"همبستگی کاذب" ناتو: فیکو می گوید بی طرفی برای اسلواکی بهتر است

چرا سربازان فرانسوی بروند و برای اسلواکی ها بمیرند؟ نخست وزیر رابرت فیکو در مصاحبه ای با TA3 در 27 سپتامبر پرسید که آیا متحدان ناتو در یک بحران نظامی از اسلواکی دفاع خواهند کرد یا خیر.

"فکر می کنی کسی برود و برای ما بجنگد؟" او با لفاظی پرسید. من به طور جدی این را مرگبار می گویم. من به سادگی به این همبستگی دروغین اعتقاد ندارم.

فیکو گفت اسلواکی که از سال 2004 عضو ناتو است، به تعهدات خود در قبال این ائتلاف عمل خواهد کرد. اما او همچنین به ایده ای که بیش از یک سال قبل مطرح کرده بود بازگشت.

او گفت: "بی طرفی نظامی و سیاسی برای اسلواکی مناسب تر است." این نظر من است، اما نمی‌توانم کاری در مورد آن انجام دهم، زیرا ما در ناتو هستیم.»

فیکو همچنین استدلال کرد که ماده 5، بند دفاع جمعی ناتو، به طور خودکار کشورهای عضو را ملزم نمی کند که سربازان خود را به نبرد بفرستند. او گفت اسلواکی می تواند از طریق لجستیک یا زیرساخت به متحد مورد حمله کمک کند. مشاور سابق او، ادوارد چملار، پیشنهاد کرد که حتی ارسال پتو نیز می‌تواند کمک محسوب شود.

نخست وزیر این سوال را مطرح کرد که اگر یکی از اعضای ناتو باعث رویارویی با روسیه شود، اسلواکی چه باید بکند. اگر کسی در اینجا جنگی را با روسیه تحریک می‌کند، مثلا اگر یکی از کشورهای عضو ناتو بود، پس چرا باید وارد جنگ تحریک‌شده شویم؟» او پرسید.

ده روز قبل، فیکو در سخنرانی با دانشجویان دانشگاه پرسوف به حضار خود گفت: "من از جنگ می ترسم." او همچنین در مورد لفاظی های نظامی تهاجمی فزاینده ای که از اروپا خارج می شود، هشدار داد.

او از مخاطبانش خواست تصور کنند که انتظار می رود اسلواکی در طول بحران ماده 5 5000 یا 10000 سرباز ارائه دهد. او پرسید که آنها کجا می جنگند، "با چه کسی، چرا و برای چه؟"

او گفت: «من نمی‌خواهم اسلواکی به دلیل برخی از ماده 5، بخشی از درگیری نظامی باشد.

فیکو در عین حال گفت اسلواکی برای همکاری با ناتو ارزش قائل است و به تعهدات خود احترام می گذارد. نخست وزیر بدنام دوست کرملین به حمله روسیه به اوکراین یا حملات هیبریدی که دولت های اروپایی به مسکو نسبت داده اند اشاره نکرد.

فیکو همچنان به بی طرفی استناد می کند و در عین حال برخی از متحدان اروپایی و ناتو اسلواکی را به علاقه اندکی به صلح در اوکراین متهم می کند. هدف ترسیم یک خط جداکننده واضح است: او ادعا می کند که دولت او از اسلواکی ها در برابر جنگ محافظت می کند، در حالی که مخالفان آنها را به جنگ می کشانند. در شرایطی که اقتصاد اسلواکی در مشکل عمیقی قرار دارد، این لفاظی‌ها همچنین حواس‌پرتی راحت را از مشکلات داخلی فزاینده منحرف می‌کند.

با این حال، آنچه ممکن است به نظر مانور سیاسی در آستانه انتخابات سال آینده باشد، پیامی را نیز به مسکو ارسال می کند. فیکو با دامن زدن به ترس از جنگ و ایجاد شک و تردید در مورد متحدان اسلواکی، عملا به کرملین کمک می‌کند: تهدیدهای آن کارساز هستند.

از نظر زمان، اظهارات اخیر فیکو در آستانه هشتاد و هشتمین سالگرد توافق مونیخ در 29 تا 30 سپتامبر بیان شد. او در طول ماه بارها به این توافق نامه استناد کرده بود.

در سال 1938، بریتانیا، فرانسه، آلمان و ایتالیا توافق کردند که چکسلواکی باید سرزمین سودتن را به آلمان نازی تسلیم کند. چکسلواکی از مذاکرات کنار گذاشته شد.

