پیروزی دموکراتها در آمریکا؛ پیروزی برای مردم ایران یا جمهوری اسلامی؟
گروهی از "تغییر رژیم" در آمریکا می‌گویند و گروه دیگری از احتمال حمله به زیرساخت‌های ایران. شکست جمهوری‌خواهان به نفع مردم ایران است یا به ضرر آنها؟
پیروزی دموکراتها در انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا که بسیاری آن را "تاریخی" دانسته‌اند، زلزله‌ای سیاسی در این کشور ایجاد کرد. برخی از آن با عنوان "تغییر رژیم" در آمریکا نام بردند. جی دی ونس، معاون ترامپ در اظهاراتی بی‌سابقه علت اصلی شکست جمهوری‌خواهان را جنگ با ایران دانست و گفت: «اگر می‌خواهید استدلال کنید که این جنگ ارزشش را داشت و از دست دادن سنا برای شش سال آینده هم به آن می‌ارزید، پس همین را بگویید. استدلال کنید که پرداخت چنین هزینه‌ای ارزشش را داشت. چه موافق باشید چه مخالف، دست‌کم این موضع صادقانه است.»
ترامپ نیز در نخستین اظهارات خود روز چهارشنبه پس از پیروزی قاطع دموکراتها و البته در کمال تعجب، تا حد زیادی با اظهارات جی‌دی ونس موافقت کرد.
او گفت: «تا حد زیادی درست است، چون باعث شد قیمت بنزین کمی افزایش پیدا کند.» با این حال، او بار دیگر از تصمیم خود برای آغاز این درگیری، باوجود هزینه سیاسی سنگین آن، دفاع کرد و افزود: «در عین حال، اگر مجبور باشم دوباره همین کار را انجام دهم، باز هم آن را انجام می‌دهم.»
خبرگزاری آسوشیتدپرس در گزارشی تحلیلی سراغ چند کارشناس و مقام دولتی رفته و نظرات آنها را درباره احتمال ازسرگیری مجدد جنگ علیه ایران پرسیده است.
یک مقام ارشد دولت یمن، به شرط ناشناس ماندن به آسوشیتدپرس گفته تهدید ناشی از ایران و گروه‌های نیابتی وابسته به آن "یک‌شبه" و با برگزاری انتخابات آمریکا تغییر نکرده است و از واشنگتن خواست از تصمیم‌گیری‌های شتاب‌زده پرهیز کند.
برایان هاگرتی، تحلیلگر ارشد پیشین سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا (سیا) که بر مسائل امنیتی خاورمیانه تمرکز دارد نیز به آسوشیتدپرس گفته است: «دلایلی وجود دارد که نشان می‌دهد ترامپ ممکن است احساس کند اکنون محدودیت کمتری دارد، زیرا آسیب سیاسی وارد شده و دیگر رخ داده است.»
او افزود: «در عین حال، محاسبات یا منطق راهبردیِ آنچه امیدوار بود از طریق تشدید حملات علیه ایران به دست آورد، امروز تفاوتی با یک هفته پیش یا یک ماه پیش ندارد.»
هاگرتی که اکنون در اندیشکده "دفاع از اولویت‌ها" (Defense Priorities) در واشنگتن فعالیت می‌کند، گفت ترامپ می‌تواند تصمیم بگیرد وضعیتی نزدیک به شرایط کنونی را حفظ کند؛ به این معنا که ارتش آمریکا به اجرای آنچه "حملات دفاعی" می‌نامد ادامه دهد و همزمان محاصره دریایی خود را برای محدود کردن صادرات نفت ایران به بازارهای جهانی حفظ کند.
دیوید شنکر دستیار وزیر خارجه آمریکا در امور خاور نزدیک در دوره اول ریاست‌جمهوری ترامپ، حمله به تأسیسات "کوه کلنگ" (Pickaxe Mountain) را گزینه دیگر ترامپ می‌داند.
ترامپ بارها اشاره کرده بود که حمله به این مرکز را مدنظر دارد.
شنکر به آسوشیتدپرس گفت ترامپ پس از چنین حمله‌ای می‌تواند مدعی شود که آسیب کافی به برنامه هسته‌ای ایران وارد کرده و سپس تلاش کند به یک "توافق حداقلی و ظاهری" دست یابد؛ توافقی که آزادی کشتیرانی در تنگه هرمز را احیا کند، بخشی از تحریم‌ها علیه ایران را کاهش دهد و مذاکرات بیشتر درباره پرونده هسته‌ای را به آینده موکول کند.
آسوشیتدپرس می‌نویسد گزینه دیگری نیز وجود دارد: عملی کردن تهدیدهایی که ترامپ در آغاز جنگ مطرح کرده بود: انجام حملات گسترده به زیرساخت‌های ایران.
