نظامی‌سازی فضای بیرونی: زیرساخت چین در جنوب جهانی

نظامی‌سازی فضا نه تنها شامل استقرار تسلیحات در فضا، بلکه استفاده نظامی بالقوه از حوزه فضایی، از جمله زیرساخت‌های زمینی است. بیشتر مطالعات در مورد نظامی‌سازی فضا، خود را به تجزیه و تحلیل اقدامات قدرت‌های بزرگ در بخش فضایی محدود می‌کنند، که در درجه اول بر رقابت فضایی بین ایالات متحده و چین متمرکز است. در حالی که درست است که برنامه فضایی چین این کشور را به عنوان دومین قدرت جهانی در فضا معرفی کرده است، توجه به این نکته مهم است که استراتژی های اصلی پکن شامل سرمایه گذاری، نوآوری و گسترش همکاری است.

با کشورهای جنوب جهانی این استراتژی مزایای تجاری ایجاد می کند و به دنبال ایجاد ائتلاف های دیپلماتیک است که نفوذ چین را در نهادهای بین المللی تقویت می کند. همچنین به چین اجازه می دهد تا زیرساخت های زمینی و ماهواره ای را در مناطقی مانند آمریکای لاتین و آفریقا ایجاد کند. با توجه به این پیشرفت، سؤالاتی در مورد اینکه آیا همکاری ماهواره ای دوجانبه چین و زیرساخت های مرتبط با کشورهای جنوب جهانی بخشی از زیرساخت گسترده تر بین المللی چین است و پیامدهای استراتژیک این امر برای ایالات متحده مطرح می شود.

از دهه 1980، چین مشارکت خود را با کشورهای جنوب جهانی در بخش ماهواره حفظ کرده است. در سال 1984، چین همکاری خود را با برزیل در این بخش آغاز کرد و به طور رسمی برنامه ماهواره منابع زمینی چین-برزیل (CBERS) را در سال 1988 راه اندازی کرد. بعدا، چین همکاری خود را با سایر کشورهای آمریکای لاتین از جمله ونزوئلا، بولیوی، آرژانتین و شیلی گسترش داد. از سال 2001، چین همکاری های خود را به کشورهای آفریقایی نیز گسترش داده است.

این شرکت اولین ایستگاه زمینی خود را در سواکوپموند، نامیبیا تأسیس کرد و از آن زمان تاکنون همکاری های ماهواره ای و زیرساختی خود را افزایش داده است تا نیجریه، مصر، الجزایر، اتیوپی و سایر کشورهای منطقه را شامل شود. این همکاری ها شامل فروش و ساخت مشترک ماهواره های ارتباطی و رصد زمین است. ساخت ایستگاه های دریافت و کنترل، مراکز مونتاژ و یکپارچه سازی؛ ارائه برنامه های آموزشی پرسنل؛ تامین مالی؛ و ایجاد سازوکارهایی برای همکاری های علمی و فناوری.

چین این همکاری ها را به عنوان بخشی از تلاش های خود برای ارتقای توسعه اجتماعی و اقتصادی در این مناطق در حالی که همزمان منافع تجاری را با ارتقای قابلیت های استراتژیک خود ترکیب می کند، چارچوب می دهد. ما نباید تصور کنیم که از امکانات یا ماهواره های تحلیل شده برای مقاصد نظامی استفاده می شود. اما باید به استفاده دوگانه بالقوه آنها و قابلیت هایی که ترکیب آنها می تواند در اختیار چین قرار دهد، توجه کرد.

