کارشناسان سازمان ملل: جمهوری اسلامی به کشتار غیرقانونی کولبران و سوختبران پایان دهد
کارشناسان سازمان ملل اعلام کردند که در سال جاری میلادی تا کنون دستکم ۱۲ کولبر توسط نیروهای مرزی ایران یا سپاه پاسداران کشته شدند. آنها خواستار توقف کشتار کولبران و سوختبران و انجام تحقیقات مستقل در این باره شدند.
کارشناسان سازمان ملل روز چهارشنبه ۲۳ سپتامبر (۱ مهر) با انتشار گزارشی که در کمیساریای عالی حقوق بشر سازمان ملل متحد منتشر شد، از مقامهای جمهوری اسلامی خواستند تا به "استفاده مرگبار از قوه قهریه علیه کولبران کرد و سوختبران بلوچ" پایان دهند. آنها همچنین این اقدامات را "غیرقانونی" دانستند و خواستار انجام تحقیقات مستقل درباره موارد مرگ ناشی از اقدامات نیروهای امنیتی جمهوری اسلامی شدند .
در بیانیه کارشناسان سازمان ملل آمده است که کولبران کرد و سوختبران بلوچ " از جمله بهحاشیهراندهشدهترین افراد از نظر اقتصادی در ایران به شمار میروند که در مناطق مرزی، کالا و سوخت جابهجا میکنند، این در حالی است که راههای دیگری برای تامین معاش خانوادههای این افراد، بسیار اندک است".
در این بیانیه تأکید شده است که کولبران و سوختبران "نباید بهای این فقر را با جان خود بپردازند".
طبق این گزارش از آغاز سال ۲۰۲۶ تا کنون، دستکم ۱۲ کولبر به دست نیروهای مرزبانی ایران یا سپاه پاسداران انقلاب اسلامی با شلیک گلوله کشته شدهاند. کارشناسان سازمان ملل طی دو ماه گذشته گزارشهایی درباره کشته شدن هفت کولبر بر اثر شلیک مستقیم نیروهای مرزبانی ایران، از فاصله نزدیک و بدون هشدار قبلی، دریافت کردهاند. همچنین گزارش شده است که چند نفر از آنها هنگام هدف قرار گرفتن هیچ کالایی را با خود حمل نمیکردند .
طبق گزارش کارشناسان سازمان ملل، از جمله این افراد مادح کرمانی یک شهروند ۴۴ ساله بود که در ۲۸ ژوئیه (۶ مرداد) خانه خود در مریوان را ترک کرد و بازنگشت. طبق این گزارش، او در حالی هدف گلوله قرار گرفت که چیزی حمل نمیکرد و پیکرش از محل کشته شدن به جای دیگری منتقل شد.
بر اساس بیانیه کارشناسان سازمان ملل، مقامهای حکومتی به خانواده مادح کرمانی گفته بودند که او بر اثر "سقوط از ارتفاعات مرزی" جان باخته است، اما به گفته این کارشناسان "این ادعاها با اسناد پزشکی قانونی که نشان میداد او از ناحیه سر هدف گلوله قرار گرفته است، در تضاد است ."
شهروند دیگری که در این گزارش از او نام برده شده میلاد تبد، ۲۸ ساله است که در ۱۸ اوت (۲۷ مرداد)، تقریبا یک سال پس از آنکه گزارش شده بود نیروهای مرزبانی به سر او شلیک کردهاند، جان باخت. او ماهها در بخش مراقبتهای ویژه بستری بود تا اینکه خانوادهاش، که توان پرداخت هزینه ادامه درمانش را نداشتند، او را به خانه بردند تا خودشان از او مراقبت کنند .
کارشناسان سازمان ملل در گزارش خود تأکید کردهاند: «حتی در مواردی که افراد مظنون به حمل کالا برخلاف قوانین گمرکی باشند، این اقدام هیچ تهدیدی برای جان افراد ایجاد نمیکند و هرگز نمیتواند استفاده از سلاح گرم را توجیه کند.»
طبق این گزارش، سوختبران بلوچ نیز با الگوی مشابهی از حملات مرگبار روبهرو بودهاند و دستکم ۱۳ سوختبر بین ماههای ژانویه و اوت ۲۰۲۶ در ارتباط با تیراندازیها، تعقیبوگریزها و دیگر اقدامات نیروهای نظامی و امنیتی حکومت ایران کشته شدهاند .
در بخش دیگری از گزارش کارشناسان سازمان ملل با اشاره به این که توجه داخلی و بینالمللی، اغلب بر اعتراضات و اعدامهایی که پس از آن انجام شد متمرکز بوده است، میافزاید که این قتلها در مرزهای ایران عمدتا توجهی را به خود جلب نکردهاند.
مقامهای حکومت ایران غالبا هیچ آمار رسمی درباره مرگ کولبران یا سوختبران منتشر نمیکنند و از این رو ثبت آمار و اطلاعات کشتهشدگان از طریق خانوادهها و گروههای جامعه مدنی صورت میگیرد .
طبق بیانیه کارشناسان سازمان ملل، "این کشتارها بخشی از الگویی گستردهتر از گزارشهای مربوط به کشتارهای غیرقانونی به دست نیروهای امنیتی ایران است".
در این بیانیه همچنین به کشته شدن معترضان در اعتراضات دیماه در جریان "کشتار فراقضایی به دست نیروهای امنیتی در استانهایی با حضور سنگین نظامی، و مرگ افراد در بازداشت " اشاره شده است.
در بخش پایانی این بیانیه با اشاره به این که "هر یک از این موارد مرگ، تعهد [حکومت] ایران به انجام تحقیقی فوری، مستقل و بیطرفانه را ایجاب میکند" آمده است: «خانوادهها حق دارند از حقیقت آگاه شوند، شاهد پاسخگویی باشند و غرامت دریافت کنند و این جوامع نیز حق برخورداری از معیشتی را دارند که آنها را در معرض گلوله قرار ندهد.»
To view this video please enable JavaScript, and consider upgrading to a web browser that supports HTML5 video