هنر برای آزادی: ماریا کالسنیکاوا در بن

ماریا کالسنیکاوا به خوبی می داند که رژیم های مستبد چگونه هنر را سرکوب می کنند: فلوتیست و فعال بلاروسی پنج سال را به عنوان یک زندانی سیاسی در بازداشت گذراند که سه سال از آن در سلول انفرادی بود. او در سخنرانی در جشنواره بتهوون امسال گفت: "آزادی بیرونی افراد را می توان، گاهی تقریبا به طور کامل سلب کرد. آزادی حرکت، تماس با افراد دیگر و دسترسی به اطلاعات می تواند محدود شود." او اشاره کرد که با این حال، کنترل آنچه قبلا بخشی از حافظه، تخیل و تجربه درونی فرد شده است، بسیار دشوارتر است.

او در طی سخنرانی اصلی پایان داد: "و دقیقا در این است که من توضیح می دهم که چرا فرهنگ برای یک جامعه آزاد بسیار مهم است و چرا سیستم های استبدادی اغلب با بی اعتمادی به آن نگاه می کنند."

یکی از چهره های کلیدی اپوزیسیون بلاروس، هنرمند و فعال سیاسی در تابستان 2020 پس از سرکوب خشونت آمیز انقلاب مسالمت آمیز برای دموکراسی و آزادی توسط رژیم الکساندر لوکاشنکو دستگیر شد. پس از انتخابات جنجالی ریاست جمهوری در 9 اوت 2020، اعتراضات گسترده و یک جنبش دموکراتیک حقوق مدنی در سراسر کشور برگزار شد.

کالسنیکاوا به یاد می آورد که چگونه در دوران زندان، دنیا و تجربیات خود را در تمام مدت با خود حمل می کرد. این او را قادر ساخت که آزاد بماند و احساس قربانی بودن نداشته باشد. از نظر کالسنیکاوا، این دقیقا قدرت هنر و همچنین دلیل آن است که همه دیکتاتورها - چه استالین، هیتلر یا پوتین و لوکاشنکو - از هنر و فرهنگ مستقل متنفرند، حتی اگر آشکارا سیاسی نباشد.

طی یک میزگرد در بن، کالسنیکاوا مستقیما بر این نکته تأکید کرد:

"این سوال اغلب مطرح می شود: ما در اوکراین از چه چیزی دفاع می کنیم؟ چرا به این همه پول و سلاح های جدید نیاز داریم؟ برای من کاملا واضح است: جنگی که روسیه آغاز کرد فقط علیه اوکراین نیست. این جنگ علیه ارزش های اروپایی و فرهنگ اروپایی است. این جنگ علیه تمدن ما است." کالسنیکاوا بلافاصله وقتی از جنگ روسیه علیه اوکراین در فوریه 2022 هنگامی که در زندان بود شنید، متوجه این موضوع شد.

کالسنیکاوا آزاد شد و اکنون ده ماه است که دوباره در آزادی زندگی می کند - معجزه ای که او فکر نمی کرد ممکن است و دستاورد دیپلماسی بین المللی. این واقعیت که او ظهور کرد و به زندگی پر از انعطاف خود بازگشت تا حدی به لطف بتهوون و باخ است، همانطور که کالسنیکاوا که فلوت خوانده و مدرک موسیقی اولیه و جدید را در مینسک و اشتوتگارت دریافت کرده است، به یاد می آورد. کالسنیکاوا در بن گفت: "من زمان زیادی را در سکوت کامل گذراندم. اما این سکوت تقریبا هرگز خالی نبود، زیرا موسیقی دائما در ذهن من پخش می شد."

"ما نوازندگان این حالت را به خوبی می دانیم - گاهی اوقات یک ملودی یا یک عبارت موسیقی آنقدر در سر شما گیر می کند که خلاص شدن از شر آن به سادگی غیرممکن است. در زندگی عادی، این حتی می تواند آزاردهنده باشد. در زندان برای اولین بار متوجه شدم که این می تواند شادی بزرگی را به همراه داشته باشد."

این فعال بلاروسی در جریان سفر خود به بن، از دویچه وله دیدن کرد و به عنوان مهمان در برنامه روسی دویچه وله "دی دبلیو نووستی" حضور یافت. کالسنیکاوا در حال حاضر به دعوت دولت آلمان در برلین زندگی می کند و در آنجا نیز در حال بهبودی از وحشتی است که تجربه کرده است. او وظیفه خود می داند که به جهانیان درباره آنچه برای بیش از 800 زندانی سیاسی در بلاروس می گذرد، و همچنین اهمیت و شکنندگی بیان هنری آزاد، یادآوری کند.

در 2 اکتبر 2026، او سخنرانی اصلی خود را در جشنواره بتهوون در بن به عنوان بخشی از کنفرانسی با عنوان "رویدادهای فرهنگی به عنوان فضاهای سیاسی؟" که با حمایت بنیاد فرهنگی فدرال آلمان برگزار شد، برگزار کرد.

بیش از 200 نماینده از موسسات کنسرت و فستیوال های موسیقی از سراسر آلمان برای آخرین آخر هفته جشنواره بتهوون امسال به بتهوونهال تازه بازسازی شده در بن آمدند. آنها با هم در مورد اشکال و قالب‌های نوآورانه موسیقی، و همچنین موضوعاتی که بسیار فراتر از صنعت موسیقی هستند و به فکر کردن خارج از چارچوب نیاز دارند، بحث کردند.

استیون والتر، مدیر هنری جشنواره بتهوون و میزبان کنفرانس، به دویچه وله گفت: «هنر و فرهنگ مسئول گرفتن نظرات خاص از احزاب سیاسی، یا بیان اظهارات صریح سیاسی نیستند». با این حال، آنچه هنر همیشه خلق می‌کند، فضاهایی برای ملاقات و مکان‌هایی است که مردم می‌توانند دوسوگرایی را تحمل کنند.

و این بخش مهمی از جامعه ما است، که ما قادر به ایجاد تجربیات جمعی هستیم." والتر در مصاحبه ای با DW توضیح داد: "شاید این درست باشد که چیزی شبیه DNA آزادی در ماهیت هنر وجود دارد."

اختتامیه جشن بتهوونفست 2026 در 3 اکتبر، که روز وحدت آلمان نیز است، برگزار شد. ارکستر فیلارمونیک بی‌بی‌سی، تحت رهبری آنیا بیهلمایر، «یک مرثیه آلمانی» اثر یوهانس برامس را اجرا کرد، قطعه‌ای نمادین که آشتی و اعتماد را تداعی می‌کند.

پس از چهار هفته از جشنواره بتهوون 2026، این جشنواره بیشترین تعداد بازدیدکننده را در یک دهه به ثبت رساند. حدود 35000 نفر آمدند تا در بیش از 100 کنسرت و رویداد هنر را تجربه کنند، جشن بگیرند و بحث کنند.

این مقاله از آلمانی ترجمه و توسط سارا هوکال و تنزین سخون ویرایش شده است.