شنکر در این باره گفت: «ممکن است ایرانی‌ها تصور کنند که رئیس‌جمهور به دلیل فشارهای سیاسی و محدودیت‌های اعمال‌شده از سوی کنگره تضعیف شده و دستش بسته است، اما ممکن است واقعیت دقیقاً برعکس باشد.»
اما به گفته شنکر، چنین تشدیدی احتمالاً مشکل افزایش قیمت نفت و انرژی را که بسیاری از رأی‌دهندگان آن را یکی از دلایل حمایت خود از دموکراتها در انتخابات سه‌شنبه عنوان کرده‌اند، وخیم‌تر خواهد کرد.
سه مقام دولتی در خاورمیانه روز چهارشنبه گفتند که ترامپ و اعضای دولت او چنین پیامی را به ایران منتقل کرده‌اند که پس از پایان انتخابات آمریکا، اهرم‌های فشار تهران تضعیف خواهد شد.
به گفته این مقام‌ها، مسئولان دولت آمریکا به طور خصوصی و از طریق کانال‌های دیپلماتیک اشاره کرده بودند که ترامپ ممکن است پس از سوم نوامبر آمادگی بیشتری برای از سرگیری حملات داشته باشد، زیرا از نظر سیاسی چیز زیادی برای از دست دادن نخواهد داشت. این افراد به دلیل نداشتن مجوز اظهارنظر علنی، به شرط ناشناس ماندن با آسوشیتدپرس صحبت کردند.
این مقام‌ها افزودند که پس از شکست سنگین جمهوری‌خواهان در انتخابات سه‌شنبه، همچنان نگرانی‌هایی وجود دارد که ترامپ برای انجام حملات گسترده یا حملات محدود جدید علیه ایران جسورتر و مصمم‌تر شود.
در مقابل، یک مقام دیگر گفت نتایج انتخابات تا حدی به میانجی‌گران امید داده است که شاید بتوان راهی برای پایان دادن به این درگیری پیدا کرد.
گشتی در فضای مجازی فارسی زبان و نگاه به گروه‌های تلگرامی و واتس‌اپی نشان می‌دهد که در این مورد نیز مانند سایر موارد، توافقی وجود ندارد و نظرات بسیار متفاوت و گاه متضاد است.
یک کارمند بازنشسته دولت که به طبقه متوسط پایین تعلق دارد و ساکن تهران است، به دویچه‌وله گفت: «ما از ترامپ ناامید شدیم، کار را نصفه‌کاره ول کرد و رفت...»
یک روزنامه‌نگار در پاسخ به این پرسش ما که چقدر امید به رسیدن به یک صلح پایدار در ایران قوی است به دویچه‌وله می‌گوید: «ما واقعا به این نتیجه رسیدیم که ترامپ غیر قابل اعتماد است، یعنی سر میز مذاکره هم که بنشیند، باز هم به او اعتماد نیست. مگر وسط مذاکره به ایران حمله نکرد؟»
او ادامه می‌دهد: «این آدم [ترامپ] اینقدر خودشیفته و عجیب و غریب است که ممکن هم هست بگوید حالا که ما کنگره را هم از دست دادیم برای جبران و فراموشی این شکست یک کار بزرگ درباره ایران بکنم و بعد اعلام پیروزی بکند.»
یک ویراستار در توصیف شرایط کنونی مردم در ایران به دویچه‌وله می‌گوید: «در بدترین وضعیت هستیم و هر روز هم خبر اعدام می‌آید و با اعدام‌ها چنان وحشتی ایجاد کردند که صدای کسی در داخل درنمی‌آید. تیپ جان فدا هم درست کردند و قمه به دست‌ها را لباس نظامی تن کردند و می‌آورند توی خیابان رژه بروند.»
یک فعال مدنی نیز به دویچه‌وله می‌گوید: «با اینکه اگر جنگ در بگیرد هم از نظر اقتصادی و هم از نظرات دیگر همه ما اینجا در خطر هستیم اما باز هم خیلی‌ها اینجا می‌خواهند جنگ دربگیرد.»
او ادامه می‌دهد: «مردم سِر شدند و ما هم که تحت فشار استبداد هستیم هم نگران جنگیم و هم نگران استبداد و نگران اینکه این رژیمی که بعد از جنگ با آمریکا هم سرپا بماند، دیگر چه بلایی می‌خواهد سر ما بیاورد.»
یک وکیل نیز می‌گوید: «من می‌دانم امریکا عمدا تا می‌تواند این اوضاع جنگی را کش می‌دهد و هیچ کسی هم کاری ندارد هر چقدر اعدام کنند. هر صنف و گروهی که بخواهد اعتراض کند قبل از اعتراض دستگیر می‌شود و با قوانین جدید که تصویب کردند پدرش را درمی‌آورند. الان اوضاع بازاری‌ها وحشتناک هست اما صدایشان در بیاید از قبل شناسایی و دستگیر می‌شوند. مثل همان پیغمبری بیچاره که چون یک فیلم درست کرد گذاشت توی پیج شخصی خودش و بازاری‌ها را تشویق کرد که مغازه‌هایشان را ببندند به او مجازات اعدام دادند.»
