منطقه مرزی بلوچستان ایران شاهد ناآرامی فزاینده است

در هفته های اخیر شاهد حملات، ترورها و درگیری های مسلحانه مجدد در استان جنوب شرقی هم مرز با پاکستان و افغانستان بوده است. این حوادث در مرکز استان زاهدان و همچنین شهرهای کوچکتر مرزی رخ داده است.

منطقه مرزی ایران، پاکستان و افغانستان محل زندگی اقلیت قومی بلوچ است. منطقه دو طرف مرز ایران و پاکستان از نظر اقتصادی ضعیف‌ترین منطقه است.

استان بلوچستان پاکستان علیرغم داشتن ذخایر بزرگ گاز طبیعی، طلا و مس از نظر اقتصادی توسعه نیافته است.

وضعیت به همین ترتیب در استان سیستان و بلوچستان ایران که اکثرا بلوچ‌های سنی هستند، وخیم است. این یکی از فقیرترین مناطق کشور است و با زیرساخت‌های توسعه نیافته، فرصت‌های آموزشی محدود و کمبود آب مشخص شده است.

اطلاعات کمتری در مورد وضعیت بلوچ ها در افغانستان در دسترس است.

گروه های مختلف بلوچ در ایران و پاکستان فعال هستند که برخی از آنها به دنبال استقلال بلوچستان هستند. با این حال، تا به امروز، هیچ مدرکی مبنی بر همکاری هماهنگ فرامرزی بین این سازمان ها وجود ندارد.

در دسامبر 2025، چندین گروه مخالف بلوچ در ایران زیر چتر جبهه مبارزان مردمی متحد شدند. ناظران این را تلاشی برای ادغام بیشتر فعالیت های سیاسی و نظامی خود می دانند.

مهدی نخل احمدی، روزنامه نگار ایرانی به دویچه وله گفت: این ائتلاف که قبل از شروع جنگ ایران شکل گرفت، می تواند از شکاف های امنیتی ایجاد شده در شرایط فعلی استفاده کند.

احمدی که در ایتالیا زندگی می کند، سال هاست که وضعیت مردم بلوچ را پوشش می دهد. او گفت که وضعیت امنیتی جدید می تواند به گروه های مسلح اجازه دهد تا عملیات خود را گسترش دهند.

احمدی گفت دلایل ساختاری برای نارضایتی بلوچ ها وجود دارد. وی گفت: سیاست امنیتی جمهوری اسلامی در قبال مناطق قومی و مذهبی، شکاف توسعه اقتصادی بین این مناطق و سایر نقاط کشور را در دهه‌های اخیر افزایش داده است.

وی افزود که افزایش تعداد حملات نشان دهنده تغییر در پویایی و افزایش هماهنگی و تغییرات در شیوه اجرای عملیات اخیر است.

در میان قربانیان درگیری‌های اخیر، اعضای سپاه پاسداران ایران، نیروهای بسیج، افراد مسلح و یک روحانی اهل سنت بودند.

یک منبع در داخل ایران که با وضعیت مردم بلوچ آشناست، اما به دلایلی نمی‌توانیم هویت او را فاش کنیم، برخی از خشونت‌های مسلحانه را ناشی از نارضایتی سیاسی، اقتصادی و مذهبی دانسته است.

این منبع گفت که تبعیض در استخدام، آموزش، توسعه منطقه ای و مسائل مذهبی به تنش کمک می کند.

برای مشاهده این ویدیو لطفا جاوا اسکریپت را فعال کنید و به مرورگر وب که از ویدیوی HTML5 پشتیبانی می کند ارتقا دهید.

این منبع ایرانی توضیح داد که به همین دلیل نباید به درگیری های مسلحانه به صورت مجزا نگاه کرد. این منبع گفت که روحانیون، دانشگاهیان و دیگر رهبران اجتماعی سال‌ها در تلاش بودند تا خواسته‌های خود را برای سیاست‌های اجتماعی بهتر و سرمایه‌گذاری بیشتر در منطقه به طور مسالمت‌آمیز بیان کنند.

این واقعیت که این تلاش‌ها تا حد زیادی ناموفق بودند، منجر به تمایل فزاینده برخی برای توسل به اقدامات رادیکال‌تر شد.

این منبع گفت: «تعداد بالای اعدام ها در دهه های اخیر عامل دیگری است که به نارضایتی دامن می زند. این در حالی است که اکثر اعدام های مستند در این استان مربوط به جرایم مواد مخدر است.

اگرچه بلوچ ها تنها 2 تا 6 درصد از جمعیت ایران را تشکیل می دهند، اما به طور قابل توجهی در میان کسانی که به قتل رسیده اند بیش از حد حضور دارند. حقوق بشر ایران گزارش می دهد که بلوچ ها 9 درصد از کل اعدام های ثبت شده در سال 2025 را تشکیل می دادند. این رقم در سال های گذشته به ترتیب 11 درصد (2024) و 20 درصد (2023) بود.

برای بسیاری از مردمی که در این منطقه از نظر اقتصادی ضعیف زندگی می کنند، قاچاق تریاک به ایران و خروج سوخت از کشور یکی از معدود راه های کسب درآمد است. این به نوبه خود به تداوم حضور نظامی و امنیتی در مرز کمک کرده است.

این در حالی است که مشخص نیست که آیا گروه های مسلح در جنوب شرقی ایران از خارج حمایت می شوند یا خیر.

خشونت ها در ایالت بلوچستان پاکستان نیز تشدید شده است. به گفته مؤسسه مطالعات درگیری و امنیتی پاکستان، 131 حمله مسلحانه در ماه سپتامبر در آنجا ثبت شده است که این رقم در ماه اوت 89 بوده است.

علاوه بر جنبش جدایی طلب که سال هاست فعال بوده است، طالبان پاکستانی (TTP) نیز در حال گسترش عملیات خود هستند. این امر باعث شده بود که ارتباطات راهبردی مهم حمل و نقل بین ایران و پاکستان تحت فشار فزاینده قرار گیرد.

با این حال، نمی توان با قطعیت گفت که آیا افزایش اخیر خشونت ها در استان سیستان و بلوچستان ایران ناشی از شکاف های امنیتی ناشی از جنگ ایران است یا خیر.

با این حال، تعداد فزاینده حملات نشان می‌دهد که وضعیت امنیتی در منطقه مرزی شکننده همچنان رو به وخامت است.

این مقاله در اصل به زبان آلمانی نوشته شده است.