چگونه حزب حاکم صربستان نهادهای دولتی را به «ماشین رأی» تبدیل کرد

کارمندان خدمات کاداستر یک شهرداری کوچک در استان صربستان متحیر شدند. ماه گذشته، از آنها خواسته شد تا نام خود را در فهرستی قرار دهند تا آرای خود را به حزب حاکم صرب پیشرو، SNS، تعهد کنند.

یکی از کارمندانی که نخواست نامش فاش شود، گفت: «این هرگز قبلا اتفاق نیفتاده است؛ همه در ناباوری هستند، حتی همکاران قدیمی‌تری که از زمان [اسلوبودان] میلوسویچ در اینجا کار می‌کنند».

علیرغم ناباوری، همه افراد حاضر در دفتر نام خود را به لیست اضافه کردند.

کارمند گفت: «همه ما با اکراه امضا کردیم، زیرا قدم بعدی این است که ما را به عنوان مجازات به شهرهای دیگری که دسترسی به آنها سخت است منتقل می کنند.

کارمندان اداره ژئودتیک جمهوری، RGZ - ارگان دولتی مسئول ثبت اسناد زمین و دارای بیش از 2000 پرسنل است - از جدیدترین افرادی هستند که با رویه دیرینه SNS در درخواست از کارمندان مؤسسات دولتی و شرکت های دولتی (و گاهی اوقات خصوصی)، رای دادن به حزب و شرکت در گردهمایی های تبلیغاتی آن آشنا شده اند.

ناظران می گویند که این عمل در نهایت به کارمندان RGZ قبل از انتخابات پارلمانی برنامه ریزی شده برای 25 اکتبر رسید، اما ناظران می گویند که این یک سوء استفاده گسترده و سیستماتیک است که سال ها ادامه دارد.

از سال 2014، بازوی نظارت بر انتخابات سازمان امنیت و همکاری اروپا، ODIHR، مرتبا در مورد فشارهایی که رای دهندگانی که در بخش دولتی کار می کنند با آن مواجه هستند، گزارش داده است. گزارش های کمیسیون اروپا از سال 2017 به همین موضوع اشاره کرده است.

یک نظرسنجی افکار عمومی در سال 2022 که توسط سازمان غیردولتی CRTA مستقر در بلگراد، بر اساس یک نمونه نماینده از 1075 پاسخ دهنده انجام شد، نشان داد که 14 درصد از جمعیت صربستان برای رای دادن به یک حزب خاص تحت فشار قرار گرفته اند.

BIRN با هشت کارمند RGZ از سراسر صربستان صحبت کرد که گزارش دادند که برای رای دادن به SNS و شرکت در تجمعات حزبی تحت فشار قرار می گیرند.

آنها گفتند که این فشارها پس از انتصاب دالیبور بابیچ مدیر جدید بازیگری در اوت سال جاری آغاز شد.

یکی از کارمندان RGZ گفت: "از زمانی که سرپرست جدید وارد شد، آنها برای اولین بار ما را تحت فشار قرار دادند تا لیست را امضا کنیم. از آنجایی که پاسخ بسیار ضعیف بود، آنها یک "کمیسر" حزب را برای آزار و اذیت مردم و مجبور به امضای آنها آوردند."

همین شخص به BIRN گفت که مردم مجبور شدند در یک گردهمایی کمپین SNS در بلگراد شرکت کنند.

این کارمند با اشاره به تجمع SNS که در 3 اکتبر برگزار شد، گفت: "پیش از راهپیمایی در [بلگراد] آرنا، یک شکار برای وادار کردن ما برای ثبت نام برای رفتن وجود داشت. حتی در آن زمان نیز شرکت فاجعه‌بار بود – حتی کسانی که امضا کرده بودند [نمایش یافتند]."

یکی از کارمندان RGZ در یکی دیگر از شهرداری ها به BIRN گفت که از آنها خواسته شد به تجمع SNS در نووی ساد که قرار بود در اواسط سپتامبر 2026 برگزار شود، بروند.

این کارمند گفت: "هفته ای که آنها از برگزاری تجمع در نووی ساد خبر دادند، به ما گفتند که مدیر جدید RGZ از مردم خواسته است برای حمایت از او به آنجا بروند. به عبارت دیگر ما باید به تجمع SNS برویم، اما واقعا قرار بود حمایت ما از مدیر جدید باشد." من فقط به آنها گفتم که به هیچ یک از آن ها علاقه ای ندارم و آنها نباید از من بپرسند.