بر اساس گزارش‌های منتشرشده از سوی نهادهای حقوق بشری و فعالان رسانه‌ای، علی‌اصغر پیغمبری در جریان اعتصابات بازاریان در تهران، ویدیویی را فیلم‌برداری و منتشر کرد که در آن بازاریان و جوانان به اعتصاب تشویق می‌شدند. پس از انتشار این ویدیو، او توسط نیروهای امنیتی بازداشت و متعاقباً از سوی دستگاه قضایی جمهوری اسلامی به اعدام محکوم شد.
در این میان تحلیل‌ها و نظرات کارشناسان ایرانی نیز متفاوت و گاه متضاد است.
محمد قائدی، مدرس روابط بین‌الملل در دانشگاه جورج واشنگتن می‌گوید همچنان که احتمال یک حمله نظامی گسترده علیه ایران کمتر شده اما احتمال توافق نیز کم است چون "فاصله بین خواسته‌های ایران و آمریکا بسیار زیاد است".
او به دویچه‌وله می‌گوید: «در این شرایط ممکن است ترامپ پیش از اعلام پایان جنگ و کنار کشیدن نیاز به یک حمله پر سر و صدا داشته باشد ( مثلاً حمله به کوه کلنگ). تاکید مکرر مقامات جمهوری اسلامی به شکست ترامپ در انتخابات به خاطر ایران، مثل توییتی که محسن رضایی زد، می‌تواند عزم ترامپ برای انجام این حمله را جدی‌تر کند چون نیاز او به روایت پیروزی را تقویت می‌کند.»
محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران پس از اعلام پیروزی دموکراتها در انتخابات میان‌دوره‌ای در شبکه اجتمای ایکس به زبان انگلیسی نوشت: «ملت ایران در میدان نبرد و در تنگه هرمز، دونالد ترامپ را با یک شکست راهبردی مواجه کرد و همزمان یک شکست سیاسی نیز در واشنگتن به او تحمیل نمود. در همین حال، هزینه جنگ او بر دوش مردم آمریکا افتاد. هر کسی که با ایران درگیر شود، بهای آن را خواهد پرداخت؛ از میدان نبرد گرفته تا درِ خانه خودش.»
برخی از تحلیل‌گران نیز معتقدند ترامپ با شکست سنگین جمهوری‌خواهان دیگر چیزی برای از دست دادن ندارد و به همین دلیل احتمال یک حمله گسترده علیه ایران از سوی او وجود دارد.
محمد قائدی اما با این نظر موافق نیست. او می‌گوید: «انتخابات ریاست جمهوری ۲۰۲۸ برای حزب جمهوری‌خواه و ترامپ مهم است. حمایت حزبی در طول دو سال باقیمانده همچنان برای ترامپ اهمیت دارد. به ویژه با توجه به اینکه دموکراتها به زودی کنگره را در اختیار خواهند گرفت و علیه ترامپ و نزدیکانش خواهند بود، ترامپ به این حمایت نیاز بیشتری دارد. در پناه این وضعیت است که نه حمله و نه توافق هیچ کدام گزینه‌های خوبی برای ترامپ نیستند و او وضعیت دشواری برای انتخاب بین آنها دارد.»
فرزانه روستایی روزنامه‌نگار و تحلیلگر سیاسی معتقد است تفاوت معناداری در زمینه سیاست تقابل با ایران میان جمهوری‌خواهان و دموکراتها وجود ندارد. او به دویچه وله فارسی می‌گوید: «حساسیت دموکراتها در مورد فعالیت هسته‌ای ایران اصلا کمتر از جمهوری خواهان نیست. دو سال از ریاست جمهوری ترامپ باقی مانده و اختیارات زیادی دارد و حق وتوی بسیار قهاری هم دارد اما اگر هیچکدام اینها هم اتفاق نیفتد، فکر می‌کنید برای دموکراتها اشکال ندارد اگر جمهوری اسلامی فعالیت هسته‌ای داشته باشد؟»
او تاکید می‌کند که در مورد سیاست ایران چیز زیادی تغییر نخواهد کرد: «ممکن است گزینه نظامی را کنار بگذارند اما در اینکه جمهوری اسلامی یک نظام مسئله دار است و تبدیل به یک سالک و زخم در نظام بین‌الملل شده همه توافق دارند و هیچکس از این مسئله کوتاه نمی‌آید و بحران ایران ادامه پیدا خواهد کرد با ترامپ یا بدون ترامپ، با جمهوری خواهان یا بدون جمهوری خواهان.»