به عنوان مثال، در مجموع در نظر گرفته می‌شود که زیرساخت‌های زمینی در آرژانتین، نامیبیا، اتیوپی، مصر و سایر کشورها می‌توانند پوشش جغرافیایی بیشتری را فراهم کنند و فرصت‌هایی را برای عملکردهای دورسنجی، ردیابی و فرماندهی (TT&C) گسترش دهند. همچنین می تواند تاخیر در دریافت داده ها را کاهش دهد و توزیع داده ها را تسهیل کند. علاوه بر این، ادغام آنها با سایر سیستم‌ها می‌تواند به آگاهی موقعیت فضایی (SSA) کمک کند و قابلیت‌های ردیابی اجرام فضایی را گسترش دهد. اخیرا ایالات متحده

تروی مینک، وزیر نیروی هوایی تایید کرد که ایالات متحده "سلاح های کنترل فضایی" در فضا مستقر کرده است. این نمونه‌ای از گرایش به سمت نظامی‌سازی فضا است، منطقه‌ای که چین و روسیه نیز توانایی‌های خود را در آن نشان داده‌اند. در سال 2007، چین سیستم ضد ماهواره (ASAT) خود را آزمایش کرد و یکی از ماهواره های خود را منهدم کرد. این مانور با توجه به فناوری توسعه یافته چین و میزان قابل توجهی زباله های تولید شده در اثر برخورد، آمریکایی ها را شگفت زده کرد. علاوه بر این، هند آزمایش ASAT را در سال 2019 انجام داد و روسیه نیز همین کار را در سال 2021 انجام داد.

کشورهای دیگر مانند استرالیا، فرانسه، ژاپن، ایران، اسرائیل، کره شمالی، کره جنوبی و بریتانیا در حال توسعه فناوری های ضدفضا هستند. با افزایش تعداد بازیگران، توسعه روزافزون فناوری تسلیحات جنبشی و غیر جنبشی و اتکا به حوزه فضایی برای استقرار نیروها و جمع‌آوری اطلاعات، نظامی‌سازی فضای بیرونی اجتناب‌ناپذیر به نظر می‌رسد. سوال اینجاست که زیرساخت فضایی رو به رشد چین در جنوب جهانی چه مزیت های استراتژیکی می تواند داشته باشد.

در میان نمونه‌های دیگر، دو ایستگاه زمینی در نامیبیا درجات مختلفی از کنترل را بر سیستم فضایی نشان می‌دهند. ایستگاه دریافت داده های زمینی ویندهوک که در فوریه 2026 افتتاح شد، برای دریافت و پردازش داده ها از ماهواره های سنجش از راه دور طراحی شده است. به گفته سفیر چین در نامیبیا، پرسنل نامیبیا این ایستگاه زمینی را مدیریت خواهند کرد. با این حال، پرسنل چینی برای ارائه پشتیبانی فنی مداوم به تکنسین هایی که آموزش داده اند، در محل خواهند ماند.

علاوه بر این، ایستگاه داده‌ها را از CBERS-4 دریافت می‌کند، که دریافت و پردازش داده‌ها را با پشتیبانی فنی چینی و دریافت داده از یک ماهواره چینی-برزیلی ترکیب می‌کند. ایستگاه Swakopmund، که همچنین توسط چین در نامیبیا در سال 2001 ساخته شد، TT&C را ارائه می دهد. همچنین می توان از آن برای ردیابی ماهواره هایی که بر فراز اقیانوس اطلس جنوبی پرواز می کنند استفاده کرد. این مرکز مستقیما توسط مرکز کنترل ماهواره‌ای شیان که به ساختارهای فضایی نظامی چین مرتبط است، مدیریت می‌شود.

در حالی که ایستگاه ویندهوک بر روی دریافت و پردازش داده های رصد زمین تمرکز می کند، ایستگاه Swakopmund قابلیت های ماهواره ای TT&C را فراهم می کند. چین حتی یک ماهواره به اتیوپی اهدا کرده است. ETRSS-1 اولین ماهواره سنجش از دور اتیوپی است. شرکت DFH Satellite Ltd.، یکی از شرکت های تابعه آکادمی فناوری فضایی چین (CAST) این ماهواره را طراحی و توسعه داد. CAST یکی از شرکت‌های تابعه شرکت دولتی علوم و فناوری هوافضای چین (CASC) است که بخشی از سیستم صنعتی فضایی و دفاعی چین است.

