چه کسی جیمز استارکی باستان شناس بریتانیایی را کشت؟ اسناد آرشیوی راز 88 ساله را روشن می کند

این مقاله با توجه به روند و سیاست های ویرایشی Science X بررسی شده است. ویراستاران ضمن اطمینان از اعتبار محتوا، ویژگی های زیر را برجسته کرده اند:

هشتاد و هشت سال پس از اینکه استارکی باستان شناس پیشگام بریتانیایی در حین سفر از شهر باستانی لاشیش به اورشلیم به ضرب گلوله کشته شد، محققان می گویند شواهد جدید قانع کننده ای را کشف کرده اند که توضیح می دهد چه کسی پشت قتل او بوده و چرا او هدف قرار گرفته است.

یک مطالعه جدید توسط استاد یوسف گارفینکل از دانشگاه عبری اورشلیم و دکتر روی ماروم مورخ از مؤسسه ون لیر اورشلیم، این گزارش دیرینه را به چالش می کشد که استارکی در جریان شورش اعراب علیه حکومت بریتانیا در فلسطین اجباری (1936-1939) قربانی ناگوار خشونت تصادفی بود.

در عوض، محققان استدلال می‌کنند که ترور او در 10 ژانویه 1938، با اختلافات شدید زمینی بین هیئت باستان‌شناسی بریتانیا در لاچیش و دهقانان روستای فلسطینی همسایه القبیبه مرتبط بود.

این یافته ها که در مجله بولتن تاریخ باستان شناسی منتشر شده است، ترکیبی از سوابق دست نخورده استعمار بریتانیا، گزارش های تاریخی فلسطین، اسناد اطلاعاتی و شهادت های شفاهی است که توسط نوادگان ساکنان روستا حفظ شده است.

این مطالعه همچنین فرمانده شورشیان فلسطینی عیسی البطاط را به عنوان قاتل در یک عملیات سازماندهی شده محلی در ارتباط با شکایت از حفاری شناسایی می کند.

استارکی یکی از باستان شناسان برجسته بریتانیایی بود که در دهه 1930 در فلسطین اجباری کار می کرد. در آغاز در سال 1932، او اکسپدیشن اصلی را در تل اد دوویر، که با لاچیش کتاب مقدس، یکی از مهم ترین شهرهای یهودای باستان شناخته می شود، هدایت کرد.

حفاری ها توسط حامیان با نفوذ بریتانیا، از جمله کارآفرین ثروتمند داروسازی سر هنری ولکام، حمایت شد و توجه بین المللی قابل توجهی را به خود جلب کرد.

در 10 ژانویه 1938، استارکی لاچیش را به مقصد اورشلیم ترک کرد، جایی که انتظار می رفت در افتتاحیه موزه باستان شناسی فلسطین، که اکنون به عنوان موزه راکفلر شناخته می شود، شرکت کند.

در نزدیکی الخلیل، مردان مسلح خودروی او را متوقف کردند. پس از شناسایی استارکی به عنوان مدیر کاوش های باستان شناسی در لاچیش، آنها به راننده دستور دادند که فرار کند و باستان شناس را تیرباران کنند.

مرگ او جامعه دانشگاهی بین المللی را شوکه کرد و به پایان زودهنگام یکی از جاه طلبانه ترین پروژه های باستان شناسی که در آن زمان در منطقه اجرا می شد کمک کرد.

در آن زمان، مقامات بریتانیا این قتل را به عنوان یک اقدام راهزنانه در میان خشونت گسترده شورش اعراب توصیف کردند. آنها همچنین رسما روستای نزدیک القبیبه را از مسئولیت پاکسازی کردند.

برای چندین دهه، شرایط و انگیزه های دقیق پشت قتل یک راز باقی مانده بود.

تحقیقات جدید مستقیما بر اساس مطالعه ای است که یک دهه قبل توسط Garfinkel منتشر شده بود.

گارفینکل در مقاله خود در سال 2016 با عنوان «قتل جیمز لزلی استارکی در نزدیکی لاچیش» که در فصلنامه کاوش فلسطین منتشر شد، پس از بررسی گزارش‌های منتشر نشده قبلی از اکسپدیشن بریتانیا و سوابق اداره اجباری آثار باستانی، توضیح پذیرفته شده را به چالش کشید.

