ژاپن به کارگران مسلمان نیاز دارد. آیا برای جوامع مسلمان آماده است؟

در آگوست 2026، اپراتور عمده فروشگاه‌های رفاهی ژاپنی FamilyMart کد لباس جدیدی را اعلام کرد که به کارکنان مغازه لباس تی‌شرت گشادتر و انعطاف‌پذیری بیشتری در ظاهرشان می‌دهد. هدف کمک به کاهش کمبود شدید نیروی کار بود که 30 درصد از صاحبان امتیاز را تحت تأثیر قرار می دهد. با توجه به اینکه 13 درصد از 200000 کارمند مغازه آن در حال حاضر خارجی هستند، این اقدام تلاش می کند تا استخدام خارجی ها را آسان تر کند. در میان لباس‌های مجاز جدید، FamilyMart به صراحت حجاب را مجاز می‌دانست، حتی با آوردن یک کارمند حجاب به کنفرانس مطبوعاتی که لباس جدید را به نمایش می‌گذارد.

استقبال عمومی از حجاب توسط FamilyMart کوتاه نویسی برای اهمیت روزافزون مسلمانان به عنوان کارگر و مصرف کننده در ژاپن است. در حالی که در سال 2010 کل کشور کمتر از 110000 مسلمان از جمله نوکیشان ژاپنی داشت، تخمین زده می‌شد که جمعیت این کشور در پایان سال 2023 به حدود 350000 نفر افزایش یافته باشد. بیش از 1 میلیون بازدید کننده از کشورهای مسلمان نشین که ژاپن در سال 2025 از آنها استقبال کرد.

متأسفانه، نگرش های عمومی به اندازه نگرش FamilyMart مهربان نبوده است. این اعلامیه نظراتی را به خود جلب کرد مبنی بر اینکه FamilyMart از خط قرمز فرهنگی عبور کرده است و در یک شیب لغزنده قرار دارد که در نهایت منجر به ممنوعیت اقلام حاوی گوشت خوک در فروشگاه‌های آن می‌شود. حتی اگر رقبای FamilyMart، Lawson و 7-Eleven، در سال 2024 اجازه حجاب را آغاز کردند، برخی معتقدند که حرکت این شرکت اساسا به نمادی از آزار و اذیت مذهبی است.

حجاب تنها آخرین نمونه از این است که چگونه نیازهای مذهبی و فرهنگی متمایز ساکنان مسلمان به طور پیوسته خشم شهروندان ژاپنی را برانگیخته است، زیرا به نظر می رسد زمینه کمی برای سازش وجود دارد. به عنوان مثال، سوزاندن جسد در اسلام به شدت ممنوع است، اما تعداد کمی از گورستان های ژاپنی در کشوری که 99.97 درصد اجساد در آن سوزانده می شوند، دفن را انجام می دهند. تلاش‌ها برای تامین نیازهای مسلمانان با مخالفت‌های گسترده مواجه می‌شود. دولت استان میاگی در سپتامبر 2025 پس از مخالفت همگانی شهرداران، به طور ناگهانی پیشنهاد ساخت محل دفن مسلمانان را لغو کرد.

طرح یک انجمن مسلمان محلی برای قبرستانی در استان اویتا نیز به دلیل نگرانی مردم محلی در مورد خطرات بهداشت عمومی دفن ها کنار گذاشته شد. چنین مخالفتی از یک فاصله اجتماعی ناگوار ناشی می‌شود که بی‌اعتمادی نسبت به توانایی اسلام در پایبندی به هنجارهای فرهنگی ژاپن ایجاد می‌کند. پس از وقوع آتش‌سوزی در استان میه در آگوست 2026، پلیس ژاپن به صراحت پست‌های رسانه‌های اجتماعی درباره مسلمانان در حال آتش زدن معابد، زیارتگاه‌ها و مزارع خوک در ژاپن را که توسط کاربران اینترنتی که مشتاق معرفی اسلام به‌عنوان غیرقابل تحمل نسبت به عقاید دیگر بودند منتشر کرد.

در اکتبر 2026، مردی در هوکایدو به دلیل آتش‌سوزی در فوریه 2026 در یک مسجد محلی به شش سال و نیم زندان محکوم شد، بر اساس این باور که ساکنان محلی پاکستان ابزار مزرعه او را دزدیده‌اند. حتی با وجود اینکه شرکت‌های بزرگی مانند FamilyMart به طور ضمنی مسلمانان را به‌عنوان بخشی جدایی‌ناپذیر از جامعه ژاپنی و زندگی روزمره می‌پذیرند، مؤسسات ژاپنی باید به گونه‌ای تکامل یابند که بتوانند باورهای مسلمانان را در خود جای دهند. پیش از این، راست افراطی ژاپن، به ویژه سانسیتو، آشکارا با اعمال فرهنگ مسلمانان مانند تدفین مخالفت کرده است.

رای دهندگان در حال حاضر تحت تاثیر اطلاعات نادرست مبنی بر اینکه بیش از 1600 کرد مسلمان در ژاپن ماهانه کمک های رفاهی دریافت می کنند، تحت تاثیر قرار گرفته اند. با توجه به این دیدگاه ها، ژاپن باید فورا تصمیم بگیرد که چگونه واقعا به همزیستی چند فرهنگی دست یابد. در واقع، اگر دولت و شهروندان به این باور ادامه دهند که اسلام از نظر فرهنگی با ژاپن مخالف است و مستلزم همگون سازی اجباری است، ممکن است آشنایی بیشتر با مسلمانان برای غلبه بر بی اعتمادی کافی نباشد.

از آنجایی که ژاپن همچنان به مبارزه با نحوه رسیدگی به صفوف رو به رشد ساکنان و بازدیدکنندگان مسلمان خود ادامه می‌دهد، عاقلانه است که نگرانی‌های عمومی در مورد حضور فرهنگ‌هایی را که مخالف آن‌ها می‌دانند، نادیده نگیریم. کسب‌وکارهایی که چنین نگرانی‌هایی را نادیده می‌گیرند، در صورتی که تلاش نظام‌مندی که شامل سیاست‌گذاران و جامعه مدنی برای استقبال عمومی از چندفرهنگی نباشد، وجود نداشته باشد، می‌توانند ناشنوا تلقی شوند. انتظار درگیری های بیشتری را در این فرآیند داشته باشید. برای شرکت های ژاپنی به راحتی می توان پذیرفت که مسلمانان می توانند با اعلام تغییر در کد لباس، بخشی سازنده از نیروی کار آن باشند.

اما وقتی به این فکر می‌کنیم که چگونه می‌توان همین افراد را به‌عنوان اعضای یک جامعه یکپارچه خارج از محل کار در آغوش گرفت، کار بسیار سخت‌تر می‌شود، نه اینکه آنها را به سمت ایجاد یک موازی از ناامیدی که نیازهای فرهنگی آنها نادیده گرفته می‌شود، سوق داد. تنش ها زمانی شعله ور خواهند شد که نهادهای اجتماعی گرامی نیاز به تغییر داشته باشند تا نیازهای مذهبی غیرقابل مذاکره را برآورده سازند. اما باید شروع کنند، حتی اگر فقط با حجاب یا دفن باشد.