فیکو از مونیخ به عنوان هشداری در مورد خطراتی که کشورهای کوچک اروپای مرکزی که برای امنیت خود به قدرت های غربی بزرگتر وابسته هستند، اشاره کرده است.

بریتانیا و فرانسه خواسته های ارضی هیتلر را به امید اجتناب از جنگ پذیرفتند. هیتلر متعاقبا وعده خود را مبنی بر تنها گذاشتن بقیه چکسلواکی زیر پا گذاشت و نیروهای آلمانی شش ماه بعد سرزمین های چک را اشغال کردند.

فیکو همچنین جاه طلبی آلمان برای ساخت قوی ترین ارتش متعارف اروپا تا سال 2039 را زیر سوال برده و توجه را به دو رقم آخر سال جلب کرده است. "چرا دقیقا 39؟" او پرسید. "چرا 45 نیست؟" اشاره به سال 1939، زمانی که جنگ جهانی دوم آغاز شد، و سال 1945 زمانی که پایان یافت، بود.

تا کنون، ترولینگ بسیار قابل پیش بینی نخست وزیر پوپولیست-ناسیونالیست اسلواکی، که از زمان برکناری ویکتور اوربان در انتخابات سراسری مجارستان در آوریل، به عنوان آخرین مانع اصلی اتحادیه اروپا در برابر حمایت از اوکراین در جنگ با روسیه باقی مانده است.

به گفته تحلیلگران، شاید تاریخ مهمتر، سپتامبر 2027 باشد – آخرین تاریخی که باید انتخابات عمومی بعدی اسلواکی برگزار شود.

یک نظرسنجی Ipsos برای Dennik N، که در نیمه دوم ژانویه انجام شد و در فوریه منتشر شد، نشان داد که تقریبا دو سوم اسلواکی ها از وقوع جنگ جهانی در طی پنج سال بیم دارند.

این نگرانی دربرگیرنده اختلافات سیاسی بود و به ویژه در میان حامیان مخالفان مشهود بود. حدود 80 درصد از رای دهندگان SaS و حدود سه چهارم حامیان جنبش اسلواکی مترقی و اسلوونسکو چنین ترسی را ابراز کردند.

در داخل ائتلاف حاکم، از هر ده رای دهنده Hlas هفت نفر، همراه با بیش از نیمی از رای دهندگان حزب حاکم فیکو، Smer، نگران بودند. بیش از 60 درصد از حامیان راست افراطی جمهوری نیز چنین نگرانی هایی را ابراز کردند.

روزنامه محافظه کار Postoj به نقل از منابعی در Smer گزارش داد که نظرسنجی داخلی حزب ترس فزاینده از جنگ از جمله در میان زنان را شناسایی کرده است.

ترس از دخالت نظامی در اوکراین در مبارزات انتخاباتی ریاست‌جمهوری اسلواکی در سال 2024 نیز برجسته بود. رئیس جمهور پیتر پلگرینی خود را به عنوان نامزدی معرفی کرد که اسلواکی را از درگیری دور نگه می دارد، در حالی که رقیب او، ایوان کورکوک، به عنوان خطر بیشتری برای دخالت نظامی اسلواکی به تصویر کشیده شد.

برانیک معتقد است که اظهارات فیکو عمدتا متوجه مخاطبان داخلی است. او گفت که نخست وزیر "بیشتر با مردم داخلی و رای دهندگان خود ارتباط برقرار می کند تا با واقعیت".

تاکنون، شواهد کمی مبنی بر اینکه فیکو واقعا کشور را در مسیر بی طرفی قرار داده است وجود دارد - و دلایل متعددی وجود دارد که چرا او این کار را انجام نمی دهد.

در همان روزی که نخست وزیر نسبت به درگیر شدن اسلواکی در یک درگیری «به دلیل برخی ماده 5» هشدار داد، پارلمان این کشور اعزام حداکثر 101 سرباز اسلواکی را در مأموریت نیروهای نگهبان شرقی ناتو تصویب کرد.

انتظار می‌رود این نیروها عمدتا در لهستان و رومانی فعالیت کنند و حریم هوایی متحدان را زیر نظر داشته باشند، هشدارهای اولیه ارائه کنند و از دفاع هوایی و موشکی یکپارچه پشتیبانی کنند. وزارت دفاع این کشور را به عنوان کمکی به بازدارندگی و اجرای تعهدات متحد اسلواکی توصیف کرد.