این اسناد یک رویارویی طولانی را بین اکسپدیشن استارکی و زمین داران محلی بر سر زمین های کشاورزی در قله تل لاچیش نشان داد.

اگرچه اکسپدیشن برای خرید یا اجاره زمین تلاش کرد، مذاکرات بارها به شکست انجامید. در نهایت، مقامات اجباری بریتانیا مداخله کردند و اموال مورد مناقشه را مصادره کردند تا امکان ادامه کاوش های باستان شناسی فراهم شود.

درگیری با تاخیر در پرداخت غرامت به خانواده های آسیب دیده تشدید شد.

گارفینکل در مقاله خود در سال 2016 نوشت: «صاحبان زمین هرگز غرامت کامل برای زمین های مصادره شده دریافت نکردند، بدون شک انگیزه ای قوی برای انتقام.

در آن زمان، اختلافات زمینی انگیزه احتمالی قتل را فراهم کرد، اما ارتباط بین شکایات محلی و هویت مسئولین هنوز به طور قطعی دشوار بود.

پژوهش تازه منتشر شده، که با Marom انجام شد، بعد مهمی را اضافه می کند: شهادت فلسطینی و شواهد مستندی که محققان می گویند به طور مستقل از فرضیه اصلی پشتیبانی می کند.

"وقتی برای اولین بار در سال 2016 بایگانی اعزامی لاچیش را بررسی کردم، مشخص شد که قتل استارکی بدون درگیری تلخ بر سر این سرزمین قابل درک نیست. آنچه در آن زمان نداشتیم دیدگاه فلسطینی ها بود. شواهد جدید، به ویژه شهادت های شفاهی، به ما اجازه می دهد تا اسناد آرشیوی را با خاطرات شرایط بازسازی و بازسازی جامعه محلی ارتباط دهیم."

یکی از مهم‌ترین مشارکت‌های این مطالعه جدید از پروژه تاریخ روستایی فلسطین به سرپرستی Marom است که خاطرات و تجربیات تاریخی جوامع روستایی فلسطین را مستند می‌کند.

مصاحبه با ساکنان سابق القبیبه و فرزندان آنها گزارش هایی از تنش های پیرامون حفاری های بریتانیا را حفظ کرد.

بر اساس این شهادت‌ها، خانواده‌های محلی از دست دادن دسترسی به زمین‌هایی که برای نسل‌ها کشت می‌کرده‌اند، به شدت ناراحت بودند.

این اختلافات نه تنها شامل مالکیت اموال، بلکه شامل تخریب یا حذف درختان، محدودیت در فعالیت های کشاورزی و محرومیت برخی از خانواده های آسیب دیده از فرصت های شغلی در حفاری بود.

در حالی که اکسپدیشن باستان شناسی شغل، مراقبت های پزشکی و فرصت های اقتصادی را برای بسیاری از روستاییان فراهم می کرد، خانواده های دیگر فعالیت های آن را به عنوان یک نفوذ ناعادلانه به زندگی و معیشت آنها می دانستند.

تحقیق جدید همچنین بر دادخواستی که قبلا نادیده گرفته شده بود، توسط یک زمیندار محلی، صالح الحاج حمد ابوعواد، به وزارت آثار باستانی بریتانیا ارسال شده بود.

در این دادخواست، کشاورز شکایت کرد که بخش‌هایی از زمین او برای چندین سال بدون غرامت مورد استفاده قرار گرفته است.

او با توجه به ترجمه ارائه شده در این مطالعه نوشت: من مردی فقیر و ضعیف هستم و امرار معاش من کاملا به محصول این سرزمین بستگی دارد.

این طومار گزارشی قابل توجه معاصر از ناامیدی فزاینده در میان برخی از خانواده های صاحب زمین ارائه می دهد.

محققان دریافتند که غرامت برای زمین های مصادره شده تا سال 1943 نهایی نشد - پنج سال پس از قتل استارکی.

ماروم و گارفینکل با ترکیب منابع تاریخی فلسطین با سوابق اطلاعاتی بریتانیا و رژیم صهیونیستی، فرمانده شورشیان البطاط را به عنوان یک شخصیت اصلی در ترور استارکی معرفی می کنند.