این کارمند گفت که هنوز هیچ عواقبی نداشته اند.

کارمند گفت: "تاکنون هیچ چیز. من واقعا فکر کرده ام که چند بار می توانم به آنها نه بگویم."

صربستان به سمت یک انتخابات عمومی زودهنگام در آخر هفته پیش می رود - انتخاباتی که بسیاری آن را مهم ترین انتخابات از زمان رای گیری سال 2000 که منجر به سقوط اسلوبودان میلوسویچ، مرد قدرتمند اسلوبودان میلوسویچ شد، می دانند.

حزب مترقی صربستان با بزرگترین چالش خود از زمان به قدرت رسیدن در سال 2012 مواجه است.

این انتخابات پس از دو سال تظاهرات ضد دولتی به رهبری دانشجویان برگزار می شود که پس از کشته شدن 16 نفر با فروریختن سایبان بتنی ایستگاه راه آهن به تازگی بازسازی شده در نووی ساد در 1 نوامبر 2024 آغاز شد. جنبش دانشجویی اکنون به نیروی اصلی اپوزیسیون در انتخابات تبدیل شده است، تحت نام لیست دانشجو.

از زمان شروع اعتراضات، فشار بر کارمندان بخش دولتی، چه آنهایی که از دانشجویان حمایت کردند و چه آنهایی که از نشان دادن وفاداری خود به SNS با شرکت در تجمعات حزبی خودداری کردند، افزایش یافته است.

اکنون، در آستانه انتخابات، مطالبات دوباره در حال افزایش است. حدود 180 نفر به پرسشنامه BIRN در مورد فشاری که کارمندان در محل کار خود با آن مواجه هستند پاسخ دادند. BIRN با بیش از 20 پاسخ دهنده مصاحبه کرد که همه آنها به شرط ناشناس ماندن صحبت کردند. مصاحبه شوندگان شامل افرادی بودند که هرگز هیچ وظیفه ای را برای SNS انجام نداده اند، افرادی که این کار را تحت فشار انجام دادند اما دیگر تمایلی به انجام آن نداشتند و اعضای سابق SNS.

شهادت آنها به وضوح مکانیسم های متعدد اجباری که کارمندان در آستانه انتخابات با آن روبرو هستند را نشان می دهد.

درخواست‌ها ساده هستند: متعهد شوید که به SNS رأی دهید، نام خود را به فهرست رأی‌دهندگان «ایمن» اضافه کنید، و با فهرست کردن نام‌ها و اطلاعات تماس افرادی که باید به SNS رأی دهید، آرای به اصطلاح «مویرگی» جمع‌آوری کنید، معمولا از میان دوستان، خانواده یا همکاران.

به غیر از خود لیست ها - که در نهایت به حزب ارسال می شود - هیچ مدرک کتبی دال بر این مطالبات وجود ندارد. هیچ ایمیل یا پیامکی ارسال نمی شود.

در عوض، کارمندان به صورت جداگانه به دفتر کارفرمایان یا روسای بخش خود فراخوانده می شوند، جایی که از آنها خواسته می شود رای خود را به SNS تعهد کنند، یا به یک تجمع بروند، یا 10 یا 20 رای مویرگی جمع آوری کنند.

در یکی از مؤسسات مراقبت‌های بهداشتی در استان ویوودینا صربستان، از اوایل ماه مه، فرم‌های چاپی برای جمع‌آوری آرای مویرگی برای انتخابات آتی اکتبر شروع به پر شدن کرد، اگرچه انتخابات تنها در سپتامبر اعلام شد، کارمندی در آنجا به BIRN گفت.

در بالای فهرستی که BIRN به آن دسترسی داشت، نام پزشکی است که مسئول جمع آوری آرا است.

یکی از کارمندان گفت: "اگر آرای مویرگی ارائه نمی کرد، او روی صندلی مدیر نمی ماند. او با افرادی که استخدام می کرد تماس گرفت. او از آنها خواست وفادار باشند."

کسانی که لیست را امضا کردند چندین تماس تلفنی از SNS دریافت خواهند کرد، از جمله در روز انتخابات. کسانی که فهرست را گردآوری می کنند و رای جمع آوری می کنند نمی توانند به سادگی داده هایی را در مورد هر کسی ارائه دهند، زیرا هر رأی تأیید می شود.

یکی از کارمندان توضیح داد: "بدون اینکه بدانم آنها را در آن لیست قرار داده ام، اعضای خانواده من به آنها گفتند که وقتی آنها [SNS] تماس گرفتند به جهنم بروند. سپس با من تماس گرفتند تا بپرسند چرا افراد لیست من به تماس آنها واکنش منفی نشان داده اند."