رابرت کالیناک، وزیر دفاع، یکی از نزدیکترین همکاران فیکو در حزب Smer، گفت که اسلواکی نیز از این مأموریت برای آزمایش رادارهای سه بعدی جدید خود در برابر تهدیدات پهپادها در شرایط عملیاتی استفاده خواهد کرد.

اسلواکی در حال حاضر 155 سرباز دارد که به عنوان بخشی از حضور پیشروی ناتو در لتونی خدمت می کنند. دولت فیکو ادامه این ماموریت را تایید کرد.

سند دولتی که مجوز استقرار این نیروها را صادر می کند، آمادگی برای دفاع دسته جمعی را به عنوان یک وظیفه کلیدی برای اسلواکی و ناتو و بازدارندگی به عنوان عنصر اساسی استراتژی دفاعی ائتلاف توصیف می کند.

اسلواکی همچنین یکی از سه کشور چارچوب، در کنار مجارستان و کرواسی، در پشت مقر مرکز بخش چند ملیتی ناتو در مجارستان است که در سال 2025 تحت فرماندهی اسلواکی به توانایی کامل عملیاتی رسید.

سربازان خارجی ناتو - بیشتر آنها از اسپانیا - در اسلواکی مستقر هستند. این کشور همچنین همچنان به متحدان خود برای پلیس هوایی تکیه می کند در حالی که F-16 های جدید آن هنوز به سیستم یکپارچه دفاع هوایی و موشکی ناتو نپیوسته اند.

با این وجود، کالیناک تمایزی مشابه با فیکو قائل شد. او گفت که سربازان اسلواکی "آماده محافظت از متحدان خود هستند" در صورتی که بر اساس قوانین متعارف جنگ مورد حمله قرار گیرند، در حالی که استدلال می کند که "جنگ ترکیبی" کنونی نیاز به یک واکنش سنجیده دارد.

فیکو که مکررا خواستار صلح در جنگ روسیه علیه اوکراین است، بدون اینکه مشخص کند چنین صلحی شامل چه مواردی می شود، از تسلیح مجدد اروپا نیز انتقاد کرده و هشدار داده است که شرکت های تسلیحاتی از افزایش هزینه های نظامی سود می برند. با این حال، تولیدات دفاعی به یک محرک رشد قابل توجه در اقتصاد اسلواکی در شرایط تنبل تبدیل شده است.

بر اساس آمار گزارش شده توسط TV JOJ، صادرات اسلحه و مهمات اسلواکی در سال گذشته 110 درصد افزایش یافته و به تقریبا 2.4 میلیارد یورو رسیده است. مارک گابریس، تحلیلگر ارشد CSOB به پخش کننده گفت: «این واقعا رقمی است که در تاریخ مدرن اسلواکی ندیده ایم.

جمهوری چک و اوکراین از مهم ترین بازارهای صنعت دفاعی اسلواکی هستند. دولت فیکو بین کمک‌های نظامی ارائه شده مستقیما از سهام دولتی، که با ارسال آن به اوکراین مخالف است، و صادرات تجاری تولیدکنندگان اسلواکی، که اجازه می‌دهد، تمایز قائل می‌شود.

با این حال، اظهارات فیکو هنوز هم می‌تواند اثرات مخربی در دنیای واقعی داشته باشد و هم از داخل اردوگاه حاکم در اسلواکی و هم از طرف مخالفان و شخصیت‌های دیگر در منطقه مورد انتقاد قرار گرفته است.

رئیس جمهور پلگرینی، که زمانی رهبر حزب ائتلافی Hlas بود، گفت که تنها یک تفسیر از اظهارات نخست وزیر را می پذیرد: اعضای ناتو باید از تحریک روسیه و خطر حمله به یک کشور متحد اجتناب کنند. پلگرینی گفت: «من هیچ تفسیر دیگری را نمی پذیرم و آن را رد می کنم.

ریچارد راسی، رئیس پارلمان، از حزب Hlas به رهبری پلگرینی، نسبت به تلقی تعهدات دفاع جمعی صرفا رسمی هشدار داد. او گفت: «اگر این تعهد را صرفا رسمی یا غیرقابل اجرا توصیف کنیم، باید بپذیریم که متحدان ما ممکن است روزی همین موضع را در قبال ما اتخاذ کنند.»

