نقص های هوانوردی و صلح شکننده: پیامدهای گسترده تر از حمله flydubai

هواپیمای حامل مسافرانی که در هواپیمای فلای دبی که از امارات متحده عربی عازم اسرائیل بود و به دنبال سیگنال اضطراری به عربستان سعودی تغییر مسیر داده بودند، در 30 سپتامبر به فرودگاه بین‌المللی بن گوریون، در لود، نزدیک تل آویو، اسرائیل می‌رسد.

لندن - برای بیش از نیم قرن، اسرائیل پیچیده ترین دفاع جهان را حول هوانوردی غیرنظامی ساخت. هر هواپیمای اسرائیلی حامل ماموران امنیتی مسلح است. کابین خلبان پشت دو درب ضد گلوله می نشیند تا یکی همیشه قفل باشد. ناوگان ال ال، هواپیمای مسافربری دولت یهود، همچنین دارای اقدامات متقابل ضد موشکی است - میراث تلاش سال 2002 برای سرنگونی یک هواپیمای مسافربری اسرائیلی که بر فراز آفریقا پرواز می کرد.

پشت این حلقه فولادی یک پارامتر امنیتی حتی گسترده تر وجود دارد. هویت هر کسی که در پروازی به اسرائیل رزرو شده است، ساعت‌ها قبل از پرواز هوایی بررسی می‌شود. هر مسافر هوایی که اسرائیل را ترک می‌کند، قبل از ورود، توسط افسران امنیتی که برای تشخیص فرار آموزش دیده‌اند، شخصا مصاحبه می‌شود.

با این حال، همه اینها در 30 سپتامبر، زمانی که اسرائیل تنها یک قدم با یکی از بدترین حملات تاریخ خود فاصله داشت، بی ربط تلقی شد. مسافران، نه ماموران دولتی، پرواز FZ1073 فلای دبی را نجات دادند. شجاعت خلبان هندی هواپیما، حضور خوش شانس یک جفت خلبان دیگر و قاطعیت تعدادی از مسافران اسرائیلی پس از تلاش کمک خلبان چاقو برای سقوط هواپیما از مرگ 174 مسافر و خدمه جلوگیری کرد.

این حمله ضعف های ساختاری پایدار در ترتیبات امنیتی خطوط هوایی اسرائیل را آشکار می کند. اما این همچنین به عنوان یادآوری عمل می کند که عزم اسرائیل برای برقراری روابط دیپلماتیک رسمی با همسایگان عرب خود بعید است تا زمانی که خشم گسترده تری که علیه اسرائیل در سراسر جهان عرب احساس می شود، امنیت را برای این کشور خریداری کند.

از بین بردن این شکاف های امنیتی و روانی بیش از آنچه سیاستمدارانش اعتراف می کنند، برای اسرائیل هزینه خواهد داشت.

ممکن است هفته ها طول بکشد تا تصویری کامل از تمام پیامدهای امنیتی آخرین حادثه ظاهر شود. اگرچه خلبان سرکشی که به همکار کابین خلبان خود حمله کرد احتمالا با انگیزه‌های سیاسی عمل کرده است، اما نمونه‌های دیگری از خلبانان وجود دارد که باعث تصادف یا سقوط عمدی هواپیماهای خود به دلایل شخصی شده‌اند.

سرنوشت پرواز 185 سیلک ایر که در دسامبر 1997 در سوماترا سقوط کرد، به ذهن متبادر می شود، اگرچه شواهد موجود در آنجا بی نتیجه مانده است. اما نمونه‌های واضح‌تری نیز وجود دارد از یک خلبان مصری که در اکتبر 1999 یک هواپیما را به اقیانوس اطلس سقوط کرد و خلبان دیگری که یک هواپیمای آلمانی را بر فراز کوه‌های آلپ فرانسه در مارس 2015 سقوط کرد.

با این حال، صرف نظر از آنچه از تحقیقات به دست می‌آید، واضح است که اگرچه امارات متحده عربی سوابق بسیار خوبی در زمینه ایمنی دارد و سرویس‌های امنیتی این کشور به دلیل کارآمدی خود مشهور هستند، اما در رویه‌های ایمنی اسرائیل و امارات مشکلی پیش آمد.

سرویس‌های امنیتی اسرائیل به‌طور مرتب هویت خلبان‌هایی را که هواپیماها را به سمت اسرائیل پرواز می‌کنند، بررسی می‌کنند و به داشتن بانک اطلاعاتی از این اسامی معروف هستند. خلبان سرکش هواپیمای فلای دبی که گفته می شود شهروند عمان، همسایه نزدیک امارات است، تنها شش ماه قبل به شرکت ملحق شد. اگر او با عناصر تروریستی جهادی مرتبط بود، هم دولت اسرائیل و هم دولت امارات باید از خود بپرسند که چگونه نتوانستند چنین ارتباطاتی را شناسایی کنند.