این کارمند گفت که در ابتدا می ترسیدند، زیرا بارها به آنها گفته شده است که در صورت عدم تحقق خواسته های حزب، از جمله حضور در تجمعات SNS، اخراج خواهند شد.

کارمند گفت: "بعدا متوجه شدم که آنها نمی توانند من را به این راحتی اخراج کنند، بنابراین از رفتن منصرف شدم. سپس آشکارا به من گفتند - شما بیشتر از این پیش نخواهید رفت، شما همانجایی که هستید می مانید. چون من کاری برای حزب انجام نمی دهم، به تجمعات نمی روم، من رای مویرگی نمی آورد."

این شکل از فشار - ناتوانی در پیشرفت در محل کار - تنها یکی از سازوکارهایی است که برای مجازات امتناع از کار برای حزب استفاده می شود. سایر اشکال مجازات عبارتند از کاهش دستمزد، انتقال به موقعیت های بدتر یا انتقال به محل های کاری دور که رفت و آمدهای روزانه دشواری را ایجاد می کند.

چنین مجازات هایی نه تنها برای کسانی که از کار کردن برای حزب امتناع کردند، بلکه برای کسانی که در حساب های رسانه های اجتماعی خصوصی خود از اعتراضات توده ای سال 2025 حمایت کردند نیز اعمال شد. BIRN پیش از این از تعداد زیادی اخراج در بخش دولتی و خصوصی به دلیل حمایت از اعتراضات یا امتناع از شرکت در تجمعات SNS خبر داده بود.

کارگرانی که قرارداد کار ندارند اما از طریق قرارداد کار موقت یا گاه به گاه، قرارداد خدمات یا استخدام از طریق آژانس ها یا تعاونی های جوانان استخدام شده اند، اغلب با وضعیت چوب و هویج مواجه می شوند. اگر آنها برای حزب کار کنند، با وعده استخدام دائمی، می توان نامزدی آنها را تمدید کرد. در صورت امتناع با فسخ مواجه می شوند.

برانکیکا یانکوویچ، کمیسر قدیمی سابق حفاظت از برابری، به BIRN گفت: "این سوء استفاده از وابستگی وجودی و ترس است. این سوء استفاده کلاسیک است، مکانیزم فشاری که آنها [SNS] ایجاد کرده اند."

او گفت: "گاهی اوقات فشار به شکل توصیه "خوب نیت" است - "خوب بود اگر این کار را انجام می دادی" - گاهی اوقات بیشتر، گاهی اوقات کمتر پیچیده است، اما گاهی اوقات روش ها کاملا وحشیانه هستند."

بسیاری از کارمندان هستند که نیازی به فشار ندارند زیرا آنها به طور خاص برای کار در SNS در ساعات کاری استخدام شده اند.

سیزده نفر به BIRN گفتند که در شرکت ها یا مؤسساتی که در آن کار می کنند، در چند سال گذشته افراد زیادی استخدام شده اند که برای حزب کار می کنند و حتی در دفتر کار آنها حاضر نمی شوند.

یک نفر به BIRN گفت: «او آمد، یک روز و نیم به شرکت آمد و بعد ناپدید شد. "اکنون او در مرکز تماس [SNS] است."

شخص دیگری به BIRN گفت: «مثلا من دو همکار داشتم که حتی سر کار هم نیامدند، عملا حاضر می‌شوند، تا نه می‌مانند، سپس به مرکز تماس SNS مراجعه می‌کنند.»

شخص سومی درباره گفتگوی خود در محل کار به BIRN گفت. فورا می‌پرسم - جدیدها کجا هستند؟ آنها می‌خندند، منظورت کجاست، در مرکز تماس.

این سه فرد ذکر شده در سه نهاد مختلف دولتی مشغول به کار هستند.

اگرچه برخی از این استخدام‌ها ماه‌ها به طور مداوم سر کار نمی‌آیند، اما حقوق منظم دریافت می‌کنند و علاوه بر حقوق، اغلب اضافه کار و مشوق‌هایی نیز دریافت می‌کنند.

کارمند بهداشت و درمان به BIRN گفت: "این افراد اضافه کاری نمی کنند. این بدان معناست که این کار فقط برای وفاداری است."

یکی از کارهایی که این نوع استخدام‌ها انجام می‌دهند اقامت در اردوگاهی بود که توسط حامیان SNS در پارکی در مرکز بلگراد بین ساختمان ریاست‌جمهوری و پارلمان به نام کاسیلند ایجاد شده بود.

