هشدار سازمان ملل؛ جهان در مسیر گرمایش ۲.۸ درجه‌ای قرار دارد
سازمان ملل هشدار داد با ادامه سیاست‌های کنونی، دمای زمین تا پایان قرن ۲.۸ درجه سانتی‌گراد افزایش می‌یابد. فاصله گرفتن از اهداف توافق پاریس خطر وقوع سیلاب‌های مرگبار، موج‌های گرما و آتش‌سوزی‌های گسترده را افزایش می‌دهد.
سازمان ملل متحد روز سه‌شنبه ۲۰ اکتبر (۲۸ مهر) با انتشار گزارشی نسبت به شتاب گرفتن روند گرمایش زمین هشدار داده است. بر اساس این هشدار، دستیابی به اهداف اولیه اقلیمی بیش از هر زمان دیگری دور به نظر می‌رسد. این وضعیت می‌تواند پیامدهای ویرانگری برای جهان به همراه داشته باشد.
اینگر اندرسن، مدیر برنامه محیط زیست سازمان ملل متحد (UNEP) مستقر در نایروبی، اعلام کرد که هر افزایش جزئی دما فراتر از آستانه ۱.۵ درجه سانتی‌گراد نیز می‌تواند خطر سیلاب‌های مرگبار، موج‌های گرمای شدید و آتش‌سوزی‌های گسترده جنگلی را به‌طور قابل توجهی افزایش دهد.در سال جاری سیاری از کشورهای جهان با رخدادهایی از این دست مواجه بوده‌اند.
جامعه جهانی پیش‌تر توافق کرده بود که افزایش دمای زمین را به ۱.۵ درجه سانتی‌گراد محدود کند تا از پیامدهای شدید تغییرات اقلیمی جلوگیری شود. با این حال، روند کنونی نشان می‌دهد که دستیابی به این هدف با چالش‌های جدی روبه‌رو است..
سازمان ملل متحد همچنین برآورد کرده است که حتی اگر تمامی کشورها به تعهدات و برنامه‌های اعلام‌شده خود در زمینه کاهش انتشار گازهای گلخانه‌ای عمل کنند، میانگین دمای زمین تا پایان قرن جاری همچنان حدود ۲.۶ درجه سانتی‌گراد بالاتر از سطح دوران پیشاصنعتی خواهد بود.
این رقم نه تنها فاصله قابل توجهی با هدف ۱.۵ درجه‌ای توافق‌شده دارد، بلکه در مقایسه با برآورد سال گذشته نیز نشان‌دهنده وخامت اوضاع است. در گزارش سال قبل، میزان گرمایش مورد انتظار در صورت اجرای کامل تعهدات کشورها حداکثر ۲.۵ درجه سانتی‌گراد پیش‌بینی شده بود.
بر اساس گزارش سازمان ملل، بخش عمده این پس‌رفت به خروج ایالات متحده از تعهدات خود بازمی‌گردد. دولت آمریکا به ریاست دونالد ترامپ از برنامه‌های قبلی مقابله با تغییرات اقلیمی فاصله گرفته و آن‌ها را کنار گذاشته است.
نویسندگان گزارش تاکید کرده‌اند، از آنجا که ایالات متحده پس از چین دومین تولیدکننده بزرگ گازهای گلخانه‌ای در جهان به شمار می‌رود، چنین تغییرات سیاسی به طور مستقیم در برآوردها و پیش‌بینی‌های جهانی بازتاب پیدا می‌کند.
در ادامه گزارش آمده است که داده‌های مربوط به میزان انتشار گازهای گلخانه‌ای در سال‌های گذشته نیز مورد بازنگری قرار گرفته و ارقام آن افزایش یافته است. این موضوع به تشدید چشم‌انداز گرمایش جهانی دامن زده است.
حتی در خوش‌بینانه‌ترین سناریوی محاسبه‌شده، یعنی حالتی که تمامی کشورها به تعهدات اقلیمی خود پایبند بمانند و به اهداف تعیین‌شده برای دستیابی به بی‌طرفی کربنی دست یابند، میانگین دمای زمین تا سال ۲۱۰۰ همچنان حدود ۲.۱ درجه سانتی‌گراد نسبت به دوران پیشاصنعتی افزایش خواهد یافت. این رقم نیز فراتر از هدف ۱.۵ درجه‌ای مورد توافق جامعه جهانی است.
بر اساس ارزیابی‌های سرویس تغییرات اقلیمی کوپرنیکوس (برنامه رصد و پایش زمین اتحادیه اروپا) میانگین دمای جهانی در فاصله سال‌های ۲۰۲۳ تا ۲۰۲۵ برای نخستین بار از آستانه ۱.۵ درجه سانتی‌گراد بالاتر از سطح دوران پیشاصنعتی فراتر رفته است.
با وجود این، هدف محدود کردن گرمایش زمین به ۱.۵ درجه سانتی‌گراد هنوز به طور رسمی منتفی نیست. برای اعلام شکست این هدف، باید افزایش دما در یک دوره بلندمدت داشته تداوم یابد.
آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل متحد، همزمان با انتشار این گزارش تأکید کرد: «عبور از مرز ۱.۵ درجه به معنای تسلیم شدن نیست. ما همچنان می‌توانیم این افزایش را تا حد ممکن محدود و کوتاه‌مدت نگه داریم و تا پایان قرن افزایش دمای زمین را بار دیگر به کمتر از ۱.۵ درجه سانتی‌گراد بازگردانیم.»
این گزارش نشان می‌دهد که تحقق چنین هدفی مستلزم اقدام در در یک مقیاس بی‌سابقه است. برای آنکه میانگین گرمایش جهانی تا پایان قرن دوباره به سطح ۱.۵ درجه سانتی‌گراد یا کمتر بازگردد، انتشار گازهای گلخانه‌ای باید در مقایسه با سطح سال ۲۰۲۵:
با این حال، چشم‌انداز تحقق چنین کاهش سریعی چندان امیدوارکننده نیست. بر اساس محاسبات سازمان ملل، حتی اگر تمامی کشورها تمام برنامه‌های اعلام‌شده خود برای مقابله با تغییرات اقلیمی را اجرا کنند، میزان انتشار گازهای گلخانه‌ای تا سال ۲۰۳۰ تنها حدود ۸ درصد و تا سال ۲۰۳۵ حداکثر ۱۵ درصد کاهش خواهد یافت.
برای رسیدن به اهداف اقلیمی، خارج کردن حجم عظیمی از دی‌اکسید کربن از جو زمین نیز ضروری خواهد بود. هرچند بسیاری از دانشمندان این اقدام را اجتناب‌ناپذیر می‌دانند، اما اجرای آن با چالش‌های فناوری گسترده، محدودیت‌های عملیاتی و هزینه‌های بسیار سنگین همراه خواهد بود.
با وجود این موانع، اینگر اندرسن، مدیر برنامه محیط زیست سازمان ملل متحد، تأکید می‌کند که "هنوز امکان مهار بحران وجود دارد". او توصیه می‌کند: «باید از تمامی ظرفیت‌ها و ابزارهای موجود استفاده کنیم تا اوج گرمایش زمین تا حد امکان پایین نگه داشته شود و تا پایان قرن بار دیگر به سطح ۱.۵ درجه سانتی‌گراد بازگردیم. این هدف همچنان دست‌یافتنی است.»
بر اساس گزارش سازمان ملل، از زمان امضای توافق اقلیمی پاریس، رشد انرژی‌های تجدیدپذیر حدود سه برابر سریع‌تر از پیش‌بینی‌های اولیه بوده است.
اندرسن در این باره می‌گوید: «اکنون مسئولیت دولت‌هاست که با فوریت، اقداماتی سریع، عمیق و پایدار برای کاهش انتشار گازهای گلخانه‌ای اتخاذ کنند؛ اقداماتی که جهان را به سمت اقلیمی باثبات‌تر و همچنین اقتصادها و جوامعی پایدارتر هدایت کند.»
به گفته اندرسن، در سال‌های اخیر نمونه‌های موفق متعددی از کاهش سریع انتشار گازهای گلخانه‌ای در کشورهای مختلف مشاهده شده است.
رهبران جهان در ماه نوامبر در شهر آنتالیای ترکیه گرد هم خواهند آمد تا در چارچوب اجلاس جهانی اقلیم درباره راهکارهای مهار بحران آب‌وهوا گفت‌وگو کنند.
طبق گزارش‌ها، ایالات متحده در این مذاکرات حضور نخواهد داشت، زیرا دولت دونالد ترامپ این کشور را از توافق اقلیمی پاریس خارج کرده است.
تحولات سیاسی در کشورهای دیگر نیز می‌تواند تأثیر قابل توجهی بر آینده اقلیم جهان داشته باشد. از جمله در برزیل، جایی که جنگل‌های بارانی آمازون نقشی حیاتی در تنظیم آب‌وهوای زمین ایفا می‌کنند.
در دور دوم انتخابات ریاست جمهوری این کشور، لوئیز ایناسیو لولا داسیلوا، رئیس جمهور چپ‌گرا، با فلاویو بولسونارو، نامزد جناح راست، رقابت می‌کند. در دوران ریاست‌جمهوری ژائیر بولسونارو، پدر فلاویو بولسونارو، روند جنگل‌زدایی در آمازون به شکل چشمگیری افزایش یافته بود.
با وجود هشدارها درباره آینده شرایط اقلیمی، گزارش سازمان ملل تأکید می‌کند که تلاش‌های بین‌المللی بی‌نتیجه نبوده است. از زمان آغاز اجرای توافق پاریس، در حدود یک دهه پیش، پیش‌بینی میزان گرمایش جهانی کاهش یافته است.
در آن زمان، بسیاری از برآوردها از افزایش دمایی بین ۳ تا ۳.۵ درجه سانتی‌گراد تا پایان قرن حکایت داشتند، اما این رقم اکنون به سطوح پایین‌تری رسیده است؛ هرچند هنوز فاصله قابل توجهی با اهداف توافق‌شده جهانی دارد.