سیاستمداران مخالف نیز ناگزیر از فیکو انتقاد کردند. میکال سیمچکا، رهبر مترقی اسلواکی، او را متهم کرد که ستون اساسی دفاع این کشور را زیر سوال برده است. ایوان کورکوک، وزیر خارجه سابق، هشدار داد که تضعیف علنی اعتماد به ناتو به منزله ارسال «دعوتنامه» به مسکو است.

کورچوک گفت: "اگر کسی بخواهد به اسلواکی حمله کند، می داند که با کشوری 5 میلیونی روبرو نخواهد شد، بلکه با قوی ترین اتحاد جهان روبرو خواهد شد."

ویلیام کاراس، معاون رهبر حزب دموکرات مسیحی، بی طرفی را به عنوان یک جایگزین واقع بینانه رد کرد و استدلال کرد که اسلواکی فاقد قدرت نظامی و منابع مالی برای دفاع مستقل از خود است.

کاراس گفت: «هرکسی که آمادگی ما برای کمک به متحدانمان را زیر سوال می برد، تمایل آنها برای کمک به ما را نیز ضعیف می کند. «روزی ممکن است ما کسانی باشیم که به ماده 5 نیاز داریم.»

این جنجال به پراگ نیز رسید. پتر پاول، رئیس جمهور چک، رئیس سابق کمیته نظامی ناتو، آنها را "بسیار جدی" خواند و نسبت به زیر سوال بردن همبستگی بین متحدان هشدار داد. این اولین درگیری آنها نبود: این دو قبلا علنا در مورد جنگ روسیه علیه اوکراین و چگونگی توصیف این درگیری اختلاف نظر داشتند.

فیکو پاسخ داد که پاول، ژنرال سابق ناتو، "دوست دارد بجنگد" در حالی که صلح را ترجیح می دهد. پاول گفت که قبلا همین استدلال را شنیده بود که یک ژنرال خواهان جنگ است در حالی که دیگران خواهان صلح هستند، در طول مبارزات انتخاباتی ریاست جمهوری چک در سال 2023.

یان لیپاوسکی، وزیر امور خارجه سابق چک به آنچه که نیروهای چک در حال حاضر برای اسلواکی انجام می دهند اشاره کرد. سربازان چک در این کشور خدمت می کنند، در حالی که هواپیماهای چک به حفاظت از حریم هوایی اسلواکی کمک کرده اند. لیپاوسکی می‌پرسد اگر فیکو کمک نظامی بین متحدان را زیر سوال می‌برد، چرا چک باید به دفاع از اسلواکی کمک کند؟

نخست وزیر آندری بابیس گفت که جمهوری چک در حال آماده شدن برای استقرار دو تیپ مکانیزه در صورت حمله روسیه به یکی از اعضای ناتو در بالتیک است. او قبلا گفته بود که پراگ به ماده 5 احترام می گذارد، در حالی که از اظهار نظر درباره اظهارات فیکو خودداری کرد.

آلمان در 29 سپتامبر، زمانی که وزیر امور خارجه یوهان وادفول برای گفتگو با همتای اسلواکی خود، یوراج بلانار، از براتیسلاوا بازدید کرد، صدای خود را اضافه کرد.

وادفول گفت: "بزرگترین تهدید برای آزادی در قاره ما از مسکو می آید. بزرگترین خطر برای اروپا امپریالیسم جنگ طلب پوتین است." زیر سوال بردن این حقایق نه تنها فاقد همبستگی است، بلکه غیرمسئولانه نیز خواهد بود.

وادفول هشدار داد که کشورهایی که در مورد بازدارندگی جمعی ناتو تردید ایجاد می‌کنند، خود را در معرض خطر قرار می‌دهند و ضمانت‌های امنیتی را برای سایر اعضای اتحاد تضعیف می‌کنند.

رادوان برانیک، تحلیلگر امنیتی، می گوید که فیکو از نظر فنی در مورد تعهدات ماده 5 درست است: این بند به طور خودکار هر عضو ناتو را ملزم نمی کند که در صورت حمله به عضو دیگر، نیروهای رزمی خود را مستقر کند و دولت ها می توانند اشکال مختلف کمک را با توجه به قابلیت ها و شرایط ارائه دهند. برانیک می گوید: «در واقع، حق با اوست.

