ژاپن از سال 1958 زیردریایی های هسته ای را در نظر گرفته است. چرا هرگز زیردریایی های هسته ای را نساخته است؟

ژاپن بار دیگر در حال بررسی دستیابی به زیردریایی های هسته ای است. در حالی که دولت تاکایچی سانایی، نخست وزیر، آماده می شود تا سه سند کلیدی امنیت ملی خود را تا پایان سال 2026 بازنگری کند، پیشنهاداتی مبنی بر شامل تحقیقات بیشتر در مورد اکتساب آنها مطرح شده است. در 14 اکتبر، تاکایچی به پارلمان گفت که دولت او "بررسی دقیق و واقع بینانه" خود را در مورد این موضوع عمیق تر خواهد کرد. کویزومی شینجیرو، وزیر دفاع گفته است که هیچ گزینه ای نباید رد شود. با این حال ژاپن قبلا اینجا بوده است.

سوابق پارلمانی و گزارش‌های روزنامه‌های معاصر نشان می‌دهد که زیردریایی‌های هسته‌ای تقریبا 70 سال است که بارها مورد توجه قرار گرفته‌اند، بدون اینکه ژاپن هرگز به آن دست یابد. اولین شواهد در مورد توجه ژاپن به ماه مه 1958، کمتر از چهار سال پس از شروع خدمت یو اس اس ناتیلوس، اولین زیردریایی هسته ای جهان، بازمی گردد.

یک سند طراحی اولیه با نام صنایع سنگین کاوازاکی، یک سیستم نیروی محرکه هسته ای برای یک زیردریایی 2500 تنی را بررسی کرد. مطالعه سال 1958 به این نتیجه رسید که مفهوم زیردریایی از نظر فنی امکان پذیر است، اما اذعان داشت که ژاپن نمی تواند به طور مستقل راکتور خود را بسازد و به فناوری گسترده ایالات متحده نیاز دارد. وجود این سند در فوریه 1974، زمانی که نارازاکی یانوسوکه، قانونگذار حزب سوسیالیست ژاپن، دولت را در پارلمان زیر سوال برد، فاش شد.

دولت و کاوازاکی معتقد بودند که این سند به جای یک پروژه توسعه رسمی شرکت، کار یک مهندس فردی را نشان می دهد. نارازاکی این توضیح را به چالش کشید، اما مشارکت نهادی هرگز به طور قطعی ایجاد نشد. در ژوئن 1964، یک گروه مشاور دولت-صنعت به این نتیجه رسیدند که زیردریایی‌های هسته‌ای مؤثرترین ابزار را برای مقابله با سرعت و استقامت برتر زیردریایی‌های هسته‌ای خارجی در زیر آب فراهم می‌کنند. با این حال، موانع قانونی همچنان باقی بود.

در آوریل 1965، آیچی کیچی، رئیس وقت آژانس علوم و فناوری اظهار داشت که استفاده از نیروی محرکه هسته‌ای در کشتی‌های نیروهای دفاع شخصی بر اساس قانون اساسی انرژی اتمی ژاپن غیرمجاز است، زیرا پیشران هسته‌ای به طور کلی برای استفاده غیرنظامی دریایی ایجاد نشده است. در همان جلسه، کویزومی جونیا، رئیس وقت آژانس دفاعی آمریکا اعلام کرد که ژاپن قصدی برای ساخت زیردریایی‌های هسته‌ای «در مرحله کنونی» ندارد. در 14 نوامبر 2025، کابینه تاکایچی در یک پاسخ کتبی رسمی به یک سوال پارلمانی، بار دیگر بر این تفسیر قانونی طولانی مدت تاکید کرد.

او در سال 1986 دوباره مطرح شد. Mainichi Shimbun گزارش داد که نیروی دفاع شخصی دریایی به طور غیررسمی به نیروی دریایی ایالات متحده برای دستیابی به زیردریایی های تهاجمی با موتور هسته ای نزدیک شده است. طبق گزارش‌ها، افسران نیروی دریایی ژاپن معتقد بودند که زیردریایی‌های معمولی دیگر نمی‌توانند از نظر سرعت و استقامت با زیردریایی‌های هسته‌ای ایالات متحده برابری کنند. بر اساس گزارش تحقیقاتی سال 2011 توسط Sankei Shimbun، مقامات آژانس دفاعی همچنین به طور مخفیانه امکان توسعه زیردریایی های هسته ای در داخل یا خرید آنها از ایالات متحده را در حین تهیه دستورالعمل های دفاعی ژاپن در سال 2004 بررسی کردند.

