فائو: نوآوری‌های کشاورزی در افغانستان معیشت کشاورزان را بهبود بخشیده است
سازمان خواربار و کشاورزی ملل متحد (فائو) اعلام کرد که استفاده از فناوری‌های جدید برای نگهداری و فرآوری محصولات در افغانستان، موجب بهبود معیشت کشاورزان شده است.
سازمان خواربار و کشاورزی ملل متحد (فائو) در گزارشی جامع با گرامیداشت روز جهانی غذا در سال 2026 با شعار «امروز نوآوری کنید؛ فردا تغذیه کنید»، ابعاد تازه‌ای از تلاش‌ها و ابتکارات اقلیمی کشاورزان افغانستان را برای صیانت از منابع طبیعی، بهبود تغذیه و ارتقای امنیت غذایی تشریح کرد.
فائو تاکید کرد: «محدودیت منابع آبی، تغییرات اقلیمی و چالش‌های زنجیره تأمین، تولید محصولات کشاورزی در مناطق مختلف افغانستان را با موانع جدی روبه‌رو کرده است. با این حال، جوامع محلی و کشاورزان این کشور با به‌کارگیری فناوری‌های کاربردی و سازگار با اقلیم، گام‌های مؤثری برای حفظ تولیدات غذایی، کاهش ضایعات و حفاظت از خاک و مراتع برداشته‌اند».
در بخش نخست این نوآوری‌ها، کشاورزان در استان کندز با استفاده از فناوری تسطیح لیزری اراضی، راندمان آبیاری را به شکل چشمگیری افزایش داده‌اند. سید اسدالله سعادت، از کشاورزان منطقه، با بهره‌گیری از دستگاه تسطیح‌کننده لیزری در زمین 7 جریبی خود برای کشت گندم و برنج، توانسته توزیع آب و کود را به صورت کاملاً یکنواخت مدیریت کند. از سال 2025، سازمان فائو بیش از 23,000 خانواده کشاورز را تحت پوشش دسترسی مشترک به تجهیزات تسطیح لیزری و آموزش‌های تخصصی قرار داده است تا از هدررفت منابع آب جلوگیری شود.
در ولایت فاریاب، گروهی از زنان روستایی به سرپرستی مریم با راه‌اندازی واحد تولید قارچ خوراکی، توانسته‌اند با مصرف کمترین میزان آب و فضا، ماهانه تا 40 کیلوگرم قارچ صدفی تولید کرده و درآمدی حدود 8,000 افغانی کسب کنند. این اقدام علاوه بر تأمین پروتئین و بهبود سبد غذایی خانواده‌ها، زمینه اشتغال خانگی زنان را فراهم کرده است. فائو نیز با حمایت از مراکز تولید بذر قارچ، به تداوم این فعالیت‌ها یاری رسانده است.
در ولایت پکتیا، کشاورزانی مانند اکبر جان با اجرای سیستم جنگلداری ترکیبی (اگروفارستری)، در میان 100 درخت میوه خود اقدام به کشت گیاهان علوفه‌ای از جمله شبدر کرده‌اند. این روش نه‌تنها علوفه دام‌ها را تأمین می‌کند، بلکه به حفظ رطوبت خاک و مقابله با تخریب اراضی کمک شایانی می‌کند. توزیع نهال و آموزش حفر ترام‌های کمری از دیگر حمایت‌های سازمان ملل در این حوزه بوده است.
در بخش فرآوری و نگهداری محصولات، زنان روستایی در تخار از جمله نسیمه با استفاده از خشک‌کن‌های خورشیدی، محصولات جالیزی و صیفی‌جات خود را به شکلی بهداشتی خشک می‌کنند. استفاده از این خشک‌کن‌های سرپوشیده، پوسیدگی و ضایعات پس از برداشت را از 26 درصد به 7 درصد کاهش داده و امکان ذخیره‌سازی برای فصل زمستان یا فروش در بازار را فراهم آورده است.
در زمینه مدیریت منابع انرژی و حفاظت از مراتع، خانوارهایی در ولایت بامیان با بهره‌گیری از اجاق‌های خورشیدی، وابستگی خود به قطع درختان و جمع‌آوری بوته‌های بیابانی برای پخت‌وپز را به حداقل رسانده‌اند. زنانی نظیر لیلا و حنیفه توانسته‌اند با استفاده از انرژی خورشید، انواع غذاها را با حرارت ملایم بپزند که این موضوع نقش مؤثری در احیای مراتع و حفظ منابع طبیعی برای نسل‌های آینده دارد.
در نهایت، در ولایت هرات، احداث کشمش‌خانه‌های استاندارد و مجهز به سیستم تهویه طبیعی، روند خشک کردن انگور را دگرگون کرده است. به گفته کشاورزانی چون سید عبدالواحد، این خانه‌ها زمان خشک شدن محصول را از 30 روز به 15 روز کاهش داده و میزان ضایعات را از محدوده 40 الی 50 درصد به 10 الی 15 درصد رسانده‌اند که این امر ارزش افزوده بالایی برای محصول نهایی به همراه دارد. همچنین استفاده از انبارهای ذخیره‌سازی بدون نیاز به انرژی الکتریکی برای نگهداری پیاز، سیب‌زمینی و سیب، راهکار دیگری است که به پایداری امنیت غذایی کشاورزان افغان کمک کرده است.