بر اساس بازسازی آنها، واسطه های محلی با ارتباط با روستا و شورشیان مسلح ممکن است به ترتیب دادن این حمله کمک کرده باشند.

محققان استدلال می کنند که محل کمین، دور از خود لاچیش، قابل توجه بوده است. انجام این کشتار در امتداد جاده نزدیک الخلیل ممکن است به منظور دور کردن عملیات از القبیبه و کاهش خطر انتقام‌جویی بریتانیا علیه روستا بوده باشد.

بازسازی آنها همچنین بر اساس شهادت راننده استارکی است که توضیح داد چگونه افراد مسلح خودرو را رهگیری کردند، باستان شناس را شناسایی کردند و به راننده دستور دادند قبل از شلیک گلوله های مرگبار آنجا را ترک کند.

نویسندگان نتیجه می‌گیرند که قتل صرفا یک عمل خشونت‌آمیز بدون تبعیض نبود، بلکه یک ترور عمدی ناشی از یک درگیری محلی خاص بود.

با این وجود، نتیجه‌گیری‌های این مطالعه به جای اعتراف یک شرکت‌کننده، یک بازسازی تاریخی بر اساس شواهد متقابل باقی می‌ماند. محققان قبلی همچنین در مورد هویت و سرنوشت کسانی که در قتل استارکی نقش داشتند، اختلاف نظر داشتند.

فراتر از شناسایی انگیزه و عامل احتمالی، این مطالعه سؤالات گسترده تری را در مورد رابطه بین باستان شناسی، قدرت استعماری و جوامع محلی در دوران قیمومت بریتانیا مطرح می کند.

لاچیش یک مکان مهم باستان شناسی با اهمیت بین المللی بود. کاوش‌های آن درک علمی از دنیای باستانی کتاب مقدس را تغییر داد، اما این کار به دسترسی به زمین‌هایی که ساکنان محلی زیر کشت و زرع می‌کردند و ادعا می‌کردند نیز بستگی داشت.

محققان استدلال می کنند که تنش های حاصل را نمی توان از محیط سیاسی دهه 1930 جدا کرد، زمانی که شورش اعراب مخالفت با حکومت بریتانیا را تشدید کرد.

بنابراین، آخرین مطالعه، مرگ استارکی را به عنوان اپیزودی معرفی می کند که در آن اکتشافات علمی، منافع اقتصادی، مالکیت زمین و مقاومت مسلحانه به طرز غم انگیزی در هم تنیده شدند.

تحقیقات گسترده‌تر گارفینکل در مورد این اکسپدیشن نیز در کتاب جامع سال 2024 او، باستان‌شناسی استعماری در فلسطین در دهه 1930: اولین اکسپدیشن به لاچیش ارائه شد، که به بررسی تاریخ کاوش‌های بریتانیا و موقعیت سیاسی و اجتماعی آن‌ها می‌پردازد.

نزدیک به 9 دهه پس از ترور، یافته های جدید شرح مفصل تری از وقایع منجر به مرگ استارکی ارائه می دهد و بسته شدن خانواده و فرزندان او را پیشنهاد می کند.

آن‌ها همچنین نشان می‌دهند که چگونه ترکیب آرشیوهای باستان‌شناسی سنتی با خاطرات تاریخی جوامع محلی می‌تواند درک رویدادهایی را که مدت‌ها ثابت تلقی می‌شد تغییر دهد.

قتل استارکی دیگر صرفا یک پاورقی غم انگیز در تاریخ باستان شناسی نیست. این یک اپیزود آشکار در رابطه پیچیده بین باستان شناسی، زمین و قدرت سیاسی در فلسطین اجباری و فراتر از آن است.

روی ماروم و همکاران، قتل J. L. Starkey بر اساس منابع محلی فلسطینی: مبارزه ضد استعماری و دسیسه های محلی، بولتن تاریخ باستان شناسی (2026). DOI: 10.5334/bha-749

لیسانس زیست شناسی ریاضی، کارشناسی ارشد در نوشتن خلاق. خوش سفر با دیدگاه های منحصر به فرد در علم و زبان. نمایه کامل →