از اسرائیل درخواست کمک کرده است یا خیر.
پس از پیوستن امارات و بحرین به پیمان ابراهیم و عادیسازی مناسبات با اسرائیل حدس و گمانهایی قوی در باره افتادن عربستان در این مسیر مطرح میشد. با وقوع عملیات تروریستی حماس در ۷ اکتبر و نحوه مقابله اسرائیل با این ترور، عربستان بیش از پیش برحل مسئله فلسطینیها به عنوان شرط اصلی برقراری رابطه با اسرائیل تأکید دارد.
در همین رابطه ریاض بارها تأکید کرده است که عادیسازی روابط تنها در صورت ایجاد یک "مسیر برگشتناپذیر" به سوی تشکیل دولت مستقل فلسطینی امکانپذیر است؛ شرطی که دولت بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، بشدت با آن مخالف است.
منبع سعودی به شبکه کان گفت: «این تصور که ریاض در مسئله عادیسازی روابط با اورشلیم انعطاف نشان خواهد داد، کاملاً اشتباه است.»
درگیریها میان عربستان سعودی و حوثیها جدیدترین مرحله از تشدید تنشها در چارچوب جنگ ایران است. روز چهارشنبه، عربستان حوثیها را متهم کرد که تلاش کردهاند با یک پهپاد به مکه، مقدسترین شهر مسلمانان حمله کنند؛ اقدامی که با محکومیت منطقهای مواجه شد اما هیچ کمک نظامی عملی را برای ریاض به همراه نداشت.
عربستان با اعلام اینکه پهپاد مذکور را رهگیری و منهدم کرده، مکه (زادگاه پیامبر اسلام) را "خط قرمز" خواند. حوثیها حمله به این شهر را که در فاصله حدود ۱۱۰۰ کیلومتری از مرز یمن قرار دارد تکذیب کردند.
دشواریهای عربستان سعودی در بسیج حمایتهای بینالمللی
بزرگترین صادرکننده نفت جهان که هدف حمله شورشیانِ مورد حمایت رقیب منطقهای خود قرار گرفته، نیازمند یک مسیر امن برای فروش نفت خام و همچنین پشتیبانی نظامی است. با این حال، در حال حاضر هیچ مسیر روشنی برای دستیابی به این دو هدف به چشم نمیخورد.
یک خط لوله حیاتی عربستان که نفت این کشور را از شرق به ساحل دریای سرخ انتقال میدهد و مفری برای بینیازی عربستان از تنگه هرمز است در پی حمله شبهنظامیان مورد حمایت ایران در عراق، هفتههاست که از مدار خارج شده است. حوثیها به زیرساختهای داخل عربستان و کشتیهای این کشور در دریای سرخ حمله کرده و چند جزیره در تنگه بابالمندب را تصرف کردهاند . ایران نیز همچنان به هدف قرار دادن کشتیها در تنگه هرمز ادامه میدهد. قیمت نفت همچنان بالای ۱۰۵ دلار در هر بشکه باقی مانده است.
یکی از مقامات منطقهای به کان گفته است که عربستان سعودی در "وضعیت بسیار دشواری" قرار دارد، چرا که نهتنها باید از پایگاههای نظامی و مراکز کلیدی دولتی، بلکه باید از تاسیسات نفتی سراسر کشور نیز محافظت کند.
مقام دوم تصریح کرده که عربستان در تلاش است تا متحدان بینالمللی خود را برای اقدام مشترک علیه حوثیها بسیج کند. او ولی افزوده است: «اکنون تصمیم گرفته شده تا شانس دیگری به دیپلماسی داده شود».
به گفته این مقام، عمان و مصر در حال رهبری تلاشها برای تنشزدایی در یمن هستند.
گزارشهایی منتشر شده که از نشستی میان نمایندگان آمریکا و شورشیان حوثی در عمان در هفته گذشته برای بررسی تنشهای حکایت دارند. یک نماینده حوثیها نیز این نشست را تأیید کرده است.
ارائه کمکهای دیپلماتیک از سوی متحدان، بدون نشانهای از پشتیبانی نظامی
مقامات آمریکا و ناتو پیش از این به کمبود بحرانی سیستمهای دفاع موشکی در اروپا اذعان کرده بودند که این موضوع توانایی اروپا برای ارائه کمک را زیر سؤال میبرد.
پیشروی حوثیها در سواحل غربی یمن و تشدید حملات به عربستان نخستین آزمون جدی برای پیمان دفاعی جدید میان عربستان سعودی، ترکیه (عضو ناتو) و پاکستان (قدرت اتمی) به شمار میرود. با این حال، مقامات ترکیه و پاکستان به خبرگزاری آسوشیتدپرس گفتند که هیچ درخواستی از سوی عربستان برای دریافت کمک در مواجهه با تشدید حملات حوثیها دریافت نکردهاند.
شهباز شریف، نخستوزیر پاکستان، در پی محکومیت تلاش برای حمله به مکه اعلام کرد که کشورش و عربستان "استوار در کنار یکدیگر ایستادهاند". وزیر امور خارجه ترکیه نیز ابراز همبستگی کرده و گفته است، هیچ کشوری نمیتواند "بیتفاوت بماند".
خودداری موقت آمریکا از ورود مستقیم به درگیریها
ایالات متحده تسلیحاتی به ارزش میلیاردها دلار به عربستان سعودی فروخته و وعده پشتیبانیهای بیشتری را داده است، اما اظهارات و مواضع مقامات ارشد آمریکایی حاکی از عدم تمایل واشنگتن به ورود مستقیم به این درگیری است.
جیدی ونس، معاون رئیسجمهور آمریکا، روز دوشنبه گفت، واشنگتن در «تماس مداوم» با سعودیهاست و «مذاکرات مستقیمی با حوثیها داشته است».
در پاسخ به این پرسش که آیا عربستان درخواست مداخله کرده است، یک مقام آمریکایی گفت که ستاد فرماندهی مرکزی آمریکا (سنتکام) یک کارگروه ویژه برای "بهبود تبادل اطلاعات و پشتیبانی برنامهریزی با نیروهای مسلح سعودی" تشکیل داده است.
یک مقام دولتی دیگر نیز اظهار داشت که ارتش آمریکا هفته گذشته میزبان مقامات ارشد نظامی از هشت کشور در کنفرانسی در آلمان بوده تا "راههای تقویت همکاریهای امنیتی در خاورمیانه" را بررسی کنند. وی نام کشورهای شرکتکننده را فاش نکرد.
در همین حال دونالد ترامپ قول داده است که جنگ ایران به زودی پایان یابد. همزمان، خبر دیدار او با رهبران کشورهای عرب خلیج فارس در نیویورک در هفته آینده برای گفتوگو در باره جنبههای این جنگ و چشماندازهای آن منتشر شد.
سفر اخیر عباس عراقچی، وزیر خارجه ایران به چین و دیدار شی جینپینگ، رهبر چین با دونالد ترامپ در آمریکا در هفته آینده نیز در این راستا مهم ارزیابی میشود. این در حالی است که وزیر دارایی آمریکا از دیدار با معاون نخستوزیر چین و از مقامها ارشد اقتصادی این کشور برای متقاعدکردن پکن به تشدید تحریمها علیه ایران خبر داده است.