از سال 2012، مرکز تحقیقات و رصدخانه انتوتو به عنوان یک ایستگاه زمینی در اتیوپی فعالیت می کند. رصدخانه انتوتو یک ایستگاه دریافت زمینی چندماهواره ای است که از عملیات ETRSS-1 پشتیبانی می کند. همچنین داده های ماهواره های دیگر از جمله CBERS-4، Gaofen-1، Gaofen-3، Gaofen-5 و GaoJing-1 را دریافت می کند. دومی ماهواره های چینی هستند. انتوتو از سال 2025 یک آنتن جدید دارد که مسئول جذب تصاویر با وضوح بالا است. همکاری چین با مصر نیز قابل توجه است.

چین به ساخت ماهواره رصد زمین MisrSat-2 کمک مالی کرد و به ساخت آن کمک کرد، که در اواخر سال 2023 پرتاب شد. چین همچنین مرکز ادغام، مونتاژ و آزمایش ماهواره (AITC) را در نزدیکی قاهره ساخت. بنابراین، همکاری آنها شامل رصد زمین، ایستگاه‌های زمینی، TT&C، برنامه‌های کاربردی داده، مونتاژ، ادغام و قابلیت‌های آزمایش ماهواره است. چین به آزمایشگاه های زمینی مشترک و مراکز پردازش داده در مصر دسترسی دارد.

این امر چین را قادر می سازد تا زیرساخت های تجزیه و تحلیل تصویر ماهواره ای بین المللی خود را در منطقه حساس ژئوپلیتیکی مانند کانال سوئز گسترش دهد. ایستگاه ردیابی اعماق فضایی در Neuquén، آرژانتین، برجسته ترین نمونه از یک ایستگاه زمینی چینی است که در خارج از چین با پتانسیل استفاده دوگانه قرار دارد. این دستگاه که از طریق توافقات بین کمیسیون ملی فعالیت‌های فضایی (CONAE)، پرتاب و ردیابی ماهواره‌ای چین (CLTC) و دولت استانی Neuquén ایجاد شد، دارای یک آنتن 35 متری است و در باندهای S، X و Ka عمل می‌کند.

این برنامه از برنامه چینی قمری پشتیبانی می کند و خدمات TT&C را ارائه می دهد. ویژگی‌های فنی آن می‌تواند برنامه‌های کاربردی دوگانه، از جمله نظارت ماهواره‌ای، جمع‌آوری اطلاعات، و رهگیری سیگنال‌های ماهواره‌ای را بسته به قابلیت‌های به کار گرفته شده، فعال کند. علاوه بر این، این ایستگاه دارای روابط نهادی با CLTC و مرکز کنترل ماهواره ای شیان است. با هم، دریافت ماهواره CBERS-4 چین-برزیل در تأسیساتی در آفریقا مانند ویندهوک، ظرفیت چندماهواره در انتتو، ایستگاه TT&C در سواکوپموند، و ایستگاه اعماق فضایی در دموی Neuquén.

نشان می‌دهد که پروژه‌های توسعه‌یافته در چارچوب‌های دوجانبه می‌توانند ارتباطات عملکردی داشته باشند که فراتر از همکاری‌های دوجانبه با چین است. این تأسیسات می‌توانند زیرساخت بین‌المللی را تشکیل دهند که مزایای عملیاتی را از نظر پوشش جغرافیایی، دریافت و توزیع داده‌ها، TT&C، و ردیابی اشیاء فضایی در مناطقی مانند اقیانوس اطلس جنوبی، مدیترانه و مناطق مختلف قاره آفریقا به چین ارائه دهد. ادغام این قابلیت‌ها می‌تواند به آگاهی گسترده‌تر از دامنه فضایی (SDA) کمک کند.

هم ایالات متحده و هم اروپا باید پیامدهای استراتژیک بالقوه این زیرساخت را به طور سیستماتیک تر بررسی کنند.