چرا ایالات متحده، روسیه و چین برای استقرار راکتورهای هسته ای در ماه رقابت می کنند؟

ایالات متحده، روسیه و چین در حال رقابت برای ساخت رآکتورهای هسته ای در ماه هستند، زیرا دانشمندان در مورد خطر احتمالی یک حادثه رادیواکتیو هشدار می دهند.

در ژانویه، ناسا، آژانس فضایی ایالات متحده، برنامه های خود را برای توسعه یک راکتور هسته ای در ماه تا پایان سال 2030 اعلام کرد. روسیه، با همکاری چین، قصد دارد تا سال 2036 همین کار را انجام دهد، زیرا آنها در تلاش برای پیشبرد اکتشافات فضایی هستند.

این راکتورها برای استخراج آب یخ زده در عمق دهانه های ماه مورد نیاز خواهند بود، که دانشمندان معتقدند می تواند آب آشامیدنی، هوا و سوخت موشک را برای پایگاه های آینده تامین کند. این راکتورها همچنین انرژی لازم برای پایگاه های قمری را فراهم می کنند.

ایالات متحده اعلام کرد که راکتور 1 ماه ناسا 20 کیلووات برق تولید می کند و انرژی کافی برای کار خود به خود به مدت 5 سال بدون تعمیر و نگهداری ایجاد می کند.

راکتور ناسا به گونه ای فشرده طراحی شده است که وزن آن کمتر از 6000 کیلوگرم (13200 پوند) است و در داخل محفظه موشکی به طول 3.7 متر (12 فوت) و عرض 5.5 متر (18 فوت) قرار می گیرد.

روسیه همچنین در حال ساخت یک راکتور هسته ای است که انتظار می رود 10 کیلووات تولید کند. راکتوری که سلنا نام دارد، می‌تواند برای یک دهه بدون تعمیر کار کند. تا حدود سال 2036 آماده تامین انرژی یک پایگاه ماه به رهبری چین خواهد بود.

انتظار می‌رود رآکتور سلنا حتی سبک‌تر از ناسا باشد و وزنی در حدود 1100 تا 1300 کیلوگرم (2400 تا 2800 پوند) داشته باشد تا فرود راحت‌تر و نرم‌تری روی سطح ماه داشته باشد.

این اولین باری نیست که راکتورهای هسته ای در فضا قرار می گیرند.

اتحاد جماهیر شوروی بیش از 30 راکتور شکافت هسته ای را بین اواخر دهه 1960 و 1980 به مدار زمین پرتاب کرد تا ماهواره های جاسوسی را در طول جنگ سرد تأمین کند.

راکتورهای کوچک 1000 کیلوگرمی (2200 پوند) با استفاده از گرمای حاصل از تقسیم اتم‌های اورانیوم به 3 تا 5 کیلووات برق، ماهواره‌های جاسوسی ردیابی راداری را تامین می‌کردند. آنها دیگر عملیاتی نیستند و هیچ کشور دیگری راکتورهای هسته ای را به فضا ارسال نکرده است.

این آزمایش برای بررسی اینکه آیا انرژی هسته ای می تواند یک ماهواره را تامین کند یا خیر انجام شد. در ابتدا کار می کرد اما به طور تصادفی پس از 43 روز خاموش شد زیرا یک بخش الکتریکی غیر هسته ای ماهواره خراب شد. امروزه هنوز در فضا شناور است.

تلاش های قبلی ایالات متحده برای توسعه پروژه های هسته ای به دلیل تغییر اولویت های بودجه متوقف شده است.

ابتدا، دانشمندان باید یک راکتور روی زمین بسازند، که سپس با استفاده از یک فضاپیمای روباتیک که موتورهای موشکی را برای برخورد آرام و ملایم شلیک می کند، به ماه منتقل می شود.

هم ایالات متحده و هم روسیه می گویند که راکتورهای خود را تا رسیدن به ماه خاموش نگه می دارند تا خطر رادیواکتیو را تا آخرین مرحله به حداقل برسانند.

پس از راه اندازی روی ماه، راکتورها به گونه ای طراحی می شوند که سال ها بدون نیاز به تعمیر و نگهداری کار کنند و نیرو را برای پایگاه های درگیر در استخراج معادن در سطح ماه تامین کنند.

ایالات متحده، چین و روسیه می‌خواهند پایگاه‌هایی در نزدیکی قطب جنوبی ماه، نزدیک به منابع شناخته شده یخ آب بسازند. یخ در دهانه های دائمی سایه قرار دارد، جایی که نور خورشید برای میلیون ها سال به آنجا نرسیده است.

رآکتورها علاوه بر تامین انرژی پایه های ماه، انرژی کافی برای استخراج را نیز تامین می کنند. تاکنون، ایالات متحده، روسیه و چین می‌خواهند آب یخ‌زده استخراج کنند که پس از آزاد شدن، می‌تواند برای حمایت از حیات در ماه در پایگاه‌هایی که مردم می‌توانند در آن زندگی کنند و تحقیقات انجام دهند، استفاده شود.

ایلان ماسک، میلیاردر فناوری، همچنین گفته است که می‌خواهد مواد معدنی مانند آلومینیوم، تیتانیوم و سیلیکون را که برای ساخت ماهواره‌ها لازم است استخراج کند.

انرژی خورشیدی برای چنین تلاش‌هایی محدود می‌شود، زیرا خورشید فقط در نیمی از زمان به هر نقطه از ماه می‌تابد، بنابراین پانل‌های خورشیدی هر ماه حدود دو هفته تاریک می‌شوند.