نگرانی او این است که اظهارات فیکو چگونه بر بازدارندگی تأثیر می گذارد. یک متجاوز بالقوه نمی تواند از قبل بداند که اعضای ناتو چگونه به یک حمله واکنش نشان خواهند داد. برانیک استدلال می کند که بحث علنی درباره محدودیت های احتمالی اسلواکی می تواند این عدم اطمینان را تضعیف کند.

ژنرال بازنشسته اسلواکی پاول ماکو همچنین این سوال را مطرح می کند که چگونه اسلواکی می تواند بدون تضمین متفقین از خود دفاع کند. او استدلال می کند که با حدود 16000 سرباز، کشور نمی تواند به تنهایی حتی از یک شهر بزرگ در برابر یک حمله گسترده دفاع کند.

ماکو بی طرفی را به عنوان ضمانت امنیت رد می کند و به بلژیک اشاره می کند که وضعیت بی طرف آن نتوانست از تهاجم آلمان در طول جنگ های جهانی جلوگیری کند.

او با اشاره به ایسلند که ارتش دائمی ندارد و لوکزامبورگ که نیروهای مسلح آن کوچک هستند، می‌گوید: «همه کشورها توانایی‌های یکسانی ندارند. هنوز یکی برای همه و همه برای یکی است، اما هرکسی در حد توانایی‌هایش است.»

ماکو می‌گوید اسلواکی می‌تواند نحوه استقرار نیروهایش تحت فرماندهی ناتو را محدود کند، اما محدود کردن آنها به قلمرو اسلواکی عمیقا با همبستگی متحدان در تضاد است.

محدودیت‌های عملی نیز باقی می‌ماند: اسلواکی هنوز فاقد تیپ مکانیزه سنگین کاملا توانمندی است که ناتو تحت نیاز نیروی خود انتظار دارد. به گفته ماکو، ممکن است تا سال 2035 یا بعد از آن آماده نباشد.

پاول هاولیچک از انجمن امور بین الملل مستقر در پراگ (AMO) استدلال می کند که اسلواکی فاقد ظرفیت نظامی برای دفع حمله بزرگ روسیه به طور مستقل است. او می گوید که حتی جنگی که به قلمرو اسلواکی نرسد، پناهندگان، تورم و اختلالات اقتصادی را به همراه خواهد داشت.

برانیک همچنین این سوال را مطرح می کند که چه کسی تعیین می کند که آیا یکی از اعضای ناتو روسیه را "تحریک" کرده است، همانطور که فیکو پیشنهاد می کند. وی خاطرنشان کرد که مسکو قبلا تولید تسلیحات اسلواکی را تحریک آمیز توصیف کرده است.

دونالد تاسک، نخست وزیر لهستان نیز اخیرا نگرانی هایی را در مورد اعتبار ماده 5 مطرح کرده است. او با استناد به ارزیابی های اطلاعاتی، هشدار داد که روسیه می تواند حملات پهپادی یا موشکی را علیه کشورهای ناتو در جناح شرقی خود انجام دهد، باعث آسیب شود و سپس حوادث را به عنوان تصادف به جای حملات عمدی به تصویر بکشد.

او استدلال کرد که چنین حوادثی می‌تواند تمایل ناتو را برای واکنش جمعی تضعیف کند و اعتماد به تعهدات دفاعی آن را تضعیف کند. هدف این است که اعضای ائتلاف متقاعد شوند که ماده 5 "بیشتر تئوری است تا عملی"، در حالی که بهانه ای به سیاستمداران می دهد تا استدلال کنند که کشورهایشان نباید برای متحدانی مانند لتونی یا لیتوانی بجنگند.

این اعتماد به تردید غرب در مصاحبه اخیر بی بی سی با سرگئی کاراگانوف، رئیس افتخاری شورای سیاست خارجی و دفاعی روسیه نشان داده شد. کاراگانوف در پاسخ به این سوال که آیا اروپا علیه حمله اتمی روسیه تلافی خواهد کرد یا خیر، این احتمال را رد کرد. وی با ابراز اطمینان از اینکه نه انگلیس و نه آمریکا خطر تلافی جویانه هسته ای را تهدید نخواهند کرد، گفت: نه، هیچ پاسخی از سوی اروپا نخواهد بود.

فیکو ممکن است دلایل سیاسی خود را برای زیر سوال بردن همبستگی ناتو داشته باشد، اما اظهارات او به مسکو دلایل بیشتری برای این باور می دهد که استراتژی آن کارآمد است.