و سپس، سوال ساده‌تری وجود دارد که چگونه یک خلبان خطوط هوایی توانسته چاقویی را به داخل هواپیما بیاورد، پس از تمام بررسی‌های امنیتی که همه پرسنل تحت آن قرار می‌گیرند. آیا این فقط مشکلی بود که در بسیاری از فرودگاه‌های سراسر جهان با آن مواجه می‌شد، جایی که کارکنان خطوط هوایی یونیفرم پوش با دقت کمتری بررسی می‌شوند، زیرا فرض می‌شود قابل اعتماد هستند، یا خلبان سرکش flydubai از همدستان خود در زمین سود می‌برد؟

سرویس‌های امنیتی اسرائیل همچنین رویه‌های خود را برای رویدادی که همه بیشتر از آن می‌ترسند، بررسی خواهند کرد: تصمیمی در مورد سرنگون کردن هواپیمای ربوده شده و کشتن همه مسافران آن، به جای اینکه اجازه دهند هواپیما در یک منطقه ساخته شده سقوط کند و حتی افراد بیشتری را بکشد.

در حادثه flydubai، دو جت جنگنده اسراییلی به هم خوردند و در انتظار بودند و آماده بودند که اگر هواپیما از اردن خارج شد و وارد حریم هوایی اسرائیل شد، آن را منهدم کنند. لازم نبود انتخاب غیر قابل رغبت انجام شود. اما رویه‌های چنین احتمال تلخ اکنون دوباره مورد بررسی قرار خواهد گرفت.

سیاستمداران اسرائیل از اقدامات عربستان سعودی، کشوری که روابط دیپلماتیک با دولت یهود ندارد، خوشحال شدند. کنترلرهای هوایی عربستان بدون تردید جت آسیب دیده را برای فرود آزاد کردند. سربازان، پرستاران و پزشکان سعودی آن را روی آسفالت ملاقات کردند. مسافرانی که در بازگشت با آنها مصاحبه شد به گرمی از مراقبت از آنها صحبت کردند و بارها به آنها اطمینان دادند که سالم هستند. نیروهای امنیتی سعودی نیز به درخواست اسرائیل مظنون را دستگیر و بازجویی کردند.

میکی زوهار، وزیر فرهنگ و ورزش اسرائیل گفت: از طرف مردم اسرائیل، می‌خواهم از مردم عربستان برای استقبال گرم و حسن نیت خود تشکر کنم.

بنیامین نتانیاهو، نخست وزیر اسرائیل، که در آستانه انتخابات سراسری برنامه ریزی شده برای 27 اکتبر با یک کارزار طاقت فرسا برای انتخاب مجدد مواجه است، بدون شک سعی خواهد کرد از این قسمت برای نشان دادن این موضوع استفاده کند که رویای عادی سازی روابط با کشورهای عربی بدون پرداختن به وضعیت اسفناک فلسطینیان کارساز است.

با این حال، پیام حادثه فلای دبی دقیقا برعکس است: در غیاب آشتی واقعی بین اسرائیلی‌ها و همسایگان عرب آنها، که تنها می‌تواند با راه‌حلی برای رنج فلسطینی‌ها همراه باشد، هرگونه ترتیبات دیپلماتیکی که اسرائیل با رهبران عرب انجام دهد به امنیت بیشتر تبدیل نخواهد شد.

سابقه تاریخی در این مورد روشن است. اندکی پس از برقراری روابط دیپلماتیک مصر با اسرائیل در سال 1979، اسرائیلی ها برای بازدید از شگفتی های توریستی مصر هجوم آوردند، اما خصومت به زودی آنها را از خود دور کرد. مصر همچنان در اسرائیل سفارت دارد، اما گردشگران اسرائیلی در هتل های مصر دیده نمی شوند. همین اتفاق زمانی افتاد که اردن در سال 1994 روابط دیپلماتیک با اسرائیل برقرار کرد. یک انفجار کوتاه از شور و شوق و به دنبال آن یک آرامش طولانی و سرد.

روابط رسمی بین امارات و اسرائیل بسیار صمیمی تر و متنوع تر است. سرویس‌های اطلاعاتی و ارتش دو کشور همکاری نزدیکی دارند و شرکت‌های فناوری اسرائیل در همه جای امارات حضور دارند. گردشگری شکوفا شده است: صدها هزار اسرائیلی یا برای تعطیلات به خلیج می روند یا در مسیر خود به مقصدهای دیگر در آسیا از خلیج می گذرند.

این ممکن است ادامه یابد، اما بسیاری از اسرائیلی‌ها احتمالا ترجیح می‌دهند با خطوط هوایی ملی خود به جای خطوط هوایی اماراتی پرواز کنند. این حادثه همچنین ممکن است نگرانی را در میان سایر خطوط هوایی که به اسرائیل پرواز می کنند افزایش دهد. تعداد پروازهای بین‌المللی که در فرودگاه بن گوریون تل‌آویو فرود می‌آیند به دلیل نگرانی‌های امنیتی مداوم در حال کاهش است.

واکنش اسرائیل احتمالا شامل تشدید بیشتر رویه‌های ایمنی آن می‌شود. اما با هر بار تشدید، تهدیدات جدیدی ظاهر می شوند. زیرا اسرائیل برای تغییر چهره خود در جهان عرب کاری انجام نداده است. و همیشه کسانی خواهند بود که ارتباط با اسرائیل را غیرقابل تحمل می دانند.

جاناتان ایال در لندن و بروکسل مستقر است و در مورد مسائل سیاسی و امنیتی جهانی می نویسد.