نظر - آیا همسویی با اسرائیل بر انتخابات صربستان تأثیر گذاشت؟

ادلیر لیکا دانشیار علوم سیاسی و روابط بین الملل در دانشگاه ابن حلدون استانبول است.

شکست انتخاباتی الکساندر ووچیچ در انتخابات پارلمانی زودهنگام صربستان در 25 اکتبر، پایان یک دوره در سیاست صربستان است. پس از 14 سال تسلط حزب مترقی صربستان (SNS)، یک جنبش اپوزیسیون تحت رهبری دانشجویان - لیست دانشجویان - با کسب 53 درصد آرا در مقابل 39 درصد برای ائتلاف تحت رهبری ووچیچ، پیروزی قاطعی را به دست آورد. نتیجه در درجه اول حکمی در مورد سوء حکومت داخلی، فساد و تسخیر دولت توسط SNS حاکم بود. با این حال، موضوع دیگری در خور توجه است: همسویی نزدیک ووچیچ با اسرائیل در جریان نسل کشی غزه.

اگرچه سیاست صربستان در قبال اسرائیل عاملی تعیین کننده در شکست انتخاباتی ووچیچ نبود، اما سهم بالقوه آن در نارضایتی سیاسی پیرامون دولت وی را نباید نادیده گرفت.

جنبش اعتراضی تحت رهبری دانشجویان که در نهایت ووچیچ را سرنگون کرد، پس از فروریختن سایبان ایستگاه راه‌آهن در نووی ساد در نوامبر 2024 آغاز شد که منجر به کشته شدن 16 نفر شد. آنچه به عنوان درخواست پاسخگویی در مورد شکست غم انگیز زیرساخت آغاز شد، به تدریج به یک جنبش اعتراضی سراسری علیه فساد، سوء حکومت و تسخیر نهادهای عمومی توسط حزب حاکم تبدیل شد. یکی از برجسته‌ترین دستاوردهای جنبش اعتراضی، متحد کردن رأی‌دهندگان با ترجیحات ایدئولوژیک متفاوت حول مجموعه‌ای از مطالبات بود.

با این حال، مسائل سیاست خارجی جزو دغدغه های اصلی جنبش اپوزیسیون نبود. با این وجود، همسویی نزدیک ووچیچ با اسرائیل در بحبوحه محکومیت فزاینده بین المللی در مورد نسل کشی جاری در غزه، جنبه سیاسی حساس سیاست خارجی او را نشان می دهد. صربستان به طور سنتی روابط دوستانه خود را با فلسطین حفظ کرده و از ابتکارات دیپلماتیک فلسطین در مجامع بین المللی حمایت می کند. با این حال، در زمان ووچیچ، بلگراد همکاری نزدیک نظامی و استراتژیک با اسرائیل، به ویژه پس از اکتبر 2023، توسعه داد.

آیا همه اینها هزینه انتخاباتی قابل توجهی برای ووچیچ داشت؟ یک نظرسنجی در آوریل 2026 [3] توسط New Serbian Political Thought (NSPT) نشان داد که حدود 57٪ از شهروندان صرب از فلسطین حمایت می کنند در حالی که فقط 5٪ ادعا می کنند که از اسرائیل حمایت می کنند. بیشترین حمایت از فلسطین در میان حامیان اپوزیسیون ووچیچ ثبت شد که تقریبا 74 درصد از آنها حمایت خود را از طرف فلسطینی اعلام کردند.

علاوه بر این، در مانیفست [4] منتشر شده توسط لیست دانشجویی، در بخش سیاست خارجی آمده است که "ما در تلاش سیستماتیک برای نابودی مردم فلسطین که اسرائیل در نوار غزه انجام می دهد، شریک نخواهیم بود." این دو واقعیت حاکی از آن است که اگرچه انتخابات عمدتا حول محور مسائل داخلی بود، همسویی نزدیک ووچیچ با اسرائیل در بحبوحه نسل کشی مداوم ممکن است در شکل دادن به ترجیحات انتخاباتی شهروندان صرب نقش داشته باشد.

خود جنبش اعتراضی عمدتا ناشی از نگرانی های داخلی، به ویژه فساد، سوء حکومت و تصرف دولت بود. مسائل سیاست خارجی تنها تا آنجایی که منعکس کننده نگرانی های گسترده تر در مورد عدم شفافیت و پاسخگویی دولت بودند، از نظر سیاسی در این زمینه مرتبط بودند. به عبارت دیگر، همسویی نزدیک ووچیچ با اسرائیل ممکن است تا حدی بر ترجیحات رأی دهندگان صرب تأثیر بگذارد زیرا این رابطه با تقاضاهای داخلی برای شفافیت، پاسخگویی و حاکمیت قانون تلاقی می کند.

در واقع، این واقعیت که ووچیچ یک ماه قبل از انتخابات رسما کارخانه تولید پهپادهای جنگی مشترک با اسرائیل را راه‌اندازی کرد، نشان می‌دهد که وی هیچ واکنش منفی انتخاباتی قابل توجهی را درباره این همکاری پیش‌بینی نمی‌کرد. در مقابل، او این پروژه را به عنوان مدرکی از تعهد دولتش برای ایجاد مشاغل جدید، پیشرفت تکنولوژیکی و توسعه اقتصادی در صربستان ارائه کرد.

به طور خلاصه، همسویی نزدیک با اسرائیل ممکن است به مشکلات انتخاباتی ووچیچ کمک کرده باشد، اما ایجاد تأثیر مستقل انتخاباتی آن همچنان دشوار است. بنابراین، نحوه مدیریت روابط دولت آتی با اسرائیل، در میان سایر کشورها، آزمون مهمی خواهد بود برای اینکه آیا وعده‌هایش برای تغییر سیاسی فراتر از نهادهای داخلی و رفتار سیاست خارجی صربستان است. در نهایت، تحقق وعده دموکراسی‌سازی، دولت جدید را ملزم می‌کند که از گذشته ناسیونالیستی صربستان و ایدئولوژی صربستان بزرگ جدا شود.

[1] https://dev.balkaninsight.com/2025/01/28/regardless-of-war-crimes-claims-serbias-arms-sales-to-israel-soar

[2] https://www.youtube.com/watch?v=RgwGXIL6_QQ

[3] https://vreme.com/en/vesti/istrazivanje-javnog-mnjenja-tramp-izrael-palestina-nspm-galup/

[4] https://www.defensenews.com/global/europe/2026/10/29/after-vucic-ouster-serbias-weapons-buying-habits-are-under-the-microscope

*نظرات بیان شده در این مقاله متعلق به خود نویسنده است و لزوما منعکس کننده خط مشی تحریریه آنادولو نیست.