کارمندان شرکت خدمات عمومی اینفوستان بلگراد به طور منظم در کمپ حضور داشتند و حتی برخی از آنها در چادر می خوابیدند. برای حضورشان پول اضافی دریافت کردند.

اینفوستان همچنین افرادی را استخدام کرده است که اصلا در محل کار رسمی خود حاضر نمی شوند و در عوض برای SNS کار می کنند، حتی در ساعات کاری عکس های خود را در غرفه های SNS در شبکه های اجتماعی منتشر می کنند.

یکی از کارگران اینفوستان گفت: "از سال 2019 تا به امروز، تقریبا همه کارکنان جدید به نوعی فعال SNS هستند. این به معنای واقعی کلمه شرط استخدام آنها است."

آنها گفتند که این افراد جدید معمولا در ابتدا ماه ها سر کار نمی آیند.

کارمند اینفوستان به برن گفت: "ما از قبل می دانیم که آنها حاضر خواهند شد، ما آنها را ملاقات خواهیم کرد، و سپس آنها ماه ها اینجا نمی آیند. آنها یا در غرفه ها هستند یا در مراکز تماس. سپس، وقتی کاری را که باید انجام دهند، ناگهان قرارداد می گیرند و به عنوان کارگران عادی ظاهر می شوند."

اینفوستان به سوالات BIRN پاسخ نداد.

یکی از کارمندان یک شرکت بزرگ در بخش انرژی گفت که این شرکت 15 سال پیش حدود 2000 نفر را استخدام می کرد و امروز تقریبا 9000 کارمند دارد.

او توضیح داد: "این یک ماشین رای گیری جدی است. آنها به افرادی که با قراردادهای مدت معین کار می کنند یک هویج می دهند - که آنها باید به آنها رای دهند [SNS]، با آنها در کمپین های انتخاباتی همراهی کنند."

او و یکی دیگر از کارمندان یک شرکت انرژی دولتی دیگر تأیید کردند که کارمندان بخش انرژی برای انتخابات محلی در ماه مارس سال جاری در شهر آرانجلوواچ در مرکز صربستان برای کار برای SNS در ساعات کاری، به این شهر سفر کردند.

این کارمند گفت: "ما فقط در مورد روز انتخابات صحبت نمی کنیم، بلکه در مورد مبارزات انتخاباتی صحبت می کنیم، آنها خانه به خانه سر کار می رفتند." و افزود که این فعالان حزب در این مدت حقوق دریافت می کنند که گویی در شیفت تمام وقت کار می کنند.

این کارمند به BIRN گفت که استخدام بر اساس حزب قبل از سال 2012 وجود داشت - زمانی که SNS به قدرت رسید - اما وابستگی سیاسی در آن زمان چندان مهم نبود.

"اگر یک صنعتگر، یک جوشکار، نیاز به استخدام داشت، اگر کسی واقعا نیاز به انجام یک کار خاص داشت، خوب، آنها حتی می‌توانستند به رادیکال‌ها [حزب ملی‌گرای افراطی] رای دهند. آنها افراد را برای کارهایی که باید انجام می‌شد استخدام کردند و به کسی فشار نیاوردند، کسی را مجبور نکردند. اما این افراد [SNS] حتی یک نفر را هم استخدام نکرده‌اند که کاری برای آنها انجام نداده باشد.

برانکیکا یانکوویچ، کمیسر سابق برابری، گفت که پدیده استخدام مبتنی بر احزاب با دولت فعلی آغاز نشد، بلکه آن را "به مقیاس تبعیض سیستماتیک بر اساس اعتقادات سیاسی رسانده است".

یانکوویچ گفت: "رفتار کاملا متفاوتی با افرادی که از حزب حاکم حمایت می کنند و کسانی که اصلا علاقه ای به سیاست ندارند وجود دارد. این تبعیض است، زیرا اولی به سادگی از مزایای آن برخوردار می شود در حالی که دومی مجبور به حمایت از حزب است."

او افزود که بسیاری از مردم از حقوق کار خود آگاه نیستند. و برای برخی از وفادارانی که در مشاغل بخش دولتی ترجیح داده می شوند، یانکوویچ گفت: "آنها فکر می کنند که حزب کارفرمای آنها است و من دقیقا این را از بسیاری از آنها شنیده ام - آنها می گویند حزب شرکت آنهاست."

تیجانا اوزلاک نیز در این مقاله مشارکت داشته است.