این ایده به عنوان نابهنگام کنار گذاشته شد. در سراسر این قسمت‌ها، موانع مکرر شامل محدودیت‌های قانونی، چالش‌های تکنولوژیکی، هزینه‌های قابل توجه و مخالفت‌های عمومی بود که تا حدی به دلیل نشت تشعشعات 1974 در کشتی آزمایشی هسته‌ای موتسو ژاپن شکل گرفت. محیط استراتژیک امروز به طور قابل توجهی متفاوت است. چین در حال گسترش حضور دریایی خود در غرب اقیانوس آرام است. گزارش سال 2025 وزارت دفاع ایالات متحده در مورد قدرت نظامی چین ارزیابی کرد که پکن قصد دارد تا سال 2035 9 ناو هواپیمابر را مستقر کند.

چین در حال حاضر در حال ساخت چهارمین ناو هواپیمابر است که به طور گسترده اعتقاد بر این است که دارای انرژی هسته ای است. کره شمالی ساخت یک زیردریایی با موتور هسته ای را اعلام کرده است، در حالی که کره جنوبی برنامه های خرید خود را دنبال می کند. در همین حال، ژاپن در حال مطالعه یک زیردریایی نسل بعدی مجهز به سیستم های پرتاب عمودی (VLS) برای موشک های دوربرد است. ترکیب VLS نیاز به تغییراتی در طراحی دارد که به طور بالقوه شامل بدنه بزرگتر می شود. سیستم‌های سونار پیشرفته و وسایل نقلیه زیر آب بدون سرنشین (UUV) تقاضای برق را بیشتر می‌کنند.

با این حال، زیردریایی‌های معمولی با محدودیت‌هایی در انرژی الکتریکی موجود در هنگام غوطه‌ور شدن مواجه هستند، به‌ویژه به دلیل ظرفیت محدود باتری‌شان. با این وجود، VLS لزوما به نیروی محرکه هسته‌ای نیاز ندارد: کره جنوبی قبلا زیردریایی‌های متعارف مجهز به چنین سیستم‌هایی را اداره می‌کند. پیشرانه هسته ای می تواند زیردریایی های ژاپنی را قادر سازد تا برای مدت طولانی در زیر آب بمانند و سرعت بالای زیر آب را حفظ کنند و توانایی آنها را برای نظارت بر حرکات دریایی چین و پشتیبانی از بازدارندگی تقویت کند. اما زیردریایی های هسته ای نوشدارویی نیستند.

آنها مستلزم بار مالی و فنی عمده هستند، در حالی که زیردریایی های معمولی می توانند مزایای صوتی را تحت شرایط خاص ارائه دهند. ژاپن همچنین باید به نیاز به پادمان های هسته ای، آموزش تخصصی خدمه، زیرساخت های تعمیر و نگهداری و پذیرش عمومی توجه کند. در جلسه مشورتی دولت در سپتامبر، یک کارشناس از توکیو خواست تا متعهد به خرید شود و هشدار داد که توسعه راکتور و آموزش خدمه یک دهه یا بیشتر طول می کشد. برخی دیگر استدلال کردند که هنوز برای تصمیم گیری زود است. در سال 1965، کویزومی جونیا گفت ژاپن در آن مرحله قصد ساخت زیردریایی های هسته ای را ندارد.

شصت و یک سال بعد، نوه او، کویزومی شینجیرو، وزیر دفاع، می گوید که هیچ گزینه ای نباید کنار گذاشته شود. اما باز نگه داشتن یک گزینه با تصمیم گیری یکسان نیست. مطالعه پایان باز دیگری خطر تکرار یک الگوی آشنا را دارد: شناسایی مزایا، شناخت موانع و به تعویق انداختن یک تصمیم. جدول زمانی طولانی توسعه تصمیمات به موقع را توجیه می کند. با این حال، آنها تعیین نمی کنند که کدام تصمیم درست است. ژاپن به یک جدول زمانی مشخص، مسئولیت های تعریف شده و ارزیابی دقیق مسائل حقوقی، فناوری، مالی و عملیاتی نیاز دارد.

تصمیم گیری علیه خرید پس از چنین ارزیابی، خود یک تصمیم است. نزدیک به هفت دهه پس از اولین مطالعه مستند، بازنگری استراتژی امنیتی آینده ژاپن آزمایش خواهد کرد که آیا توکیو در نهایت آماده است تا فراتر از توجه همیشگی حرکت کند.