سیمون میدلبورگ، مدیر مؤسسه آینده‌های هسته‌ای دانشگاه بانگور (NFI) به الجزیره گفت که انرژی خورشیدی برای تأمین جریان ثابت انرژی مورد نیاز یک پایگاه ماه بسیار محدود است، در حالی که باتری‌ها و گازوئیل بسیار گران هستند، زیرا همه چیز باید از زمین پرتاب شود.

میدلبورگ گفت که انرژی هسته ای "انتخاب واضح" است و باید "مسئولانه" از آن استفاده کرد.

او افزود که احتمالا سه یا چهار راکتور با هم کار می کنند تا انرژی کافی برای استخراج یخ ماه و همچنین پشتیبانی از یک پایگاه ماه را فراهم کنند.

در یک فرمان اجرایی در دسامبر 2025، دونالد ترامپ، رئیس جمهور ایالات متحده، به ناسا دستور داد تا یک رآکتور در ماه بسازد که آماده راه اندازی تا سال 2030 است. رئیس جمهور چین، شی جین پینگ و ولادیمیر پوتین، رئیس جمهور روسیه، برنامه های مشابهی را فاش کرده اند.

در آگوست سال جاری، شان دافی، وزیر حمل و نقل ایالات متحده، گفت که ایالات متحده در مسابقه ای با ماه، در رقابت با چین است.

میدلبورگ گفت که ضرب الاجل 2030 برای ساخت خود راکتور محتمل است، اما بخش سخت تر فرود روی ماه و راه اندازی ایمن سیستم خواهد بود.

او گفت: «بزرگترین چالش واقعا فناوری هسته‌ای نیست، بلکه مقررات مربوط به پرتاب، در دسترس بودن خود سکوی پرتاب، و فرود و راه‌اندازی سامانه بر روی سطح ماه است که آماده بهره‌برداری پایدار و ایمن است.»

مسابقه تا ماه نیز در بحبوحه رقابت نظامی رو به رشد فراتر از زمین انجام می شود. در ماه سپتامبر، ایالات متحده اعلام کرد که تسلیحاتی را در مدار زمین مستقر کرده است که به گفته مقامات، از آنها برای دفاع از نیروهای آمریکایی استفاده خواهد شد.

در حالی که ایالات متحده جزئیاتی در مورد این "سلاح ها" ارائه نکرده است، کارشناسان می گویند که این سلاح ها احتمالا مختل کننده های ارتباطی فضایی هستند، نه جنبشی که حملات را انجام می دهند.

این اطلاعیه نگرانی‌هایی را در مورد مفهوم «سلاح‌های فضایی» یا استفاده از فضا برای مقاصد نظامی، از جمله هدف‌گیری بالقوه ماهواره‌هایی که جی‌پی‌اس، ارتباطات و اطلاعات را ارائه می‌کنند، ایجاد کرد.

میدلبورگ به الجزیره گفت که یک حادثه در حین راه اندازی راکتورها کمتر از آنچه به نظر می رسد ترسناک خواهد بود زیرا اورانیوم به تنهایی، قبل از استفاده در راکتور، بسیار رادیواکتیو نیست. با این حال، پس از روشن شدن راکتور، این تغییر می کند.

تحلیلگران می گویند اگر یک راکتور در حال کار دوباره به زمین بیفتد، خطر بزرگتر است.

در سال 1978، یک ماهواره شوروی حامل یک راکتور به نام Kosmos 954، مواد رادیواکتیو را در نزدیک به 124300 کیلومتر مربع (48000 مایل مربع) شمال کانادا پراکنده کرد.

این حادثه یک پاکسازی نظامی پرهزینه را از قطعات بسیار پرتوزا و ذرات میکروسکوپی انجام داد.

میدلبورگ می‌گوید در ماه، اگر حادثه‌ای مشابه رخ دهد، هر منطقه آلوده «بسیار محلی» می‌شود.

از نظر قانونی هیچکس معاهده فضایی 1967 کشورها را از «ادعای» ماه یا هر بخشی از آن منع می‌کند، اگرچه مالکیت تجهیزاتی را که به آنجا می‌فرستند دارند. این معاهده انرژی هسته ای در فضا را ممنوع نمی کند.

آنتونینو سالمری، مدیر پلتفرم سیاست قمری، یک سازمان غیرانتفاعی، به الجزیره گفت که یک راکتور در صورتی می تواند قانونی باشد که از اصول معاهده، از جمله استفاده صلح آمیز و اجتناب از آلودگی مضر پیروی کند.

نوربرت شرگهوفر، دانشمند ارشد مؤسسه علوم سیاره ای در آریزونا، ایالات متحده، به الجزیره گفت: همه امضاکنندگان «حق دارند سطح ماه را تا زمانی که برای مقاصد صلح آمیز باشد، استخراج کنند».

رآکتور هر کشوری که ابتدا به «بهترین» یخ آب برسد، می‌تواند ادعای «منطقه ایمنی» داشته باشد، که ادعای زمینی نیست، اما می‌تواند مانند یک منطقه عمل کند. سالمری گفت که اعلام یک راکتور هیچ حق سرزمینی ایجاد نمی کند، اما یک راکتور به هر حال دیگران را مسدود می کند، زیرا هیچ کس نمی خواهد وارد یک منطقه رادیواکتیو شود.

گزارش پلتفرم خط مشی قمری که ماه گذشته منتشر شد به مشکل دیگری اشاره می کند: اگر مشکلی پیش بیاید چه کسی مسئول است؟ این گزارش می گوید قوانین مسئولیت موجود برای تنظیم استفاده از تجهیزات خطرناک بلندمدت در یک جرم آسمانی دیگر طراحی نشده است.